opinie

Europees klimaatplan betekent een revolutie

Wat vriend en vijand ook mogen vinden, de Europese Commissie etaleert leiderschap met haar klimaatplannen en steekt haar nek uit. Want de maatregelen zullen grote gevolgen hebben voor burgers, bedrijven en overheden.

Het moment kon nauwelijks beter gekozen zijn. Terwijl vorige zomer gekenmerkt werd door uitzonderlijke droogte en watertekort, kampen we nu met extreme regen en overstromingen, met zware gevolgen voor menselijke levens en landbouw. Niemand kan nog ontkennen dat de klimaatcrisis ook bij ons een pijnlijk tastbare realiteit is. Actie is geboden, en wel nu.

In dat licht is het pakket voorstellen dat de Europese Commissie op 14 juli op tafel legde om de broeikasgasemissie van de EU tegen 2030 drastisch te verminderen ronduit indrukwekkend. Het doel is in bindende Europese wetgeving - goedgekeurd door de lidstaten en het Europees Parlement - ingeschreven: de Europese Klimaatwet, die eind deze maand in werking treedt, legt vast dat de EU tegen 2050 klimaatneutraal moet zijn. En daarom tegen 2030 haar netto-uitstoot van broeikasgassen met minstens 55 procent zal verminderen.

De essentie

  • De auteurs : Katja Biedenkopf, docent klimaat- en milieubeleid, Steven Van Hecke, docent Europese politiek KU Leuven en Jan Wouters, docent internationaal recht (alle drie aan de KU Leuven).
  • De kwestie: Het Europese plan voor klimaatneutraliteit is ambitieus.
  • Het voorstel: Grijp het plan aan om verregaande milieuhervormingen door te voeren.

De Commissie wilde geen tijd verliezen. Het door haar voorgestelde pakket van nauw met elkaar verweven wetgevingsmaatregelen heeft grote gevolgen voor burgers, bedrijven en overheden. Het gaat om niet minder dan een revolutie. Enkele voorbeelden: tegen 2030 moet 40 procent van onze energie uit hernieuwbare bronnen komen, ons energieverbruik moet veel efficiënter worden, we schakelen volledig over op auto’s die zonder fossiele brandstoffen rijden, bedrijven krijgen minder emissierechten, scheepvaart en luchtvaart moeten hun steentje bijdragen en zullen daardoor aanzienlijk duurder worden, en er komt een koolstofheffing aan de Europese grenzen om vervuilende importeurs tot inkeer te brengen.

Europees Parlement

Wat je er ook van denkt - milieubewegingen achten de voorstellen niet verregaand genoeg, terwijl sommigen in Frankrijk al waarschuwen dat het land één groot windmolenpark zal worden -, de Europese Commissie toont leiderschap. Ze steekt haar nek uit. Het is aan de lidstaten en het Europees Parlement om dat coherente pakket maatregelen grondig te bespreken en eventueel aan te passen. Te hopen valt dat de doelstelling overeind blijft en de maatregelen niet te veel afgezwakt worden. En dat de wetgevingsprocedures niet te lang aanslepen. Want naargelang de maatregel verschilt de besluitvorming: hoewel de meeste voorstellen bij meerderheid kunnen worden aangenomen, vergt de herziening van de energiebelastingrichtlijn unanimiteit in de Raad. Sommige lidstaten zullen vanzelfsprekend van de daken schreeuwen dat de Europese Verdragen hen de vrijheid van keuze van energiebronnen laten.

Klimaatverandering niet tegengaan betekent meer en ergere weersextremen.

Maar hopelijk houdt het Europees Parlement zijn been stijf en herinnert het de lidstaten eraan dat zo’n vrijheden relatief zijn in het licht van de huidige klimaatcrisis. Die grondig aanpakken zal de EU en haar lidstaten opnieuw beleidsruimte opleveren. Voor wie niet principieel overtuigd raakt, zijn er de economische voordelen op middellange termijn, zoals de technologievoorsprong ten opzichte van de rest van de wereld. Of gaan we dat opnieuw aan Amerikaanse of Chinese onderzoeksinstellingen en bedrijven overlaten?

België

Dichter bij huis is het nu ook aan de regionale en federale beleidsniveaus om een verantwoord antwoord te formuleren op het leiderschap van de Commissie. Sommige reacties klonken defensief, alsof we de keuze hebben om minder ambitieus te zijn en een doeltreffend klimaatbeleid kunnen ontwikkelen dat minder verregaande socio-economische gevolgen heeft. Dit ontkent dat inactiviteit veel duurder wordt, zoals de economische en menselijke schade van de recente overstromingen aantonen. Klimaatverandering niet tegengaan betekent meer en ergere weersextremen. We mogen de EU niet als een tegenstander zien: we maken er integraal deel van uit, en een bij uitstek grensoverschrijdende materie als de klimaatcrisis kan alleen doeltreffend op Europees en internationaal niveau worden aangepakt. ‘Blaming Brussels’ is een te doorzichtig spelletje en werkt alleen de antipolitiek in de hand.

Leiderschap is de revolutie mee in ieders belang proberen in goede banen te leiden.

Eerder dan op de rem te gaan staan zou de focus van onze discussies een kritisch-constructieve bijdrage moeten zijn. Een die ernaar streeft de klimaatplannen te combineren met economische ontwikkeling door klimaatvriendelijke innovatie en sociale rechtvaardigheid te bereiken, in het belang van burgers en bedrijven. Ons sociaal en economisch weefsel transformeren zonder de kern te verloochenen is de uitdaging waarvoor onze politici staan. Zo kunnen we het EU-beleid mee bepalen en vermijden dat we noodgedwongen moeten aanvaarden wat de anderen voor ons beslissen.

Leiderschap is niet aan de kant gaan staan en de burgers aan hun lot overlaten, maar de revolutie mee in ieders belang proberen in goede banen te leiden. ‘Een sterke stem in Europa en de wereld’, zoals het federaal regeerakkoord vooropstelt. Of sterker nog, zoals het Vlaamse regeerakkoord stelt: met zin voor creativiteit, veerkracht en durf.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud