opinie

Hogere opkomst levert Europees Parlement meer legitimiteit

De hogere opkomst bij de Europese verkiezingen geeft het Europees Parlement meer legitimiteit. En de door opiniepeilers voorspelde machtsverschuivingen tussen de grote politieke families lijken zich te voltrekken. Het wordt uitkijken naar een stabiele meerderheid.

Een zucht van opluchting. Een populistische vloedgolf blijft uit. Neen, ik heb mij niet van verkiezingszondag vergist. In de Brusselse EU-wijk, op enkele honderden meters van de partijhoofdkwartieren en het Vlaams Parlement, is de sfeer redelijk optimistisch. Er zijn winnaars en verliezers, uiteraard, maar wat een verschil met de gemoedstoestand in en rond de Wetstraat. En niet zonder reden.

©rv

In de 27 lidstaten waar net zoals in België Europese parlementsverkiezingen werden georganiseerd maar geen stemplicht bestaat, is de trend van de opkomstcijfers positief. In vergelijking met 2014 trokken meer burgers naar de stembus. Die hogere opkomst is cruciaal voor de legitimiteit van het Parlement in de komende legislatuur. Het zet zijn ambities kracht bij en ik vermoed dat we dat meteen zullen voelen wanneer de topposities binnen de Unie moeten verdeeld worden. In de politieke strijd met de hoofdsteden en de leiders van de nationale regeringen zullen de kersverse Europarlementsleden op hun strepen staan. Terecht overigens. De hogere opkomst neemt alleszins één argument uit handen van diegenen die geen voorstander zijn van de Spitzenkandidaten, het systeem waarbij Europese politieke families elk een kandidaat voor het voorzitterschap van de Europese Commissie voordragen en met die kopman of -vrouw de kiescampagne een Europese dimensie geven.

Interne verschuivingen

Ook de opiniepeilers hebben gewonnen. De voorspelde machtsverschuivingen tussen de grote politieke families lijken zich te voltrekken. De partijen van de twee grootste fracties in het Europees Parlement, de Europese Volkspartij (EVP) en de Partij van Europese Socialisten (PES), tekenen verlies op maar blijven nummer één en nummer twee. Samen zijn ze wel hun absolute meerderheid kwijt en dragen ze de ‘grote coalitie’ die sinds 1979 bestond ten grave. De liberale ALDE-fractie wordt net zoals in 2009-2014 de derde fractie, dankzij de zetels van de partij van Macron. Het is alleen nog wachten op een nieuwe naam voor dit politieke bondgenootschap. En zoals verwacht wordt de alliantie rond de Lega van Matteo Salvini de vierde grootste fractie.

Uiteraard verbergt de optelsom van het aantal zetels per fractie grote interne machtsverschuivingen.

Uiteraard verbergt de optelsom van het aantal zetels per fractie grote interne machtsverschuivingen. De Brexit Party van Nigel Farage levert de grootste delegatie, op de voet gevolgd door de Lega. Binnen de socialistische familie gaan de Duitsers er fors op achteruit maar is de winst voor de Spanjaarden van Pedro Sanchez nog groter dan voorspeld. Bij de EVP zijn het onder meer Forza Italia en Les Républicains die in de hoek zitten waar de klappen vallen, terwijl Fidesz, de partij van Viktor Orbán, groeit. De Britse LibDems missen hun rentrée niet en ook de Duitse Groenen zorgen voor een stunt: ze worden de twee grootste partij in de Bondsrepubliek, na de CDU-CSU.

Perceptie

Maar ook in Europa worden verkiezingen gewonnen en verloren via beeldvorming. En de perceptie is dus gemengd. In sommige lidstaten gaat extreemrechts er op vooruit - zoals ook in Vlaanderen het geval is - in andere lidstaten wordt er verlies geboekt. In Oostenrijk bijvoorbeeld incasseert de FPÖ zwaar verlies, zeker in vergelijking met de parlementsverkiezingen van 2017. De winst is voor de ÖVP van Kanselier Kurz, ongetwijfeld met dank aan Ibizagate. In Frankrijk steekt Marine Le Pen president Macron voorbij maar ook in 2014 was het Front National al de grootste partij. In procentpunten gaat ze er zelfs lichtjes op achteruit, ondanks les gillets jaunes.

In de loop van de campagnes zijn heel wat veto’s uitgesproken, vooral ten aanzien van de EVP die in de ogen van haar politieke tegenstanders al veel te lang van haar eersterangsrol heeft geprofiteerd bij de toekenning van Europese topjobs. Maar een coalitie zonder de christendemocraten ligt niet voor de hand.

Uitkijken wordt het nu naar een stabiele meerderheid in het nieuwe Parlement. In de loop van de campagnes zijn heel wat veto’s uitgesproken, vooral ten aanzien van de EVP die in de ogen van haar politieke tegenstanders al veel te lang van haar eersterangsrol heeft geprofiteerd bij de toekenning van Europese topjobs. Maar een coalitie zonder de christendemocraten ligt niet voor de hand. De Groenen wegen bijvoorbeeld minder zwaar in de onderhandelingen voor de verdeling van de macht want ze niet vertegenwoordigd in de Europese Raad. Daar zien we wellicht geen EVP-er terugkeren als opvolger van Donald Tusk.

Prioritair voor de EVP is het voorzitterschap van de Europese Commissie. In de komende uren zal moeten blijken of Manfred Weber, de EVP-Spitzenkandidaat, op voldoende steun kan rekenen van zijn politieke tegenstrevers en of hij in staat zal zijn de puzzel van de Europese machtsdeling te leggen. Politics as usual, dat in de komende weken en maanden zijn definitief beslag zal krijgen. In vergelijking met de opdoffer die talrijke kopstukken in Vlaanderen te verwerken krijgen, lijkt het een relatief eenvoudig scenario. Na zoveel turbulentie de voorbije jaren lijkt de vermaledijde EU te baden in een oase van rust.

Lees verder

Tijd Connect