opinie

Het wordt zoeken naar identiteit in de digitale wereld

We zijn in opperste verwarring over het digitale, blijkt uit de Digimeter. Leer dat als gewone gebruiker aanvaarden en toe te geven. We moeten ons vooral afvragen wie we worden en willen zijn in deze digitale wereld. Het wordt een zoektocht naar identiteit.

Door Fredo De Smet, auteur van het boek Artificial Stupidity (2018) en actief als curator voor onder meer Media Fast Forward

‘Centraal in de woonkamer staat een beeldbuistelevisie met een analoge aansluiting.’ Zo begint het nieuwe Digimeter-rapport dat deze week werd voorgesteld. Een valse start, zo lijkt het wel. In het voorwoord gebruiken professor Lieven De Marez en co immers een citaat uit het eerste rapport van 10 jaar terug. Een analoge televisie, dat is alvast definitief geschiedenis.

©rv

Tien jaar al peilt Universiteit Gent naar de penetratie van digitale technologie bij de Vlaming. In deze tien jaar hebben we een meer volwassen relatie uitgebouwd met onze digitale tools, zo stelt het rapport. Tegelijk erkent het enkele opvallende paradoxen. We stellen vragen bij privacy op digitale platformen, maar blijven ze gulzig gebruiken. Zes op tien Vlamingen maken zich zorgen over nepnieuws. Tegelijk geloven we dat we voldoende ‘mediawijs’ zijn om hier zelf mee om te gaan. ‘Ik vermoed dat er een verschil is tussen hoe we onszelf zien en ons werkelijke gedrag.’ merkte Sofie Verhalle (@lamazone) gisteren op Twitter terecht op.

Controlecrisis

Het zijn symptomen van de controlecrisis waarin we ons vandaag als maatschappij bevinden. We hebben meer middelen om informatie te creëren dan om die informatie te controleren. Het is dan ook geen verrassing dat de Vlaming grondig in de war is over digitaal. Ik pleit ervoor om deze verwarring te leren aanvaarden. We mogen durven toegeven dat we het als gewone gebruiker soms niet meer weten. Daar is niets verkeerd mee. Heb ik nu een haat- of een liefdesrelatie met technologie? Welja, allebei. Aanvaarding is het begin van elk therapeutisch proces.

De focus verplaatst zich van het aantal contactpunten met media naar de attitudes jegens digitale technologie. Hierin schuilt de erkenning dat technologie ons gedrag beïnvloedt

Het rapport wordt nog meer therapeutisch wanneer het over de gebruikersprofielen gaat. Het gaat niet langer over ‘online media masters’ of ‘traditional media fans’ zoals in 2015, maar over ‘close friend’ en ‘it’s complicated’. De focus verplaatst zich, zo schrijft de Digimeter, van het aantal contactpunten met media naar de attitudes jegens digitale technologie. Hierin schuilt de erkenning dat technologie ons gedrag beïnvloedt. We worden dus andere mensen door de machines die we zelf gemaakt hebben.

Bedrijfsleiders

In hoeverre zijn bedrijfsleiders hiermee bezig, vraag ik me af? Is er plaats voor managers die zelf in de war zijn? Het antwoord is kort: nee. Zij moeten mee zijn, de technologie omarmen. Om de toekomst van hun bedrijf of organisatie beter te kunnen sturen. Dat betekent een strategie schrijven waarvan technologie intrinsiek deel uitmaakt (en geen digitale strategie naast de echte strategie ontwikkelen).

Is er plaats voor managers die zelf in de war zijn? Het antwoord is kort: nee. Zij moeten mee zijn, de technologie omarmen

Maar ook omwille van de gebruikers of collega’s die met deze - soms moeilijk leesbare - technologie in contact komen, is er geen plaats voor managers die in de war zijn. ‘Misschien moeten wij ons niet afvragen hoe die woonkamer eruit zal zien, maar hoe die aangestuurd zal worden’ schrijft de Digimeter. Wat we ons, volgens mij, vooral moeten afvragen is wie we worden en willen zijn in deze digitale wereld.

Identiteit

De twee bepalende elementen in onze identiteit is de zoektocht naar verbinden én de drang naar autonomie; schrijft Paul Verhaeghe in zijn boek Identiteit. De mens wil samenvallen met én afstand nemen van de ander. Over een paradox gesproken. Kortom, een zoektocht naar identiteit. Dat is wat er op het spel staat.

Het is hoog tijd dat bedrijfsleiders, tech-experts en media professionals de sociale uitdaging opnemen en zich focussen op zingeving en technologie

Op de website van IMEC, waar de Digimeter wordt aangeboden, wordt hier vooralsnog met geen woord over gerept. Wel is er een call-to-action om je product of innovatie te valideren. Nog steeds is technologie de dada van ondernemers, ontwikkelaars of onderzoekers. Het is dan ook hoog tijd dat bedrijfsleiders, tech-experts en media professionals de sociale uitdaging opnemen en zich focussen op zingeving en technologie. Wie weet worden ook de beleidsmakers wakker en gaan ook zij zich meer richten op onze plaats in de nieuwe (in plaats van oude) wereld. Wie weet?

Lees verder

Tijd Connect