opinie

Hogere productiviteit hoeft rechten werknemers niet aan te tasten

Marc Leemans

Het OESO-rapport over onze nog amper groeiende productiviteit zou moeten leiden tot meer ruimte voor loonsverhogingen in sectoren en bedrijven. Ik vrees echter dat het eerder zal worden gebruikt om verder aan de rechten van werknemers te knagen.

Onze politici nemen hun tijd om de talrijke regeringen te vormen. Ondertussen wordt met de dag duidelijker voor welke enorme uitdagingen ons land staat: een enorme budgettaire put vullen, een klimaatbeleid uitstippelen. De OESO, de denktank van de geïndustrialiseerde wereld, wijst op nog een ernstig economisch probleem: onze slabakkende productiviteit.

Dat probleem rijst in de meeste OESO-landen, maar bij ons nog wat scherper. Ook al blijven Belgen bij de productiefste werknemers ter wereld. Want, zo wil de logica van de vrije markt, zonder productiviteitsgroei komt men automatisch bij looninleveringen om de concurrentiepositie van de economie te vrijwaren.

©Photo News

Als onze productiviteit was blijven groeien zoals in de jaren 80 en 90, dan hadden de lonen 20 procent hoger kunnen liggen. Dat is een van de OESO-conclusies. Ik betwijfel dat. Omdat net het loonoverleg al sinds jaar en dag aan banden wordt gelegd. Met de nieuwe loonnormwet werd dat zelfs een dwangbuis. Die wet ziet alleen wat de werknemer per uur kost en negeert wat hij in dat uur aan waarde creëert.

Loonnormwet

Maar goed, als dit OESO-rapport kan leiden tot een versoepeling van de loonnormwet, om meer ruimte te laten voor loonsverhogingen in sectoren en bedrijven, is het ACV altijd bereid om daaraan mee te werken. Al zie ik eerder het omgekeerde gebeuren. Dat het bedrijfsleven en zijn politieke vrienden dit rapport alweer zullen gebruiken om verder te knagen aan de rechten van medewerkers. Om bedrijven toe te laten onder sectorale barema’s te duiken bijvoorbeeld. Om de koppeling van lonen aan beroepservaring te vervangen door willekeurige verhogingen op basis van persoonlijke evaluaties. Of om werknemers makkelijker op straat te zetten.

Goed sociaal overleg, van laag tot hoog, is goed voor de productiviteit. Dat is de OESO compleet vergeten te bekijken.

Want dat is de logica van de OESO: als een bedrijf niet goed boert, trek er dan zo snel mogelijk de stekker uit en/of dump zo snel mogelijk de mensen die er zich elke dag keihard inzetten. Terwijl er zoveel voorbeelden zijn van goed sociaal overleg, waarbij directie en medewerkers samen bekijken hoe ze het bedrijf én het personeel een nieuwe toekomst kunnen geven. Dat is de OESO overigens ook compleet vergeten te bekijken: hoe goed sociaal overleg, van laag tot hoog, ook goed is voor de productiviteit.

Inspirerend

Toch bevat dat OESO-rapport ook inspirerender aanzetten. Over de manier waarop sommige beroepsgroepen, van architecten- tot advocatenbureaus, er blijven in slagen de concurrentie lam te leggen, ten koste van de productiviteit. Over hoe de federale overheid ondoelmatig geld verspilt aan de ondersteuning van bedrijven voor onderzoek en ontwikkeling. Over hoe de wet Werkbaar en Wendbaar Werk van de regering-Michel de opleidingsverplichtingen aan bedrijven heeft gehalveerd. Er komt dus het best snel een nieuwe wet, met een echt recht op vijf dagen vorming per jaar, voor elke individuele werknemer. Zodat vraag en aanbod beter matchen. Laten we daarover eens praten.

En waar we het zeker ook over moeten hebben, is hoe hoge productiviteit en werkbaar werk samen kunnen sporen. Hoe vermijden we dat een verhoogde productiviteit wordt bereikt door werknemers uit te persen als citroenen. Wie wat ouder wordt, houdt dat vaak niet vol. Voor veel mensen is het een enorme uitdaging een uitputtende baan te combineren met het gezin. Fysiek en psychisch eist dat een zware tol. Veel mensen worden ziek. Of vroeg naar de uitgang geleid. Wat de productiviteitscijfers doet dalen. Of hoe de slang in haar eigen staart bijt als ze niet oplet.

Lees verder

Tijd Connect