opinie

Europese regisseursstoel Macron wankelt

De Franse president heeft voor zichzelf in korte tijd een centrale rol in de Europese Unie afgedwongen. Maar dat heeft hem ook talrijke politieke vijanden opgeleverd. Zoiets breekt Macron nu zuur op en dreigt Frankrijk veeleer te isoleren.

Emmanuel Macron maakt vandaag opnieuw zijn opwachting in Brussel. Op zijn programma staat, net zoals bij zijn collega’s van de andere EU-lidstaten, de langverwachte Europese top, de eerste sinds Boris Johnson aan de macht kwam in het Verenigd Koninkrijk.

©rv

Uiteraard zal Macron als gewoonlijk schitteren op die Europese Raad, met of zonder brexit op de agenda. Dat is hij aan zijn positie als staatshoofd van Frankrijk verplicht, maar ook aan de reputatie die hij de voorbije jaren zorgvuldig heeft opgebouwd. La France - versta: le Président - moet en zal een leidende rol in de EU opnemen. En iedereen moet dat weten. Het contrast met zijn Duitse buddy, de eeuwige bondskanselier Angela Merkel, kan moeilijk groter zijn.

Opmerkelijk is dat Macrons regeringsvliegtuig enkele uren eerder dan gewoonlijk zal landen op Belgische bodem. Voor het eerst sinds hij in mei 2017 president werd, zal hij een bijeenkomst van een van de Europese politieke families bijwonen. Al enkele decennia komen de EVP, de socialisten en de liberalen vlak voor de vergadering van de Europese Raad samen om de violen zoveel als mogelijk gelijk te stemmen.

Macron had op termijn bij zowel de socialisten als de EVP kunnen opduiken, ware het niet dat hij met de sloophamer tekeer is gegaan in de Franse partijpolitiek

Tot nu toe heeft Macron altijd geweigerd aan dergelijke partijpolitieke, zogenaamde pre-toppen deel te nemen. Daarmee trad hij in de voetsporen van verscheidene voorgangers. Een Franse president staat boven de partijpolitiek, nietwaar? Bovendien had Macron een bijkomend probleem. Bij wie was hij eigenlijk welkom? Of beter gezegd: nog welkom. Als minister leunde hij eerder over naar de socialistische familie, terwijl zijn regering veeleer een centrumrechtse signatuur heeft.

Macron had op termijn dus bij zowel de socialisten als de EVP kunnen opduiken, ware het niet dat hij met de sloophamer tekeer is gegaan in de Franse partijpolitiek. Van centrumlinks en centrumrechts blijft sinds zijn verkiezing tot president weinig of niets over, en dat maakt hem tot persona non grata in die Europese partijpolitieke kringen. Sterker: de socialisten en de EVP hebben een ferme openstaande rekening.

Scheldwoord

Blijven over: de liberalen. Aansluiten bij die familie strookt met zijn uitgesproken pro-Europese profiel, maar tegelijk is ‘liberaal’ zowat het grootste scheldwoord dat je een Franse politicus naar het hoofd kunt slingeren. Enfin, uiteindelijk hebben zijn Europarlementsleden toch onderdak gevonden bij de derde grootste Europese fractie, op voorwaarde dat in de naam elke verwijzing naar het liberalisme werd geschrapt. En zo geschiedde. Enter Renew Europe. Op uitnodiging van die club zal Macron nu aanschuiven en oude bekenden als Charles Michel en Mark Rutte tegen het lijf lopen.

Dat de twaalf apostelen van CD&V in hun rapport uitgerekend en uitsluitend naar Macron verwijzen als lichtend voorbeeld van hoe een christendemocratische partij terug op de rails te krijgen, is bijzonder merkwaardig, en dat is erg zacht uitgedrukt

Macrons aanwezigheid is niet onschuldig, want daarmee erkent hij finaal de centrale rol van de traditionele politieke families op het niveau van de EU, terwijl hij tot voor kort dacht ook dat varkentje weleens te wassen. Tot zijn scha en schande heeft hij moeten vaststellen dat wat hij in Parijs vermag niet noodzakelijk op Brussel van toepassing is, laat staan in het Europees Parlement. Vraag dat maar aan ex-kandidaat-commissaris Sylvie Goulard, niet het eerste en wellicht ook niet het laatste slachtoffer van Macrons Sturm und Drang in de Europese machtscenakels.

Dat Macron voortdurend in de clinch ligt met de EVP, nota bene de politieke familie van ‘zijn’ kandidaat-voorzitter Ursula von der Leyen, helpt geenszins de nieuwe Europese Commissie, die op zoek is naar broodnodige stabiliteit. Terzijde: dat de twaalf apostelen van CD&V, stichtend lid van de EVP, in hun rapport uitgerekend en uitsluitend naar Macron verwijzen als lichtend voorbeeld van hoe een christendemocratische partij terug op de rails te krijgen, is dus bijzonder merkwaardig, en dat is erg zacht uitgedrukt.

Achtertuin

Die nieuwe Europese Commissie krijgt het steeds moeilijker. Met een EU die machteloos toekijkt in het Midden-Oosten wordt het weinig geloofwaardig om een hoge borst op te zetten over de eigen geopolitieke ambities. Gelukkig is er nog de eigen achtertuin: de westelijke Balkan. Als de Unie het echt wil, kan ze minstens de Turken, de Russen en de Chinezen daar buitenhouden. Maar uitgerekend de Fransen hebben begin deze week als enige lidstaat hun veto uitgesproken tegen het openen van toetredingsonderhandelingen met twee kandidaat-lidstaten uit die regio: Albanië en Noord-Macedonië.

Van Macrons ambitieuze plannen voor de EU is voorlopig nog niet veel in huis gekomen, in weerwil van een hardnekkige perceptie.

Macron is als de dood voor de eigen publieke opinie, die, aangestuurd door extreemrechts, lijdt aan overmatige uitbreidingsmoeheid. Alweer een dikke streep door de rekening van Von der Leyen, met dank aan diezelfde Macron.

Kortom, in plaats van de rol van centrale regisseur te spelen, lijkt Frankrijk steeds meer geïsoleerd. Dat staat ver af van Macrons ambitieuze plannen voor de EU. Veel is daar voorlopig nog niet van in huis gekomen, in weerwil van een hardnekkige perceptie. Straks blijven alleen de netwerken van Europese universiteiten over, een idee van Macron dat intussen wel is gerealiseerd. Waarvoor uiteraard oprechte dank.

Lees verder

Tijd Connect