opinie

Fiscaliteit grondig herzien is beter dan haastig geschuif met wat posten

Een belastingherziening duurt jaren, leert het buitenland, en wordt vaak voorbereid door een onafhankelijke expertengroep. Maar hier heeft men grote haast. Dus is de kans groot dat het wat schuiven wordt met posten. En als we even durven weg te kijken levert het een totale belastingdruk op die voor de meesten nog wat hoger zal uitvallen.

Door Luc Nijs, CEO van de investeringsmaatschappij The Talitha Group. Gewezen hoogleraar international finance & taxation aan Instituto de Empresa (Madrid) en global capital markets aan de Riga Graduate School of Law.

Belastingen hebben principieel drie functies: geld voor de publieke functies ophalen, herverdelen (traditioneel denkt men dan aan van rijk naar minder rijk, maar het kan van toepassing zijn op elke asymmetrie, bijvoorbeeld van milieuvervuilend naar minder milieuvervuilend) en het gedrag sturen: sociaal wenselijk gedrag aanmoedigen en sociaal onwenselijk gedrag ontmoedigen.

Bij de huidige belastingherziening loopt het al direct mis bij punt 1. Want hoeveel men nodig heeft, is afhankelijk van de dingen die men als overheid (goed) wil doen. Van daaruit bepaal je je budget. Het is dus een vraag die je je stelt vóór je een belastingsysteem uitdenkt of herwerkt. Een vermogensbeheerder die zo veel mogelijk geld ophaalt, ongeacht zijn strategie omdat hij toch een fee rekent op het gehele beheerde vermogen, heeft een asymmetrisch belang ten aanzien van de degene die hij vertegenwoordigt.

©rv

In al wat er tot dusver is gezegd, heb ik weinig zelfevaluatie gezien bij de overheid. Wat we wel en niet willen doen en hoe efficiënt dat dan moet gebeuren, heb ik niemand zich hardop horen afvragen. Dat heeft alles te maken met het feit dat de meeste uitgaven van onze overheden ideologisch gestuurd zijn en niet economisch-sociaal. Een herevaluatie van onze sociale zekerheid en een totale evaluatie van ons overheidsbestel na allerhande staatshervormingen lijken buiten de discussie te vallen. Maar goed, je als overheid zelf wegrationaliseren is als over je eigen schaduw springen: zo goed als onmogelijk.

Gatenkaas

De discussie beperkt zich tot het rondpompen van loon-/inkomstenbelasting naar btw, naar vermogens(winst)belastingen of milieuheffingen en terug. Inderdaad, een degelijke hervorming is lastig te bouwen op de ruïnes van een gatenkaas, zoals de belastingwetgeving er in België nu bijligt. Het klinkt allemaal wat radeloos, en dat is het allicht ook.

Meer nog, de overheid functioneert niet langer als een moreel kompas als je van mensen verlangt dat ze een verschroeiende belastingheffing ondergaan, terwijl je als overheid zelf rulings afsluit met buitenlandse bedrijven. Om nog maar te zwijgen van punt drie. Instrumentalisme is al jaren een puinhoop en de nog dikkere belastingaangifte voor dit jaar toont de richting die het uitgaat.

Het heeft er alle schijn van dat het taxshiftdebat zoals het nu wordt gevoerd voor niemand positief zal uitdraaien, behalve dan voor de overheid zelf.

Je kan de belasting eender welke naam geven, de onderliggende realiteit is dat de private waardecreatie door allerlei bemoeienissen zo beperkt is geworden dat ze de publieke fondsen niet meer kan ophoesten zonder verdere waardevernietiging. En dan is het rondpompen van belastingdruk van personenbelasting naar andere belastingen zinloos.

En dus is de taxshiftdiscussie zoals die gevoerd wordt een soort van asymmetrisch hologram van het echte probleem. De overheid is er niet meer voor het algemeen belang, maar enkel om zichzelf in stand te houden, en zelfs uit te breiden. Het jaarlijkse recordaantal pagina’s van het Staatsblad bewijzen dat. We evolueren naar een juridische vorm van ‘totalitarisme’.

Waardetoevoegend

De overheid als instituut is geen reflectie meer van de maatschappij die ze vertegenwoordigt en doet ook geen enkele poging een waardetoevoegende partner te zijn voor maatschappij en economie. Ze is een molensteen geworden om de nek van de civiele maatschappij.

Die inertie overkomt trouwens allerlei soorten instituten. Ik hoorde de Braziliaanse ondernemer Ricardo Semler onlangs nog hardop filosoferen waarom Bill Gates zoiets fantastisch vanuit zijn garage kon bouwen, en zodra het een firma was nauwelijks verder is geraakt dan het veranderen van de vorm en de kleuren van de Windows en Office-knoppen. Of waarom Gillette 100 miljoen dollar nodig had om uit te vissen dat een derde mesje in het midden het scheercomfort aanzienlijk verhoogt, terwijl drie mannen met een gemiddelde baardgroei opgesloten in een kamer er na een middagje ook uit zouden gekomen zijn.

Het heeft er dan ook alle schijn van dat het taxshiftdebat zoals het nu wordt gevoerd voor niemand positief zal uitdraaien. Enkel voor de overheid zelf. Ze lijkt te weinig op de maatschappij die ze vertegenwoordigt om nog een echt verschil te kunnen maken.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud