opinie

Europa heeft geen betere vriend dan Donald Trump

Melvyn Krauss

De populist in het Witte Huis Donald Trump doet meer om de Europese Unie bijeen te houden dan je zou denken.

Door Melvyn Krauss, senior fellow bij de Hoover Institution van Stanford University en emeritus hoogleraar economie van New York University

Voor sommige Europeanen is de Amerikaanse president Donald Trump een vijand van de Europese Unie. Vorige week vroeg de voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker Trump op te houden de Europese landen aan te moedigen om de brexit te kopiëren.

We hebben het over een man die weigerde de Duitse kanselier Angela Merkel tijdens haar bezoek de hand te schudden en die beweert dat Duitsland de Verenigde Staten ‘grote sommen geld verschuldigd is voor de krachtige en dure bescherming die ze Duitsland leveren’.

Trumps extreem onbeschofte behandeling van Merkel op haar trip naar Washington moet alle Europeanen wakker schudden: de EU is op haar 60ste verjaardag relevanter dan ooit.

Als de Europeanen Trump willen stoppen, moeten ze zich verenigen om hem te dwarsbomen. Trump is zo afschrikwekkend dat hij de Europese populisten schaadt die hem tijdens zijn presidentscampagne steunden.

Kijk naar wat Trump betekende voor Geert Wilders, die zich graag ‘de Nederlandse Trump’ noemt. Wilders standpunten tegen immigratie waren populair, maar hij presteerde in de Nederlandse verkiezingen een stuk onder de verwachtingen. Hij spiegelde zich onbezonnen aan een Amerikaanse politicus die de Europeanen schrik aanjaagt. De nieuwe coalitie in Nederland zal waarschijnlijk pro Europa zijn.

En welke Fransman die bij zinnen is - zelfs een die de elite haat - zal stemmen voor de populiste Marine Le Pen als Frankrijk dankzij de brexit samen met Duitsland Europa kan besturen in een hersteld Frans-Duits partnerschap?

De timing van Le Pen speelt in haar nadeel. Haar anti-Europese positie lijkt gedateerd nu er een protectionist in het Witte Huis zit en de Europeanen de hefboom van de EU nodig hebben om hem af te weren. Het speelt ook in haar nadeel dat de Franse verkiezingen eraan komen, net nu de Franse economie meer leven vertoont dan ze in jaren heeft gehad.

In het defensief

De recentste cijfers over het ondernemersvertrouwen (PMI) voor de Franse dienstensector staan op hun hoogste niveau sinds 2011. Voor maart liet de PMI 58,5 punten optekenen terwijl de verwachting 56,1 was. De indicator voor de maakindustrie zette 53,4 neer terwijl de verwachting 52,4 was. Cijfers boven 50 punten wijzen op een stijging van de economische activiteit in de privésector.

Meer nog, alle recentste cijfers over het ondernemersvertrouwen - de maakindustrie, de diensten en de samengestelde index voor de eurozone, Frankrijk en Duitsland - kloppen de meest optimistische voorspellingen van een Reuters-poll onder economen. Dat dwingt de Europese anti-europopulisten, die de schuld voor de slechte Europese economie bij de euro leggen, in het defensief.

Le Pen sprak met geen woord over de euro in het eerste tv-debat tussen de Franse presidentskandidaten. In Italië heeft de Vijfsterrenbeweging een bocht van 180 graden ingezet. Ze beweert nu nooit gewild te hebben dat Italië uit de euro zou stappen. Dat klopt natuurlijk niet. Berlusconi’s nieuwe Forza Italia-partij zal niet tegen de EU en tegen de euro zijn, zoals aanvankelijk gevreesd.

Het Europese land dat het meeste risico loopt door het protectionisme van Trump is Duitsland. Amerika is zijn beste klant en Trump heeft duidelijk laten verstaan dat hij een bilateraal akkoord wil om het handelsonevenwicht tussen beide landen recht te trekken.

Lid zijn van de EU en van de Europese Centrale Bank komt Duitsland goed uit, nu de wolf hard op de deur klopt.

Maar Duitsland kan als lid van de EU geen bilaterale handelsakkoorden sluiten. Het kan ook niet de euro opkrikken, want alleen de Europese Centrale Bank kan muntinterventies voor de eurolanden doen. Lid zijn van de EU en van de Europese Centrale Bank komt Duitsland goed uit, nu de wolf hard op de deur klopt.

Natuurlijk liggen er Amerikaanse grenstaksen op Duitse export zoals auto’s op de loer. Maar Duitsland maakt meer kans om dat af te weren in de EU, waar zijn vergeldingsmacht vergroot wordt, dan in zijn eentje.

Trumps extreem onbeleefde behandeling van Angela Merkel op haar recente trip naar Washington moet alle Duitsers - en alle Europeanen - wakker schudden: de Europese Unie is op haar 60ste verjaardag relevanter dan ooit.

Lees verder

Tijd Connect