opinie

Haal de structurele files voorgoed van de Vlaamse wegen

Meer dan anderhalf jaar geleden klonk het vergezocht, maar nu kan het filemonster weg. Voer een budgetneutrale slimme kilometerheffing in, gecombineerd met meer technologie in het verkeer.

De coronacrisis heeft ons veel gekost. Maar ze heeft ons ook waardevolle lessen geleerd. Onze manier van werken en onze arbeidsorganisatie werden ruw op hun kop gezet. Voor wie een kantoorbaan heeft, is sinds maart vorig jaar een nieuwe wereld opengegaan. Het is ons gelukt razendsnel de omslag te maken naar digitaal werken. En vooral: we zijn minder onderweg van en naar de werkplek omdat ons bureautje overal kan staan: in de keuken, in de woonkamer, in de tuin... De files namen dan ook fors af. De structurele files waren zelfs zo goed als verdwenen.

De essentie

  • De auteurs
    19 sector- en werkgeversorganisaties.
  • De kwestie
    Het monster van de structurele files op de wegen steekt weer de kop op.
  • Het voorstel
    Beleidsmakers hebben een unieke kans om het filemonster te verslaan. Voer een slimme kilometerheffing in en breng meer technologie in het verkeer. Ons geluk, onze economie en ons leefmilieu varen er wel bij.

De cijfers van het Vlaams Verkeerscentrum spreken boekdelen. De filedruk in Vlaanderen halveerde in 2020. Voor het eerst sinds lang zaten we qua filelengte op een lager niveau dan in 2012. Ook de verzadigingsgraad van het wegennet was historisch laag. Waar tot voor kort voortdurend een file stond op 1 op de 5 kilometer Vlaamse snelweg, was dat gedaald naar structurele files op slechts 1 op de 20 kilometer.

Met elke versoepeling van de coronamaatregelen nam het autoverkeer echter opnieuw toe, vorige week weer tot op het niveau van voor de crisis.

Drie dikke vliegen

Wat als de files eens voorgoed zouden wegblijven? Dat levert drie dikke vliegen in een klap op: ons gezamenlijk geluk neemt toe en onze economie en ons leefmilieu varen er wel bij. Een filedag staat voor 1,3 miljoen euro verlies. Elke dag opnieuw. En files kosten minstens evenveel aan verloren tijd en misgelopen geluk. Tel je winst, mochten we erin slagen om het filemonster weg te houden. Hoe vergezocht meer dan anderhalf jaar geleden, vandaag hebben we een unieke kans om ons mobiliteitsbeleid op een nieuwe leest te schoeien. Daarom roepen we als Vlaamse ondernemers en werkgevers op werk te maken van enkele belangrijke maatregelen.

Met de juiste maatregelen kunnen de files met 12 procent krimpen. Dat volstaat om opnieuw een vlotte verkeersdoorstroming te garanderen.

De belangrijkste maatregel is een slimme kilometerheffing. Met de wagen de weg opgaan waar en wanneer de kans op file het grootst is, kost dan centen. Een slimme kilometerheffing die rekening houdt met tijdstip en locatie moet dan wel alle bestaande verkeersbelastingen vervangen, en vooral diegenen belasten die de weg tijdens de spitsuren gebruiken.

Op die manier nemen de files met 12 procent af. Dat volstaat om opnieuw een vlotte verkeersdoorstroming te garanderen. Wetenschappers hebben dat ten overvloede becijferd. Zo maken we de weg vrij voor wie ergens echt op tijd moet zijn. De inkomsten kunnen dienen voor investeringen in een toekomstgerichte weginfrastructuur. Dankzij de flexibele arbeidsorganisatie en telewerken in het bijzonder hoeft niet iedereen meer op dezelfde piekmomenten ’s ochtends en ’s avonds zich voor het werk te verplaatsen.

Radicaal digitaal

Alleen een kilometerheffing invoeren is niet voldoende. Breng meer technologie in het verkeer, zoals we dat succesvol doen in ons huishouden. Maak een weginfrastructuur die klaar is voor geconnecteerde voertuigen. Dat leidt tot een veiliger en rustiger verkeer, met minder ongevallen en minder files. Naast de voertuigen moet ook de weginfrastructuur radicaal digitaal. Intelligente verkeerslichten garanderen via groene golven een optimale doorstroming, waardoor het tijdverlies met 27 procent vermindert op conflictvrije kruispunten en met 44 procent op andere kruispunten. Variabele en dynamische verkeersborden passen het rijgedrag van weggebruikers in realtime aan de verkeerssituatie aan. Ook daarvoor kan 5G-technologie veel mogelijkheden bieden.

De budgetneutrale en slimme kilometerheffing kwam onder een dikke laag politiek stof terecht. Het systeem was bestudeerd en lag klaar om ingevoerd te worden. Het politieke klimaat was twee jaar geleden echter onvoldoende rijp, het maatschappelijk draagvlak te fragiel. Vandaag ziet de wereld er anders uit.

We doen deze oproep aan de beleidsmakers omdat we geen tijd verloren mogen laten gaan om hervormingen door te voeren die ons allemaal vooruithelpen. Een budgetneutrale en slimme kilometerheffing is zo’n hervorming. We weten dat die onder een dikke laag politiek stof is beland. Het systeem was bestudeerd en lag klaar om ingevoerd te worden. Het politieke klimaat was twee jaar geleden echter onvoldoende rijp, het maatschappelijk draagvlak te fragiel. Vandaag ziet de wereld er anders uit. Elke crisis biedt opportuniteiten. Het zou dom zijn om deze kans om het filemonster te verslaan niet met beide handen te grijpen.

De ondertekenaars zijn 19 sector- en werkgeversorganisaties: Agoria Vlaanderen (technologie), de Belgische Petroleumfederatie (petroleum), Comeos (handel en diensten), Essenscia Vlaanderen (chemie en lifesciences), Febeg (elektriciteit en gas), Febetra (transport en logistieke diensten), Febiac (gemotoriseerde wegvoertuigen), Federgon (hr-diensten), Fedustria Vlaanderen (textiel, hout en meubel), Fevia Vlaanderen (voeding), Denuo (circulaire economie), Indufed (glas, papier en karton), Staalindustrie Verbond (staal), Traxio (mobiliteitsprofessionals), Vlaamse Confederatie Bouw (bouw), Vlozo (zorg), Vlaamse Havenvereniging (havengemeenschappen), Voka (Vlaams netwerk van ondernemingen) en WF-FE (internationale handel, vervoer en logistiek).

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud