opinie

Het beeld van een almachtige Bart De Wever neemt mythische proporties aan

Nee, Bart De Wever laat de federale regering niet met een vingerknip in de pas lopen. En dat hij zich als partijvoorzitter laat horen, is nogal wiedes.

Door Nicolas Bouteca, politicoloog Universiteit Gent

Telkens als de N-VA-voorzitter spreekt, duikt het idee op dat Bart De Wever de echte premier is. Dat is vooral in het nadeel van premier Charles Michel, wiens partij MR door zijn politieke tegenstanders expliciet en exclusief aan de N-VA gekoppeld wordt. Zo spreekt de PS van de ‘regering MR- N-VA’, niet van bijvoorbeeld de Zweedse coalitie, om de geloofwaardigheid van de premier te ondermijnen. Michel had voor de verkiezingen immers verklaard nooit met de N-VA in een regering te zullen stappen. De perceptie dat De Wever en niet Michel de echte premier is, onderstreept die onderwerping aan de N-VA nog meer.

De stelling dat de echte macht in Antwerpen ligt en niet in de Wetstraat 16 is correct. Dat staat buiten kijf. De Wever is de populairste politicus van het land. Met een penetratiegraad van 27,6 procent in zijn eigen kieskring liet hij iedereen achter zich. Ter vergelijking. In de kieskring Vlaams-Brabant bracht ‘maar’ 19,4 procent van alle kiezers een voorkeurstem uit voor Maggie De Block (Open VLD). In Waals-Brabant 14,3 procent voor Charles Michel. Alleen de aftredende premier Di Rupo (PS) kwam met 24,6 procent in de buurt. Maar los van zijn persoonlijke populariteit, die een stuk groter is dan die van de echte premier, maakt vooral de sterke score van de N-VA partijvoorzitter De Wever tot de ongekroonde premier van België. Hij is de leider van de sterkste formatie in de regering.

Toch is het wellicht wat kort door de bocht om te stellen dat ‘de echte premier aan het woord is’ telkens als De Wever over regeringszaken spreekt. Vooral omdat het de suggestie wekt dat hij met een vingerknip de regering in de pas laat lopen. De aanhoudende discussie over de vermogenswinstbelasting die door CD&V werd aangekaart, gaat duidelijk in tegen dat beeld. CD&V bleef de discussie wekenlang opwerpen, niettegenstaande de regeringsonderhandelingen hadden laten zien dat de christendemocraten die linkse trofee hadden opgeofferd.

Indien De Wever echt zo machtig is als soms (te snel) wordt beweerd, was die discussie veel sneller ingedamd, want je kan de Antwerpse burgemeester bezwaarlijk een liefhebber van dit soort belastingen noemen. Nee, ook De Wever moest ondervinden dat CD&V haar rol wil spelen in deze coalitie.

Partijlijn

Dat hij dan toch af en toe zijn stem laat horen is eigen aan het partijvoorzitterschap. Een partijvoorzitter is in het Belgische politieke systeem veel meer dan een manager van zijn partij. Hij is ook de incarnatie van de partijlijn en de verdediger van het regeerakkoord als de partij deelneemt aan het bestuur. Zo kwam Wouter Beke (CD&V) in de vorige regering tussenbeide toen minister Johan Vande Lanotte (sp.a) de btw-tarieven op elektriciteit wilde verlagen.

Het stilzwijgen van premier Michel voedt het beeld dat De Wever wel niet de sleutel van de voordeur van de Wetstraat 16 heeft, maar steeds langs de achterdeur kan komen als hij dat wilt.

Bovendien is ook de manier waarop de mening van De Wever over de bedrijfswagens publiek werd bijzonder. Het was geen zuivere oekaze vanuit het Schoon Verdiep in Antwerpen naar de regering. De opmerking over de bedrijfswagens werd voor een stuk ontlokt door journalisten in de marge van een lezing voor vastgoedmakelaars.

De Wever zegt natuurlijk nooit zomaar wat, maar bij elke uitspraak stellen dat hij heel expliciet op zoek is naar een bijsturing van het regeringsbeleid, is wellicht wat overdreven. Hij reageerde als partijvoorzitter en verwees naar het regeerakkoord. Bovendien was Open VLD sneller dan De Wever met haar afwijzing van de aanpak van de bedrijfswagens.

Dat De Wever inging tegen Johan Van Overtveldt, een minister van de eigen partij, was volgens mij opvallender. Het bewees opnieuw dat sommige ministers onervaren communiceren. Eerst eens aftasten bij de voorzitter kan misschien veel ongemakkelijke communicatie besparen.

Totalitair

Het beeld van een alles bepalende, volgens sommige opiniemakers haast totalitaire, Bart De Wever is natuurlijk een handig wapen in handen van de oppositie en de politieke tegenstanders van De Wever. Elke rechtgeaarde democraat heeft het immers moeilijk met het beeld dat iemand achter de schermen maar met de vingers moet knippen om een beslissing in de een of de andere richting bij te sturen. De populariteit van zo’n machtige potentaat kan in een democratie snel slinken. Zoals ook de steun voor een regering die dat toelaat snel kan afnemen.

De idee van schaduwpremier Bart De Wever komt zeker de Franstalige oppositie ten goede. Die ziet daarin nog meer het bewijs voor de onderwerping van de MR aan de N-VA.

Het beeld van de almachtige De Wever komt wellicht ook de samenhang van de regering-Michel niet ten goede. CD&V, Open VLD en de MR worden niet graag voorgesteld als de schoothondjes van de N-VA. Het gaat om de partij die ze een paar maanden geleden nog krachtig bestreden. Het kan met andere woorden helpen om de coalitie uit elkaar te spelen. Ten slotte komt de idee van schaduwpremier Bart De Wever zeker de Franstalige oppositie ten goede. Die ziet daarin nog meer het bewijs voor de onderwerping van de MR aan de N-VA.

De machtige positie van De Wever is dus een feit. Maar wellicht neemt het beeld wat mythische proporties aan, onder andere door toedoen van de oppositie. Al is dat natuurlijk de ‘collateral damage’ van de keuze om met de eigenaardige formule te werken waarbij de grootste partij niet de premier levert. Premier Michel doet er daarom misschien beter aan wat sneller en harder op tafel te slaan bij twisten in de regering. Na de sterke start bleef hij de voorbije weken nogal veel op de achtergrond. Zo voedt hij zelf ook een beetje het beeld dat De Wever wel niet niet de sleutel van de voordeur van de Zestien heeft, maar steeds langs de achterdeur kan komen als hij dat wil.

Lees verder

Gesponsorde inhoud