opinie

Gebruik corona als hefboom voor betere zorg

Algemeen directeur Regionaal Ziekenhuis Tienen

Verschuif de financiering van de ziekenhuizen naar meer ambulante zorg, zodat ze kleiner en efficiënter worden. De gezondheidszorg wordt dan kwaliteitsvoller, persoonlijker en goedkoper.

In de ziekenhuizen wordt opnieuw keihard gewerkt voor het opvangen van de tweede covidgolf. De omschakeling van gewone zorg naar gemengde covid- en niet-covidzorg ging sneller en efficiënter dan in maart. De protocollen bestonden, de medewerkers waren bijgeschoold en geroutineerd, de therapieën aangepast aan de gepubliceerde evidence, en er zijn voldoende beschermingsmiddelen.

De ziekenhuiswereld leert snel en past zich verbazend vlot aan die onvoorspelbare nieuwe realiteit aan. Maar nu blijkt ook dat in de tussenperiode - en zeker tijdens de tweede golf - in veel ziekenhuizen het gebruik van de spoedgevallendiensten, de urgente hospitalisaties en de geriatrische hospitalisaties daalden, en dat de ligduur korter werd.

We zagen een omschakeling van ingrepen die normaal in hospitalisatieverband gebeuren naar ambulante ingrepen. De oorzaak ligt deels bij de angst van mensen om besmet te raken tijdens een ziekenhuisopname. Maar ziekenhuizen maakten ook bedden en medewerkers vrij voor covidzorg door meer ambulant te werken in de niet-covidzorg.

Zonder een verschuiving van de financiering komt de jaarrekening van de Vlaamse ziekenhuizen nog meer onder druk te staan.

Betekent dat dat we het aantal ziekenhuisbedden kunnen afbouwen, weliswaar met een reserve van flexibele bedden die snel kunnen worden ingezet in tijden van pandemie? In het ziekenhuisnetwerk Plexus (UZ Leuven, H. Hart Leuven, AZ Diest en RZ H. Hart Tienen) daalde het aantal benutte acute bedden met 10 procent in 2009-2019.

Het federaal kenniscentrum gaf daarover al in 2017 aanwijzingen in zijn studie over de benodigde ziekenhuiscapaciteit in 2025. De Vlaamse overheid neemt die aanbevelingen mee bij de begeleiding van de regionale zorgstrategische plannen van de ziekenhuisnetwerken. Ook federale proefprojecten zoals ‘Verkort verblijf op de materniteit’ zorgden voor een grotere tevredenheid bij patiënten.

Als dat covideffect duurzaam blijkt, zal de al bestaande afname in benutte bedden versnellen, waarbij een gedeeltelijke omschakeling van bedden naar ambulante stoelen, en naar herstel- en revalidatiebedden zal plaatsvinden.

Uiteraard dienen de demografie, de evolutie van de ligduur en de hospitalisatiegraad in rekening gebracht te worden om definitieve conclusies te kunnen trekken.

Minder bedden betekent minder infrastructurele kosten en werkingskosten voor de overheid. Die vaststelling moet meegenomen worden in de planning van nieuwbouwziekenhuizen.

Randvoorwaarden

Enkele belangrijke randvoorwaarden moeten vervuld zijn om het aantal bedden echt af te bouwen en de trend naar kleinere hospitalisatieafdelingen te realiseren.

Elke patiënt moet kwaliteitsvol opgevangen kunnen worden in de thuisomgeving voor de uit het ziekenhuis verplaatste zorg.

Elke patiënt moet kwaliteitsvol opgevangen kunnen worden in de thuisomgeving voor de uit het ziekenhuis verplaatste zorg. Dat vraagt een versterking van de eerste lijn (onder meer huisartsen, thuisverpleegkundigen, vroedvrouwen, kinesitherapeuten, psychologen, WZC, wijkgezondheidscentra, eerstelijnszones, en patiëntenverenigingen), in een naadloze samenwerking met de ziekenhuizen.

Vanuit ‘community hospitals’ kan gewerkt worden aan geïntegreerde zorgsystemen. Regionale ziekenhuizen zijn uitermate geschikt om de zorg dicht bij de mensen te brengen, maar ook om transmurale zorg uit te rollen. Die transmurale zorg draait rond de behoeften van de patiënt en steunt op afspraken over samenwerking tussen zorgverleners uit de eerste lijn en de ziekenhuizen.

Tijdens covid zien we dat door het samenbrengen van competenties van de eerste lijn en van de ziekenhuizen een betere zorg gegeven wordt. Die andere manier van zorgverstrekking  is een werk van lange adem. Covid was een hefboom om in heel wat regio’s in Vlaanderen zeer grote stappen te zetten. Ook de digitalisering van de zorg en de telegeneeskunde moeten uitgebouwd worden.

Ziekenhuisfinanciering

Op korte termijn is in de eerste plaats een verandering van de ziekenhuisfinanciering nodig om de verschuiving van ziekenhuiszorg naar thuiszorg te ondersteunen. Ziekenhuizen - en in sommige gevallen artsen - worden financieel gestraft als dezelfde zorg van hospitalisatie naar ambulant verschuift.

De overheid is nu aan zet: geef ons de middelen om betere en goedkopere zorg, dichter bij de patiënt, te leveren. Het is wat de patiënt vraagt, meer dan ooit.

Het is bekend dat de financiële toestand van de ziekenhuizen al jaren niet rooskleurig is. De kostenexplosie en de verminderde inkomsten in dit covidjaar hebben de financiële gezondheid van de ziekenhuizen zwaar gecompromitteerd. Gelukkig kwam de federale overheid met ruime financiële steun over de brug.

In de regeringsverklaring wordt verwezen naar het bijsturen van de financiering van daghospitalisaties en het stimuleren van de alternatieven voor klassieke hospitalisatie. Ook de versterking van de eerste lijn komt hier aan bod.

De scenario’s liggen klaar. Nu is de overheid aan zet: geef ons de middelen om die betere en goedkopere zorg, dichter bij de patiënt, te leveren. De afgelopen periode is de trend ingezet. Het is ook wat de patiënt vraagt, meer dan ooit.

Als die inspanning wordt gedaan, wordt dit een win-win voor de overheid, de ziekenhuizen en vooral de patiënt. Zonder een verschuiving van de financiering komt de jaarrekening van de Vlaamse ziekenhuizen nog meer onder druk te staan.

Hans Struyven

Algemeen directeur Regionaal Ziekenhuis Tienen

Lees verder

Gesponsorde inhoud