opinie

Facebook ziet het gat in de monetaire markt

Dat Facebook volgend jaar een eigen munt lanceert, lijkt niet toevallig. De Amerikaanse techreus ziet de sluipende ondermijning van het vertrouwen in het financieel bestel.

Het zijn boeiende tijden. Terwijl de Europese Centrale Bank (ECB) een rentedaling in het vooruitzicht stelt, lanceert Facebook het doordachte idee van een eigen munt, de libra. Er is qua timing allicht geen verband tussen beide, maar bijna zeker wel een inhoudelijke causale link. Een vlot geldverkeer berust op vertrouwen en een voorspelbaarheid van het beleid. Facebook ziet duidelijk een commercieel aanlokkelijk gat in die markt.

©Photo News

Mario Draghi, de afscheidnemende voorzitter van de ECB, beklaagde zich onlangs over het gebrek aan politieke daadkracht om van de eurozone eindelijk een complete, goed functionerende muntunie te maken. Door het schokeffect van de financiële crisis en de aansluitende eurocrisis kwam de bankenunie in de eurozone snel tot stand. Maar die blijft onafgewerkt, en van de even noodzakelijke kapitaalmarktenunie is nog maar weinig gerealiseerd.

Ook de sanering van de publieke financiën is, op enkele uitzonderingen na, nog lang niet klaar in de eurozone (en elders in de wereld). De meeste eurolidstaten voeren zelfs veel te weinig structurele hervormingen door, die noodzakelijk zijn om de economische groei aan te zwengelen. Bij een geringe economische groei escaleren onze problemen nochtans, inclusief de klimaatcrisis.

Zuiden

België behoort tot het betere deel van het europeloton voor structurele hervormingen, daar zijn zowat alle internationale instellingen het over eens. De vorige regering zette belangrijke stappen met de taxshift, de hervorming van de vennootschapsbelasting, aanpassingen in de arbeidsmarktorganisatie en de pensioenhervorming. Maar het hervormingswerk is lang niet af, ook niet in een meerderheid van de andere eurolanden.

De kans dat de libra meer vertrouwen geniet dan klassieke munten is niet ondenkbaar.

Ik kon vier jaar lang in de Eurogroep - de vergadering van ministers van Financiën van de eurozone - en EcoFin - de bijeenkomst van de ministers van Financiën van de 28 EU-landen - vaststellen hoe een sense of urgency rond deze thema’s nagenoeg ontbrak, ondanks de vaak enthousiasmerende retoriek.

Draghi heeft gelijk als hij stelt dat de Europese politici tekortschieten. Maar de muntunie met een gemeenschappelijke begroting die hij voorstaat, lost dat niet op. Als iedereen het Stabiliteitspact (met normen voor tekorten en schulden, red.) respecteert, is er geen behoefte aan dat eurobudget. De Italiaanse ECB-voorzitter steunt met zijn stelling impliciet de politici - meestal uit het zuiden van de eurozone - die solidariteit belangrijker vinden dan discipline en verantwoordelijkheidszin.

Wankel

Je kan - ietwat kort door de bocht - stellen dat de ECB het politieke falen de jongste jaren probeerde te compenseren met een expansief monetair beleid en heel lage, zelfs negatieve rentevoeten. Maar dat kan niet blijven duren. Ooit volgt de rekening. Het wankele karakter van de eurozoneconstructie komt stilaan aan de oppervlakte in analyses en commentaren. Het financiële bestel oogt behoorlijk instabiel, want het beleid van monetaire expansie en erg lage rentevoeten leidde tot heel wat anomalieën. Om het woord ‘zeepbellen’ niet te gebruiken. Als de Italiaanse regering het bijvoorbeeld nog bonter maakt, zal de spanning snel toenemen.

Iedereen voelt aan dat de huidige financiële situatie ongewoon is en niet kan blijven duren.

Het blijft een open vraag of het anders zou zijn gelopen als de ECB en andere monetaire autoriteiten, zoals de Amerikaanse centrale bank, sneller na de financiële crisis weer naar een ‘normaal’ monetair beleid hadden overgeschakeld. Wat niet te ontkennen valt, is dat die voortdurende forcering van de orthodoxere monetaire spelregels sluipend het vertrouwen in het financiële bestel ondermijnde. Iedereen, ook de man in de straat, voelt aan dat de huidige financiële situatie heel ongewoon is en niet kan blijven duren. Maar wat komt er dan? Grote onzekerheid.

Facebook speelt daarop in met zijn initiatief van een eigen munt. Er heerst op monetair vlak te veel onzekerheid, het wantrouwen groeit, binnen en buiten de financiële markten. De plannen van de Amerikaanse techreus stralen - met wat we nu weten - degelijkheid uit. Facebook verrichtte zonder twijfel erg grondig denkwerk. De kans dat de libra meer vertrouwen zal genieten dan klassieke munten is niet ondenkbaar. En dan zijn we echt in a brave new world beland.

Lees verder

Tijd Connect