opinie

Het jaar van het techno-optimisme

Fellow bij de denktank Itinera

Technologie heeft de mensheid altijd vooruitgeholpen. Het huidige technologiepessimisme is nergens voor nodig. Integendeel, het kan de arbeidsomstandigheden alleen maar verbeteren.

Marc De Vos directeur van de denktank Itinera

Het wiel, de ploeg, de vaatwasser, de auto of de computer: over de eeuwen heen is technologie de grootste vriend van de mens geweest. Technologie bevrijdt ons van labeur, brengt groei, draagt comfort, schept banen. Technologie is het kloppende hart van de permanente economische vernieuwing die de mensheid naar ongekende hoogten van welvaart en welzijn heeft getild.

©Emy Elleboog

En toch overheerst vandaag pessimisme over technologie. Goeroes voorspellen het einde van de mens als productief economisch wezen door een revolutie van artificiële intelligentie en robots. Trendwatchers zien arbeidsverhoudingen verdampen in digitale microrelaties op internetplatformen die mensen herleiden tot taakslaafjes. Het zijn maar lichte overdrijvingen van het defaitisme over de toekomst van werk.

Ik doe een oproep voor techno-optimisme. Futurologie is voor futurologen. Voor zover we vooruit kunnen kijken, is er helemaal geen ‘jobholocaust’ die de mensheid bedreigt en werkt slechts een kleine minderheid van de beroepsbevolking sporadisch via internetplatformen. Het is tijd om technologie opnieuw als een opportuniteit te omarmen. En de opportuniteiten zijn echt legio.

De belangrijkste factor heet productiviteit. Al veertig jaar slabakt de productiviteitsgroei in de ontwikkelde landen. Omdat onze demografie nog amper groeit, is meer output door dezelfde input zonder meer cruciaal om onze toekomst rooskleurig te houden. En precies daarvoor kan technologie zorgen. Die zal namelijk niet zozeer volledige jobs maar eerder deeltaken overnemen. De robots zijn vooral ‘cobots’ die mensen zullen helpen om interessanter en rendabeler te werken. Dat kan voor veel meer functies dan je zou denken: in de bouw, in de zorg, in het onderwijs, in de logistiek of in de industrie. Investeren maar!

Er is helemaal geen ‘jobholocaust’ die de mensheid bedreigt.

Er zullen ook jobs verdwijnen, potentieel met echte transformatie in sectoren zoals het bankwezen, het transport of de consultancy. Dat is een uitdaging die tegelijkertijd een grote opportuniteit schept. Er is een tekort aan beschikbaar talent op de arbeidsmarkt. Als we juist handelen, bevrijden we goed gekwalificeerde mensen van jobs met weinig toegevoegde waarde. Kunnen die vele boekhouders en administratieve bedienden hun tijd niet beter benutten? Dat heet nieuw potentieel. We moeten alleen de transitie naar een nieuwe job verzekeren. Daarin zijn we beslagen: onze economie staat echt permanent voor de combinatie van jobdestructie en jobcreatie.

Arbeidsrelaties die digitaal draaien, zijn ook een grote beleidsopportuniteit. Ze betekenen het einde van zwartwerk of uitkeringsfraude. Belastingen en sociale bijdragen kunnen instant en zonder bureaucratie worden betaald. Platformen kunnen de hele winkel van een arbeidsrelatie vlekkeloos en automatisch organiseren. Arbeidsbemiddeling kan naar een volgende dimensie worden getild. Langere en betere loopbanen, gevarieerde loopbanen met meer jobwissels, loopbanen die in elke fase vorming faciliteren, loopbanen met sociale verzekering die gaat waar de persoon gaat: het kan allemaal. Technologie zal ons langer en beter doen werken.

Wie moeilijk werk vindt, kan via internetplatformen gemakkelijker ervaring opdoen. Wie vooral de controle over leven en werken wil bewaren en staat op flexibiliteit, vindt in het internet een hefboom. Internetplatformen kunnen ons zelfs tot onze eigen werkgevers maken, in naadloos contact met een veelheid van partners in een economie die steeds meer op projecten draait. De applicaties daarvoor bestaan al.

Internet platformen subsidiëren is gevaarlijk. Niemand weet hoe een volwassen Uber, Deliveroo en Airbnb er zullen uitzien.

Wie de opportuniteiten ziet, beseft dat we voorzichtig moeten zijn met het reguleren of verbieden van platformen en dergelijke. Beter is de digitale innovatie te begrijpen en te monitoren met het oog op eerlijke concurrentie. Subsidiëren is ook gevaarlijk. Niemand weet hoe een volwassen Uber, Deliveroo of Airbnb er zullen uitzien. Nu al beslissen dat via die platformen tot 6.000 euro per jaar onbelast kan worden verdiend, zoals onze regering doet, riskeert het pad naar de volwassenwording politiek te beïnvloeden.

Ronduit gevaarlijk zijn ideeën zoals het universeel basisinkomen. Als de digitale transformatie één zaak zal vergen dan is het talentvernieuwing. We zullen meer mensen meer moeten vormen en begeleiden, zowel om werkloosheid als om knelpuntberoepen te vermijden. We zullen moeten investeren voor basiskansen, niet uitkeren voor basisinkomen. Maar dat er veel kansen zullen zijn en blijven, dat staat buiten kijf.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud