opinie

Het overleg tussen een advocaat en zijn cliënt duldt geen pottenkijkers

Advocaat en Bestuurder Orde van Vlaamse Balies, bevoegd voor strafrecht en Salduz

De Orde van de Vlaamse Balie vraagt minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden opheldering over het afluisteren van vertrouwelijke gesprekken tussen advocaten en cliënten in een Oost-Vlaamse politiezone.

Het had het scenario kunnen zijn van een spannend boek of een film met een sterke cast. Politiediensten die stiekem op het commissariaat gesprekken tussen een advocaat en cliënt afluisteren in hun natuurlijke drang om nieuwsgierig te zijn. Het had een documentaire kunnen zijn over de Überwachung in de voormalige DDR door de Staatssicherheitsdienst, bekend als de Stasi.

Niets van dat alles, het gebeurde in real life in een Oost-Vlaamse politiezone en werd ontdekt door het Controleorgaan op de Politionele Informatie, na een ernstig vermoeden van een alerte advocaat. Gelukkig.

De essentie

  • De auteur: Erik Schellingen, advocaat en bestuurder bij de Orde van Vlaamse Balies, bevoegd voor strafrecht en de Salduz-wet.
  • De kwestie: Het stiekem afluisteren van gesprekken tussen advocaten en cliënten is een rechtsstaat onwaardig.
  • Het voorstel: De afluisterpraktijk verdient een diepgaand onderzoek.

Advocaten krijgen sinds 2012 toegang tot de verhoorlokalen van de politie, een habitat waar zij eerder niet gesignaleerd werden. De Belgische Salduz-wet die dat regelt, volgde op een arrest van het Europees Hof van de Rechten van de Mens in 2008, na een klacht van een zekere heer Yusuf Salduz tegen de Turkse overheid. Advocaten hebben een dubbele taak op het politiekantoor: een vertrouwelijk overleg met de cliënt houden en bijstand leveren tijdens het politioneel verhoor.

In het begin keken de hoofdrolspelers, de politie en de advocatuur, wat twijfelend en argwanend naar elkaar. Maar na bijna tien jaar zijn advocaten alledaags geworden in verhoorlokalen. Aan beide zijden wordt professioneel gewerkt. De Orde van Vlaamse Balies (OVB) geeft al jaren opleidingen aan advocaten over het verlenen van een efficiënte verhoorbijstand, zelfs in een optimale samenwerking met politiemensen. Het afluisteren en opnemen van het vertrouwelijk overleg van de advocaat met zijn cliënt hoort daar niet bij.

Dat niemand in het korps zich vragen stelde bij de mogelijkheid om gesprekken van advocaten af te luisteren en op te nemen mag heel verontrustend genoemd worden.

Het vertrouwelijk overleg tussen een advocaat en cliënt, in het Common Law-rechtsstelsel bekend als ‘attorney-client privilege’, is heilig en duldt geen pottenkijkers. Het is zoals met het colloque singulier, alles wat tussen advocaat en cliënt besproken wordt, is vanzelfsprekend niet bestemd voor de politie of welke overheid dan ook. Het blijft kleven aan de advocaat, die ook een beschermd beroepsgeheim heeft. Het volstrekt vertrouwelijk karakter van het advocatenoverleg en de bescherming ervan tegen het heimelijk afluisteren, vloeit voort uit het recht op een eerlijk proces en de rechten van verdediging, voorzien in artikel 6 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

De korpschef van de Oost-Vlaamse politiezone stelt te goeder trouw te hebben gehandeld en geeft ootmoedig een fout in het systeem toe. We nemen daar akte van, maar dat niemand in het korps zich vragen stelde bij de mogelijkheid om gesprekken van advocaten af te luisteren en op te nemen mag heel verontrustend genoemd worden.

De Orde van Vlaamse Balies heeft wettelijk de taak heeft om - conform artikel 495 van het Gerechtelijk Wetboek - de belangen van de rechtzoekende en de advocatuur te beschermen. In deze kwestie werden beide partijen in hun vertrouwen beschaamd. De OVB neemt dit incident ernstig en vraagt uitleg aan de bevoegde minister, minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V). Ook wordt een grondige analyse gevraagd door het Comité P, bevoegd voor het toezicht op de werking van de politiediensten.

De rechtsstaat duldt zulke praktijken niet.

De advocatuur zal op haar hoede blijven en hopen dat dit een eenmalige uitschuiver is van een politiekorps. Dat dit ‘Die Welt von Gestern’ is, denkend aan het boek van de Oostenrijkse schrijver Stefan Zweig, die streed tegen elke vorm van een politiestaat.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud