opinie

Het perceptiekabinet

Politicoloog UGent

Eerder dan een inhoudelijke strijd lijkt in de Wetstraat een perceptieoorlog in de lucht te hangen. Aan Vlaamse kant kan vooral Open VLD daarvan profiteren. Voor CD&V, samen met de liberalen en de N-VA in dezelfde kiesvijver vissend, wordt het veel moeilijker.

Of Vivaldi een succes wordt, valt moeilijk te voorspellen. Wel is al duidelijk dat de komende jaren niet alleen inhoudelijke elementen in de strijd geworpen worden om de kiezer te overtuigen. Zo verschilt de nota die paars-geel in augustus hanteerde inhoudelijk niet fundamenteel van wat de Vivaldi-coalitie nu op tafel legt. Het zijn allebei compromissen waarbij een evenwicht wordt gezocht op alle domeinen van het beleid. Vivaldi zal wat groener kleuren dan paars-geel en wat minder communautair klinken, maar grote sociaal-economische revoluties blijven in beide akkoorden uit.

De komende jaren kunnen perceptie en imago centraal komen te staan. Dat werd al tijdens de formatie duidelijk. De Vivaldi-coalitie zal vier jaar lang proberen duidelijk te maken dat zij ‘teamspelers’ en ‘samenwerkers’ zijn die vooruit willen met het land. Dat in tegenstelling tot de ‘ruziemakers’ in de oppositie, die België vooral in de vernieling willen rijden. De N-VA liep met haar harde uitspraken en agressieve houding de voorbije weken al herhaaldelijk met de ogen open in de perceptieval die de Vivaldisten openzetten. Als de Vlaams-nationalisten er echt van dromen als volkspartij het centrum in 2024 leeg te zuigen, moet de toonzetting veranderen.

Snelste bochten

Als Vivaldi de perceptieoorlog wint, is het goed mogelijk dat de grootste winnaar aan Vlaamse kant de partij van de premier is. Team Egbert (Lachaert, De Croo en Van Quickenborne) maakte nochtans een van de snelste politieke bochten in de Belgische geschiedenis. Lachaert won de voorzittersverkiezingen door minstens de impressie te wekken dat Vivaldi een ‘no go’ was. Uiteindelijk is Open VLD toch in die constructie beland en volgt Lachaert de politieke strategie die zijn voorgangster Gwendolyn Rutten al een jaar geleden in gedachten had: een regering zonder de N-VA om het verschil met de Vlaams-nationalisten duidelijk te maken.

Wat als aanzienlijke belastingverhogingen nodig zijn om de ploeg bijeen te houden? Dan kan pijnlijk duidelijk worden dat niet De Croo de machtigste man is van deze regering, maar PS-voorzitter Magnette.

De toekomst van Open VLD ligt volgens die lezing in het progressief stedelijk liberalisme van Mechelen, Gent of Oostende. Vivaldi kan nu plots wel voor de liberalen, omdat twee dingen veranderd zijn. Ten eerste heeft de nieuwe voorzitter geen criticasters meer op rechts. Lachaert was zelf dat donkerblauwe verzet. Ten tweede is in de partij de voorbije maanden een enorme afkeer gegroeid voor Bart De Wever en de N-VA. Ze zijn de externe vijand die iedereen in Open VLD verenigt.

Het bochtenwerk leverde Open VLD een mooie trofee op: Alexander De Croo is premier. Hij wordt het uithangbord van deze regering en de liberalen hopen dat een Vivaldi-succes vooral op hun partij zal afstralen. Al schuilen er ook gevaren in dat premierschap. Over de inkomsten hangt veel mist in het regeerakkoord. Wat als toch aanzienlijke belastingverhogingen nodig zijn om de ploeg bijeen te houden? Dan kan pijnlijk duidelijk worden dat niet De Croo de machtigste man is van deze regering, maar PS-voorzitter Paul Magnette.

Hopelijk krijgt De Croo voldoende steun van de onvoorspelbare Georges-Louis Bouchez van de MR, want het beeld van een liberale premier die onder de sloef van de PS ligt, zou van goudwaarde voor de oppositie zijn.

De belangrijkste constructiefout van de regering-Michel zit opnieuw in deze coalitie ingebakken. De machtigste man van de coalitie blijft aan de kant staan. Magnette is de voorzitter van de grootste partij van de grootste politieke familie. De PS is ook incontournabel, terwijl Open VLD mathematisch buitenspel kan worden gezet. De nieuwe PS-voorzitter droomt bovendien luidop van een retour du coeur om de PTB af te houden. Hopelijk krijgt De Croo voldoende steun van de onvoorspelbare Georges-Louis Bouchez van de MR, want het beeld van een liberale premier die onder de sloef van de PS ligt, zou van goudwaarde voor de oppositie zijn. In het risico schuilt de winst, moet men bij Open VLD denken.

Over abortus, een CD&V-dossier, heeft de partij een zwijgakkoord bekomen. Vraag is alleen hoe je daar een wervend verhaal mee kan schrijven: iets tegenhouden waarvan wellicht maar weinig kiezers wakker liggen.

CD&V lijkt minder winstperspectieven te hebben, omdat de zichtbaarheid van het premierschap ontbreekt en het electoraal potentieel van haar trofeeën onduidelijk is. De staatshervorming die deze legislatuur in de steigers moet worden gezet, is een CD&V-verworvenheid, maar de herfederaliseringsangel die eraan vasthangt, zal de sowieso al kleine groep van Vlaams-nationalistische kiezers niet kunnen overtuigen. Bovendien zitten de eigenaars van dit thema in de oppositie. Over abortus, dat andere CD&V-dossier, heeft de partij een zwijgakkoord bekomen. Vraag is hoe je daar een wervend verhaal mee kan schrijven: iets tegenhouden waarvan wellicht maar weinig kiezers wakker liggen. Op de schouders van de jonge CD&V-ministers rust een zware taak.

Ondertussen zet de N-VA haar perceptieval al open om de ontgoochelde rechterzijde van CD&V binnen te halen. De N-VA spreekt niet van Vivaldi, maar consequent van paars-groen. Een verwijzing naar de tijd toen Yves Leterme de paarse coalities te vuur en te zwaard bestreed. En ook met de gevleugelde woorden: ‘Wie gelooft die mensen nog?’

Nicolas Bouteca

Politicoloog UGent

Lees verder

Gesponsorde inhoud