opinie

Europa moet meer focussen op medische autonomie

De coronapandemie moet Europa aanmoedigen meer in te zetten op autonomie in geneesmiddelen en medische apparatuur. Europa moet meer zeg krijgen over de gezondheidszorg. En meer Europese coördinatie van medische onderzoeksagenda's is ook geen overbodige luxe.

In tegenstelling tot wat gezegd wordt, heeft niet de EU in deze crisis gefaald, maar de lidstaten en Europa in zijn geheel in hun ontkenning van de dreiging van de pandemie en in hun uiteenlopende standpunten over de aanpak.

De verantwoordelijke Europese agentschappen zijn in deze coronacrisis bijna afwezig geweest.

Het Europees centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC), dat officieel het EU-agentschap voor de versterking van de Europese defensie tegen besmettelijke ziekten heet, heeft geen enkele waarschuwing vooraf gegeven. De Commissie, die toezicht houdt op het EU-agentschap, loopt voortdurend achter de feiten aan. DG Santé, het verantwoordelijke directoraat-generaal van de Europese Commissie, heeft gezwegen.

Positieve agenda

Hoe kunnen we van deze ramp een positieve agenda maken? De EU moet een multidisciplinair actieplan opstellen om het vertrouwen te herstellen en de wereld te laten zien dat ze  de touwtjes in handen heeft.

1) Wat de openbare besturen betreft, moet de EU veel meer aandacht besteden aan de sociale zekerheid, en meer in het bijzonder aan de uitgaven voor gezondheidszorg in de lidstaten. Hoewel dat al tot op zekere hoogte is gedaan, als onderdeel van het toezicht op de overheidsfinanciën, zal dit dieper moeten gaan om de enorme verschillen tussen de lidstaten op te sporen en om de efficiëntie van de uitgaven voor de gezondheidszorg te verbeteren.

Veel burgers zijn de afgelopen dagen bewust geworden van de enorme verschillen in praktijken en capaciteiten in de openbare gezondheidszorg in de EU. Die zal veel meer op elkaar moeten worden afgestemd en de beste praktijken moeten worden gepromoot. Een wijziging van het Europees verdrag mag niet worden uitgesloten om de EU meer bevoegdheden te geven.

2) De geopolitieke dimensie houdt daarmee verband. De EU moet veel nauwer toezicht houden op haar strategische autonomie van geneesmiddelen en medische apparatuur. De EU en haar naaste buren hebben een sterke farmasector, maar er is geen overzicht van waar we ons bevinden. Zo blijkt dat 95 procent van de in de VS verkochte antibiotica in China wordt gemaakt. Wat is het cijfer voor Europa? Hetzelfde gebeurde bij het uitbreken van de financiële crisis in 2008. Vergelijkbare gegevens over het risicoprofiel van de Europese financiële sector bestonden niet. Die zijn vandaag direct beschikbaar.

Europese corona-obligaties zijn de beste optie om de financiële noden van de coronacrisis aan te pakken.

3) Als blijkt dat de capaciteit onvoldoende is, moet er een Europees industriebeleid komen. De EU heeft haar industriebeleid op 11 maart gepresenteerd, zonder echter rekening te houden met de coronacrisis. De farmaceutische sectoren zijn van nature mondiaal, waardoor een nationale aanpak in een zeer sterk verweven EU met vrij verkeer van personen achterhaald is.

4) Ook het onderzoeks- en ontwikkelingsbeleid (O&O) van de EU en de lidstaten komt er slecht uit. De burgers hebben te horen gekregen dat pas over 18 maanden een vaccin beschikbaar zou zijn, terwijl in de lidstaten enorme bedragen worden uitgetrokken voor biotech. Waarom hebben ze zich niet voorbereid of waarom hebben ze zich vergist? Worden de onderzoeksagenda voldoende op Europees niveau aangestuurd? Of is er meer concurrentie tussen de lidstaten?

5) Last but not least is er de dimensie van het sociaal beleid. De crisis treft de Europeanen niet gelijkmatig. Hoewel Europa over het algemeen de meest genereuze openbare gezondheidszorg ter wereld heeft, blijkt uit de eerste gegevens over het coronavirus dat dat vooral de ouderen, de zwakkeren, de minder geschoolden en de armsten treft. Er werd al gewerkt aan een minimumloon voor de hele EU. De crisis zal dat ongetwijfeld versnellen. Maar er moeten nog andere aspecten volgen.

Financiering

Meer in het algemeen is de pandemie een grote uitdaging voor de ambitie van de EU om een steeds hechtere unie te vormen. De cohesie tussen regio's en landen komt onder druk als blijkt dat er enorme verschillen zijn in de gezondheidszorg en nog meer als de crisis gevolgen heeft voor de overheidsfinanciën en de rentekloof tussen landen. Het massale inkoopprogramma van obligaties van de Europese Centrale Bank kan dit probleem tijdelijk aanpakken, maar niet op lange termijn. Een gezamenlijke financiering via Europese corona-obligaties is de beste optie om de financiële noden aan te pakken.

Valt de EU uit elkaar? Dat is zeer te betwijfelen. Het vrij verkeer van goederen en personen valt niet terug te draaien. Maar er is wel nood aan een betere Europese opvolging van de gezondheidszorg in al haar dimensies om een echte Europese aanpak te garanderen en de burgers gerust te stellen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud