opinie

Faire belasting van roerende schenkingen: met of zonder teugels in handen?

Er ligt een wetsvoorstel klaar om de 'kaasroute' af te schaffen. Beter dan afschaffen werken we een alternatief uit.

Via de kaasroute doet een Belg een schenking van roerende goederen voor Nederlandse notaris. De schenking wordt niet belast in Nederland en, als je ze niet registreert, evenmin in België. Als de schenker nog drie jaar leeft, is bij het overlijden ook geen erfbelasting verschuldigd. Zo gaat vermogen volkomen wettelijk en vaak met ruim controlebehoud onbelast over naar een volgende generatie.

Naast de kaasroute zijn er ook de bankroute en de handroute. Als je een bedrag overschrijft op een bankrekening, dan is die bankgift onbelast. Als de schenker nog drie jaar leeft, is evenmin erfbelasting verschuldigd.

Mathieu Ex

Bij de handroute draag je van hand tot hand goederen over, bijvoorbeeld kunst. Opnieuw onbelast, met een termijn van drie jaar.

Die drie routes bestaan al meer dan honderd jaar. Ze zijn bewust ingevoerd. De termijn van drie jaar is er om schenkingen in extremis, op het sterfbed, nog te belasten.

Wie kiest voor de kaas-, bank- of handroute neemt een risico. Bij overlijden binnen drie jaar kan de erfbelasting in Vlaanderen oplopen tot 27 procent. Wie de veilige route neemt - een schenking van roerende goederen via een Belgische notaris - vermijdt dat. Die akte wordt geregistreerd tegen 3 procent schenkbelasting en bij overlijden, zelfs direct erna, is geen erfbelasting verschuldigd.

Met de familiebedrijfsroute kom je nooit in de sfeer van belastingen. Op de schenking van het bedrijf betaal je nul procent schenkbelasting en evenmin erfbelasting.

Kaasroute afschaffen?

Een wetsvoorstel wil de kaasroute afschaffen, maar de andere onbelaste routes niet. Wat is er tegen kaas? De Nederlandse route zou onfair zijn omdat ze iets is voor rijke mensen. Dat klopt niet. Velen laten de schenking (goedkoop) verlijden door een Nederlandse notaris zonder tussenkomst van Belgische adviseurs.

Bart Verdickt

Krijgen we een fairder belastingsysteem als we die route sluiten? Nee.

Bankgiften, ook van grote bedragen, blijven onbelast mogelijk. Wie 1 miljoen cash schenkt via een bankgift wordt niet belast, terwijl datzelfde 1 miljoen geschonken voor een buitenlandse notaris wel wordt belast. Dat wordt opnieuw een zaak voor het Grondwettelijk Hof.

Alternatief voorstel

In ons voorstel verdwijnt elke incentive om puur fiscaal te schenken.

De ergernis over de kaasroute heeft wellicht te maken met vaak voorkomende modaliteiten zoals voorbehoud van vruchtgebruik of controlestructuren zoals een maatschap. Met het vruchtgebruik of de maatschap behoud je veel controle, zelfs de volledige beslissingsbevoegdheid, bijvoorbeeld over een effectenportefeuille. Pas na het overlijden worden de kinderen de volle eigenaar en krijgen ze de beslissingsmacht, terwijl geen belasting is betaald.

De Vlaamse Belastingdienst lijkt dat niet fair te vinden en probeert deze regelingen sinds enige tijd te herkwalificeren, zodat dergelijke schenkingen fiscaal tot de nalatenschap horen, en belast worden met (hoge) erfbelasting. Dat creëert rechtsonzekerheid en is contra legem.

Als je wil ingrijpen, stellen we voor niet te kijken naar de vormelijke route, maar naar de inhoudelijke optuiging van de schenking. Waarbij bestaande schenkingen uiteraard onbelast blijven conform de huidige wettelijke regels, niet die van de Vlaamse belastingdienst.

Teugels in handen

We maken het onderscheid tussen schenkingen waarbij de schenker al dan niet de teugels in handen houdt. We brengen de fiscale logica in lijn met het nieuwe erfrecht, waar voor de waardering van schenkingen de datum van overlijden geldt als de begiftigde pas dan het recht krijgt 'te beschikken over de volle eigendom van het geschonken goed'.

Alain Laurent Verbeke

Alleen een schenking in volle eigendom pur sang, waarbij de begiftigde meteen kan beschikken over de volle eigendom, kan onbelast zonder registratie en zonder erfbelasting na verloop van drie jaar. Welke route je ook kiest, kaas of niet. Dat zijn giften met 'no strings attached', om de kinderen een huis of een stuk grond te helpen kopen. Het geld komt onmiddellijk in het economisch verkeer.

Bij veel schenkingen houdt de schenker de ‘teugels in handen’ en is er ook een fiscaal oogmerk. De schenkers zoeken een combinatie van het fiscale voordeel en behoud van een zekere controle op het vermogen. Zodra de begiftigde niet meteen over de volle eigendom kan beschikken, moet de schenking in ons voorstel worden geregistreerd, om fiscaal uit de nalatenschap te verdwijnen. De schenkbelasting wordt uniform bepaald op 3 procent, ongeacht de gekozen route.

Voor familiebedrijven behouden we de vrijstelling, mits die beperkt wordt, zoals in Nederland, tot de 'assets'.  

Daarmee wordt de belastingdruk fair verdeeld en de inkomsten wellicht verhoogd.

- Schenkingen zonder teugels, ook in Nederland, kunnen tegen 0 procent, op voorwaarde dat de schenker nog drie jaar leeft.

- Schenkingen met teugels in handen, ook in Nederland, worden tegen 3 procent belast.

- Effectieve assets van familiebedrijven zijn vrijgesteld.

Idealiter worden roerende erfenissen in de rechte lijn ook belast tegen een ‘flat rate’ van 3 procent, zoals we al voorstelden (De Tijd, 6 december 2017). Daardoor biedt Vlaanderen 99 procent van de mensen eindelijk gemoedsrust en voldoende centen voor de oude dag, want elke incentive om puur fiscaal te schenken verdwijnt.

Lees verder

Gesponsorde inhoud