opinie

Het is niet omdat kraken niet strafbaar is dat het mag

hoogleraar vastgoedrecht aan de KU Leuven

Bij het verhaal van de Roma die in Gent een leegstaand huis hebben gekraakt leefde de perceptie dat men zomaar andermans huis kan innemen terwijl de eigenaars weg zijn en nadien niet kan uitgezet worden. Dat klopt niet.

Door Vincent Sagaert, hoogleraar vastgoedrecht aan de KU Leuven en advocaat in Brussel

Het probleem situeert zich op het kruispunt tussen twee fundamentele rechten: het eigendomsrecht van de ene en het recht op huisvesting van de andere. Dat zijn twee rechten die in de Grondwet worden erkend (art. 16 en art. 23), maar die in het geval van krakers met elkaar in conflict komen. Kan een kraker zich op zijn recht op huisvesting beroepen om andermans huis zomaar in te nemen?

De rechtbanken in België oordelen in de overgrote meerderheid van de gevallen dat het eigendomsrecht de bovenhand moet halen op het woonrecht van de krakers

Kraken is vooralsnog geen misdrijf in ons land. Enkel indien de krakers vernielingen aanbrengen aan het huis of binnendringen in een bewoond huis (‘huisvredebreuk’) is het een misdrijf. Indien het om een leegstaand huis gaat en er geen vernielingen worden aangebracht, is er dus geen misdrijf.

©rv

Maar dat betekent niet dat het zomaar mag: de eigenaar kan de uitzetting van de krakers vragen wegens de schending van zijn eigendomsrecht, eventueel zelfs met een eenzijdige procedure waarin de vrederechter vaak op korte termijn een beslissing kan nemen. Het is in dat laatste geval ook niet vereist dat men de identiteit van de krakers kent. Een gerechtsdeurwaarder kan dat vonnis uitvoeren en kan zich hierbij laten bijstaan door de politie, zelfs al is het geen misdrijf.

Soms beroepen de krakers zich op het recht op huisvesting. De rechtbanken in België oordelen echter in de overgrote meerderheid van de gevallen dat het eigendomsrecht de bovenhand moet halen op het woonrecht van de krakers. Met andere woorden: het is niet omdat men geen dak boven het hoofd heeft dat men hierdoor zomaar het recht heeft om andermans woning in te nemen.

Overheidsgebouwen

Hierop wordt nu soms een uitzondering gemaakt. Zo zijn er recent gevallen waarin de uitzetting van krakers is geweigerd indien het gaat om overheidsgebouwen die al jaren leegstaan en waaraan de overheid geen specifieke bestemming heeft gegeven. In andere landen, waar de huisvestingsproblemen grotere proporties aannemen (zoals Zuid-Afrika), moet het eigendomsrecht veel vaker wijken voor het recht op huisvesting. 

In andere landen, waar de huisvestingsproblemen grotere proporties aannemen (zoals Zuid-Afrika), moet het eigendomsrecht veel vaker wijken voor het recht op huisvesting

In België moet het recht op huisvesting niet ten koste gaan van het individuele eigendomsrecht. Het recht op huisvesting moet zich vertalen in een actief huisvestingsbeleid van de overheid, dat onder meer ook overheidsgebouwen, kerkgebouwen en opvangcentra kan omvatten.

Maar een private eigenaar mag hier niet het slachtoffer van zijn. Het eigendomsrecht wordt immers ook in internationale verdragen (zoals het eerste protocol bij het Europees verdrag tot bescherming van de rechten van de mens) beschermd. Private eigenaars die hun onroerend goed niet gebruiken, worden al op andere manieren gestraft, bijvoorbeeld via een mogelijke leegstandsheffing.

Het wetsvoorstel om kraken strafbaar te stellen (zoals in Nederland) is in dat opzicht symbolisch toe te juichen, maar het is niet noodzakelijk om de krakers uit te zetten en zelfs niet om daarbij de hulp van de politie te kunnen inroepen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud