opinie

Hedgefondsen zwaar inperken is een slecht idee

De spijtige gang van zaken bij de touroperator Thomas Cook stelt de hedgefondsen weer in een negatief daglicht. Nochtans is het geen goed idee de fondsen aan banden te leggen.

Door Dieter Guffens en Jan Van Hove, senior economist en chief economist KBC Groep

Hedgefondsen hebben altijd een dubieuze reputatie gehad. Ook bij het faillissement van Thomas Cook Group wordt met een beschuldigende vinger naar zulke fondsen gewezen. Hun weigering om obligaties om te zetten in nieuw kapitaal - een zogenaamde bail-in - droeg bij tot het doodvonnis van de Britse touroperator.

Als we de voor- en nadelen van hedgefondsen afwegen, wegen de positieve elementen ongetwijfeld het zwaarst door.

Vandaag klinkt dan ook de oproep hedgefondsen aan banden te leggen. Toch is het onterecht ze allemaal te beschouwen als een uiting van pervers roofdierkapitalisme. Ook bij Thomas Cook waren ze niet de fundamentele oorzaak van het dramatische einde, maar hooguit een aanleiding.

Het faillissement is vooral toe te schrijven aan een foute managementbeslissing: de overname van MyTravelGroup in 2007, waardoor de groep een onbeheersbare schuldenberg torste. Uiteraard speelden ook de nieuwe technologieën in de toerismesector een rol. De hedgefondsen hebben alleen het einde van de jarenlange lijdensweg van het bedrijf versneld.

Dieter Guffens ©KBC/DonvilErwin

Als private ondernemingen zijn hedgefondsen geen liefdadigheidsinstellingen. Ze streven winst na door marktinefficiënties te elimineren. Op die manier zijn ze een onzichtbare hand die de financiële markten én de reële economie efficiënter doen werken. Ze zijn in principe geen instrument van roekeloze speculanten, maar richten zich op één bepaalde marktinefficiëntie door alle andere risico’s in te dekken (te ‘hedgen’).

Hedgefondsen zijn daardoor een courant instrument voor beleggers om in te spelen op marktopportuniteiten. Conceptueel verschillen ze niet van ieder ander actief beheerd beleggingsfonds dat afwijkt van een vooropgestelde benchmark.

In de reële economie helpen efficiënte financiële markten bedrijven rente-, wisselkoers- en debiteurenrisico’s te verzekeren via termijncontracten of het afsluiten van futures, swaps of opties, analoog met verzekeringen in het dagelijks leven. Ook de credit default swaps (instrumenten om schulden tegen wanbetaling te verzekeren, red.) waarmee de hedgefondsen hun Thomas Cook-obligaties indekten, hebben op zich geen speculatief karakter.

Overheidsfinanciën

Historische voorbeelden tonen het belang van marktdisciplinering via hedgefondsen aan. George Soros bekwam via zijn hedgefonds in september 1992 dat de Britse regering het zwaar overgewaardeerde pond uit het Europees Monetair Stelsel moest terugtrekken en kon laten depreciëren, waardoor de slabakkende Britse economie ademruimte kreeg. Zo hielp Soros’ hedgefonds fout overheidsbeleid te corrigeren.

Jan Van Hove ©Tim Dirven

Ook ijverden hedgefondsen tijdens de financiële crisis, via een opstoot in de Europese langetermijnrentes, voor een betere discipline in de overheidsfinanciën. Zo steeg de Belgische rente tijdens de Europese schuldencrisis in 2011, wat de Belgische regering tot handelen dwong.

Als markten overdreven pessimistisch zijn, helpen hedgefondsen dan weer het evenwicht te herstellen, bijvoorbeeld door te investeren in intrinsiek ondergewaardeerde activa.

Ondanks hun intrinsieke nut kunnen hedgefondsen ook worden gebruikt als een destructief speculatief instrument. Daaraan danken ze hun vaak negatieve reputatie.

Ondanks hun intrinsieke nut kunnen hedgefondsen ook worden gebruikt als een destructief speculatief instrument. Daaraan danken ze hun vaak negatieve reputatie. Hedgefondsen kunnen een negatieve economische spiraal uitlokken door self-fulfilling prophecy’s op gang te brengen, bijvoorbeeld door grootschalige short-sellposities in een bepaald aandeel in te nemen. Dat kan ultiem tot een crash op de financiële markten of het faillissement van een bedrijf leiden, zelfs bij goede economische of financiële fundamenten. De impact van hedgefondsen is zo groot omdat ze een hefboom op hun beperkt eigen kapitaal kunnen zetten.

Overregulering

Als we de voor- en nadelen van hedgefondsen afwegen, wegen de positieve elementen ongetwijfeld het zwaarst door. De efficiëntiewinst in de werking van financiële markten en de allocatie van kapitaal in de reële economie ligt aan de basis van de welvaartscreatie in een markteconomie. Bovendien stabiliseren hedgefondsen op macroniveau de financiële economie, en zo ook de reële economie. Tegelijk zijn ze een waakhond tegen niet-duurzaam overheidsbeleid of bedrijfsstrategieën. Tot slot zijn de negatieve neveneffecten beperkt tot op het microniveau.

Door de spijtige gang van zaken bij Thomas Cook staan de hedgefondsen weer in een negatief daglicht. Maar die fondsen drastisch inperken, zoals wordt bepleit, is geen goed idee. Er is een rol weggelegd voor regelgevers om de negatieve neveneffecten tot een minimum te beperken. Maar het gevaar van overregulering loert om de hoek: een efficiënte arbitrage belemmeren kan mogelijk aanzienlijke economische schade veroorzaken.

Lees verder

Gesponsorde inhoud