opinie

Het verdriet van de burger bij het PFOS-dossier

Advocaat en partner bij SQ Law

De Belgische burger kan in het PFOS-dossier geen classaction of collectieve aansprakelijkheidsprocedure ondernemen. Hij staat er alleen voor. Om verjaring te vermijden moeten de zaken zo snel mogelijk aangespannen worden.

Het PFOS-dossier volg ik al sedert 2019. In de VS is Zwijndrecht namelijk al jaren bekend als de hotspot van Europa en vroeg men zich af wat de Belgen zouden ondernemen. Anderhalf jaar na de release van de Hollywood productie 'Dark Waters' wordt men hier pas wakker met een kater. De nietsvermoedende burger wordt overspoeld door mediaberichten die veel  PFOS-vragen beantwoorden, maar er nog veel meer doen rijzen. De onwetendheid ontaardt in angst. Overheden wijzen elkaar met de vinger. De derde hond gaat straks heen met het been.

Een dergelijk dossier beroert ons collectief. We denken aan ons vege lijf, aan onze families, kinderen en kleinkinderen, en dat iets moet gebeuren is duidelijk. Wat opvalt, is het totaal ontbreken van een aangepaste collectieve aansprakelijkheidsprocedure. De burger die zijn gezondheid bedreigd ziet en misschien kankers ontwikkelt, moet het zelf zien te rooien en komt terecht in een middeleeuws systeem, waar met ongelijke wapens wordt gestreden.

De essentie

  • De auteur: Geert Lenssens, advocaat en partner bij SQ Law.
  • De kwestie: Een gezamelijke rechtzaak is bij de PFOS-vervuiling niet mogelijk.
  • Het voorstel: De burger begint best zo snel mogelijk rechtszaken om verjaring te vermijden. Ook moet de wet aangepast worden om classactions gemakkelijker te maken en verjaring te vermijden.

De Belgische classaction is een tijger zonder tanden. Een groepsvordering moet worden neergelegd door een erkende groepsvertegenwoordiger. In de praktijk is dat alleen de organisatie Test Aankoop. Die wordt overstelpt met dossiers, zodat zelfs walvissen door het net raken. De huidige wet staat ook een financieringssysteem - vitaal voor dergelijke dure operaties - in de weg.

Hoe dan ook is die classactionwet in het PFOS-dossier niet van toepassing. De burger staat er alleen voor.

Daarnaast kan het lange dralen en het gebrek aan maturiteit van de centrale overheid de moedige burger die naar de rechter trekt parten spelen. De kant van de aansprakelijke staat zoals in het Arco-dossier waarschijnlijk al klaar om de verjaring in te roepen.

In dat geval zie ik twee reddingsboeien voor de PFOS-gedupeerden. Vooreerst zadelt een artikel in de wet de bewaarder van een gebrekkige zaak op met een vermoeden van aansprakelijkheid. Elk PFOS-partikeltje is een zaak. Waar het ook uitgewaaierd mag zijn, de producent blijft bewaarder. Het blijft hem op basis van artikel 1384 van het burgerlijk wetboek achtervolgen, tot hij het zelf recupereert en dus saneert.

Ten tweede weten we sedert het asbestarrest dat bij de voortdurende of voortgezette blootstelling aan toxische producten de verjaring pas begint bij het laatste feit. Komt daar nog bij dat verjaring nooit loopt tegen ‘onwetenden’ - en waren we dat niet allemaal? De vraag is ook of het Antwerpse parket geen strafonderzoek opent om uit te maken of gevallen van onopzettelijke slagen en verwondingen of dito doodslag opduiken te wijten aan PFOS. De kans is groot.

Dat de getroffen overheden en burgers beter geen tijd te verliezen en het best nog dit jaar naar de rechter trekken is evident.

Dat de rechtstoegang van de burger voor de zoveelste keer wordt belemmerd is een onvergefelijke fout van een overheid, die al zo zwaar gebuisd is voor het PFOS-examen.

Maar het feit dat de rechtstoegang van de burger voor de zoveelste keer wordt belemmerd is een onvergefelijke fout van een overheid,  die al zo zwaar gebuisd is voor het PFOS-examen. De toegang van de burger tot de rechter is een grondrecht en elke hindernis is er een te veel. Het werkgebied van de classaction moet even ruim worden als dat van de individuele vordering en moet met terugwerkende kracht toegepast kunnen worden. Ook een financieringssysteem moet in de wet toegelaten worden om de gelijkheid van wapens te waarborgen. De principes van het asbestarrest over de verjaring moeten ten slotte in de wet komen.

Laat ons intussen hopen dat geen procedures nodig zijn en dat de producent zoals in de VS zijn verantwoordelijkheid opneemt. De VS zijn zoals altijd niet alleen hun tijd vooruit, ze zijn ook buitengewoon efficiënt met schikkingen van meer dan 4 miljard  euro,  weliswaar na meerdere procedures.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud