opinie

Exportverbod voor medicijnen is een maat voor niets

Omdat ons land met een tekort aan bepaalde geneesmiddelen kampt, wil het de export aan banden leggen. Dat is vooral een gigantisch cadeau voor de farmabedrijven.

Door Leon Van Rompay, oprichter van Docpharma en medeoprichter van BIGE, het Belgisch Instituut voor Geneesmiddelen en Economie

In België zijn prijsverhogingen voor terugbetaalbare medicijnen al meer dan dertig jaar zo goed als onmogelijk. Oudere geneesmiddelen hebben dus beperkte winstmarges en zijn voor de farmabedrijven veel minder interessant dan nieuwere, flink duurdere middelen.

©rv

Door schaarste van oudere medicijnen te creëren kunnen fabrikanten de markt sturen. Een dokter kiest in de eerste plaats een beschikbare behandeling voor zijn patiënten. Als het oude middel niet voorradig is, zal hij versneld overschakelen naar het nieuwe - daarom niet betere - middel. Dankzij het geplafonneerde remgeld is dat middel niet veel duurder voor de patiënt. Het is de Belgische staat - het RIZIV - die het verschil betaalt, in het voordeel van de fabrikanten.

Een door minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD) opgerichte commissie stelt een exportverbod voor medicijnen voor om tekorten te vermijden. In het parlement werd daarvoor een wisselmeerderheid gevonden. Of zo’n verbod werkt, is nog maar de vraag. In Spanje heeft het alvast zijn doel gemist. Sinds de overheid een verbod invoerde om geneesmiddelen in grotere hoeveelheden te exporteren, is het tekort aan medicijnen er sterk gestegen.

Kleiner of groter

De websites van het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) en de Algemene Pharmaceutische Bond (APB) tonen lijsten met tijdelijke onbeschikbaarheden van medicijnen op de Belgische markt. Die leren dat het niet gaat om tekorten aan geneesmiddelen, maar om tekorten aan bepaalde verpakkingen. De middelen zijn meestal wel onder dezelfde naam en in dezelfde vorm en sterkte beschikbaar, maar in een kleinere of grotere verpakking dan de dokter heeft voorgeschreven.

Er zijn alleen tekorten voor oude medicijnen en ze worden georkestreerd door de fabrikanten.

De export van geneesmiddelen wordt naar voren geschoven als oorzaak. Maar is dat terecht? Eind 2018 ging het bij 190 van de 420 tekorten om verpakkingen van generische middelen. Generische middelen worden niet geëxporteerd, omdat ze in veel Europese landen goedkoper beschikbaar zijn dan bij ons. Bij 72 van de tekorten ging het om ziekenhuisproducten, die zoals de term verraadt alleen in ziekenhuizen worden aangeboden. Het spreekt voor zich dat de ziekenhuizen die middelen voor hun patiënten houden, en niet exporteren. Van de resterende verpakkingen op de tekortlijst worden er 88 zelden voorgeschreven. Omdat het aanbod van die middelen zo klein is, komen ze niet in aanmerking voor export.

Besluit: export kan onmogelijk de hoofdoorzaak zijn van de veelvuldige tijdelijke geneesmiddelentekorten. Nader onderzoek leert bovendien dat maar drie tot vier van de medicijnen waarvan er een tekort is op de Belgische markt, worden uitgevoerd.

De producenten hebben trouwens de verplichting onbeschikbaarheden te melden. Op de website van het FAGG worden ‘productieproblemen’, ‘tijdelijke stopzetting commercialisatie’ en ‘nieuw(e) lot(en) nog niet beschikbaar’ opgegeven als reden van onbeschikbaarheid. Geen enkele keer is ‘export’ de reden.

Georkestreerd

Er zijn hoegenaamd geen tekorten aan nieuwe medicijnen. De tekorten gelden voor de oude geneesmiddelen en worden georkestreerd door de bedrijven. De dokter kan niet anders dan overschakelen naar een duurdere therapie, waardoor de farmasector zijn winst verhoogt ten koste van de belastingbetaler.

Een exportverbod is overigens meer dan waarschijnlijk in strijd met het vrij verkeer van goederen in de Europese Unie. Vermoedelijk wordt daarom geen advies gevraagd aan de Raad van State.

De overheid heeft het moeilijk de bedrijven te dwingen om die geneesmiddelen in voldoende mate aan te bieden en hoopt dus via een nieuwe wet een snelle en gemakkelijke oplossing te vinden. Helaas zal de maatregel het probleem niet verhelpen. Ondertussen krijgt de farmasector, als slechte leerling, een extra cadeau en worden zijn winsten op oude medicijnen zo veel mogelijk geoptimaliseerd.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud