opinie

Geef onze retail een nieuwe toekomstvisie

Vlaams Parlementslid (Open VLD)

Terwijl de Belgische retail bloedt, floreren buitenlandse webshops. Hoog tijd voor een toekomstvisie voor onze lokale retail.

Ik heb niets tegen de Bol.coms van deze wereld. Ik koop zelf weleens op een buitenlandse webshop als ik het lokaal niet vind. Je moet ze niet verbieden en ze ook niet oneerlijk belasten. De wil van de consument kan je nooit bepalen. De overheid moet dat ook niet proberen. Punt.

Maar is het niet absurd dat Kamal Kharmach, de bekende Vlaming die door de openbare omroep betaald wordt om lokaal ondernemerschap te promoten, tijdens deze tweede lockdown promotie voert voor de Nederlandse webshopgigant? Onder het mom ‘help de lokale handel’ (sic) raadt Kharmach Belgische winkels aan een webshop te openen op Bol.com. Dat is Belgisch absurdisme ten top.  

©Open Vld

Want laat ons wel wezen. Bol.com is zelf een winkel, en nog geen kleintje. Het opent zijn platform voor onze lokale retail om extra marge op de onlineverkoop in Vlaanderen te nemen. Gemiddeld 20 procent. Buiten een administratief kantoortje staat daar geen enkele Vlaamse werkplek tegenover. Bovendien leveren al die lokale winkels een schat aan data op. Data die Bol.com kan gebruiken voor zijn eigen webshop. Niets verhindert dat. Als klap op de vuurpijl worden winkels ook nog eens verplicht in hun fysieke winkels dezelfde prijs te hanteren als op Bol.com.

Het is alsof Club Brugge zijn stadion opent voor Anderlecht in ruil voor 20 procent van elke transfer, Anderlecht belooft al zijn supporters en catering eerlijk te delen en Club terloops ook even de opstelling van Anderlecht bepaalt. Je hoeft geen retailexpert te zijn om te zien dat dat geen goed model is voor de toekomst van de Vlaamse lokale handel.

Je kan dat betreuren. Je kan ertegen vechten. Maar de realiteit is dat het onze eigen verdomde schuld is. Al jaren ontbreekt een echte toekomstvisie op onze retail.

Je kan dat betreuren. Je kan ertegen vechten. Je kan Kharmach beschimpen. Maar de realiteit is dat het onze eigen verdomde schuld is. Al jaren ontbreekt een toekomstvisie op onze retail. De onlinewegen naar onze lokale handel zijn nog altijd beperkt. Terwijl buitenlandse webshops onze markt inpalmen, heft Bpost een extra belasting op pakjes van onze lokale ondernemers. Om ze door consumenten zelf te laten ophalen. Geen wonder dat klanten én lokale handelaars naar het onlinebuitenland vluchten. Dat we in Vlaanderen niet het meest vooruitziend geweest zijn op het vlak van nieuwe winkelgewoonten is een understatement.

Fygitaal shoppen

Het hoeft niet zo te zijn. Het fygitaal shoppen - de combinatie van de lokale fysieke winkel met een sterke onlinetak - heeft een immens potentieel. De kleine, lokale, unieke winkel kan daar onvoldoende van profiteren. Een klein aantal spelers met grote promotiebudgetten en draaiend op minimale winstmarges heeft een groot voordeel. Uiteindelijk is dat slecht voor de consument.

Hoe geconcentreerder de marktmacht, hoe slechter de prijs en het winkelaanbod voor u en ik. Online én offline. Kleine handelaars gaan op het ‘lokale’ platform van Bol.com in concurrentie met verkopers die goedkope producten opkopen in China en zo snel mogelijk met winst doorverkopen, zonder dat ze het product zelf één seconde in handen hebben gehad. Dat is niet het model om de winkels in onze steden en gemeenten te behouden.

Als het over retail gaat, voert doemdenken en pessimisme vaak de boventoon. Dat moeten we omkeren

Wat kan de overheid doen? Simpel: niet verbieden, wel vernieuwend denken. Het lokaal handelsbeleid heeft traditioneel veel aandacht voor ruimtelijke aspecten. Wat maakt een goed kernwinkelgebied, hoe garandeer je dat baanwinkels de stadscentra niet versmachten, subsidie hier, subsidie daar. Daarmee loop je de feiten hopeloos achterna. Er is nog altijd amper een visie op hoe we de digitale winkelwegen naar een lokale eindbestemming laten leiden.

De overheid moet niet zelf voor winkel spelen. Ze kan wel lokale handel, sectororganisaties, distributiespelers en leuke BV’s bij elkaar brengen om een succesvol fygitaal model uit te bouwen. Dat écht lokaal is. Bundel de krachten in heel Vlaanderen. Zodra er een werkend platform met bijbehorend distributiemodel is, laat je lokale handelaars daar het best zelf verder mee aan de slag gaan. In vergelijking met de miljarden die nu naar allerlei economische subsidies gaan, is die investering een peulschil voor een ongekend grote return.

Als het over retail gaat, voert doemdenken en pessimisme vaak de boventoon. Dat moeten we omkeren. ‘If you can’t beat them, join them’ gaat niet op voor lokale retail. Sorry Kharmach. We moeten een echte visie ontwikkelen voor de fygitale omwenteling. Laat nooit een goede crisis onbenut, zeker niet voor onze retail.

Maurits Vande Reyde

Vlaams Parlementslid en schepen van Diest van Economie, Financiën, Smart City, Citymarketing en Toegankelijkheid (Open VLD)

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud