opinie

Ik hoop dat wie betoogt beseft dat hij of zij betoogt tegen de toekomst

Het debat moet niet gaan over besparen of belasten, maar over de vraag of ons systeem nog wendbaar en legitiem is. Het onevenwicht tussen de generaties dreigt het hele systeem te doen omvallen.

Door Rogier De Langhe, economiefilosoof aan de UGent

©rv

Ik ben 32 jaar oud. Mijn generatie wordt dezer dagen opgevoerd in tal van argumenten, veelal ter rechterzijde, ter legitimatie van de bezuinigingspolitiek. Unizo-topman Karel Van Eetvelt vraagt zich zelfs hardop af hoe het komt dat wij nog niet in opstand zijn gekomen tegen de talloze generatietransfers waarvan het tijdskrediet, vervroegd pensioen en de staatsschuld maar enkele voorbeelden zijn (De Tijd, 4 november). Econoom Peter De Keyzer waarschuwt dat wij in de toekomst misschien liever naar het buitenland verhuizen dan een systeem te blijven ondersteunen dat er niet voor ons zal zijn (De Tijd, 24 oktober).

Het generatieprobleem wordt nog onderschat. De molensteen is niet enkel financieel, maar ook en bovenal politiek

Toch wordt het generatieprobleem nog onderschat. De molensteen is niet enkel financieel, maar ook en bovenal politiek: hoe meer beslag wordt gelegd op de toekomst, hoe minder maakbaar die wordt.

Groeien

Zo is het helemaal niet vanzelfsprekend dat mijn generatie er nog voor zal kiezen economisch te blijven groeien nu steeds duidelijker wordt dat het in plaats van een oplossing de oorzaak is geworden van enkele van onze belangrijkste problemen zoals grondstoffenschaarste, ongelijkheid en klimaatopwarming. Maar aangezien die toekomstige groei al aan gepensioneerden en schuldeisers is beloofd, is het een dogma dat niet in vraag kan worden gesteld zonder het systeem zelf te ondermijnen. Of het systeem er voor ons zal zijn, zien we nog wel. Een veel acuter probleem dreigt bij het besef dat het systeem niet langer van ons is: legitimiteit. No taxation without representation.

Of het systeem er voor ons zal zijn, zien we nog wel. Een veel acuter probleem dreigt bij het besef dat het systeem niet langer van ons is: legitimiteit

Maar zelfs al zouden we wíllen groeien is het gewicht van het verleden vandaag misschien al te groot om dat überhaupt nog te kúnnen. Door alle vorderingen uit het verleden, of het nu schulden zijn of verworven rechten, blijkt het systeem zelfs na zeven jaar crisis niet in staat zich nog aan te passen aan de immer veranderende wereld. De schuld blijft groeien, de vergrijzing wordt genegeerd en de arbeidsmarkt wordt geblokkeerd. Sterker nog, de roep tot behoud van het systeem klinkt luider dan ooit nu diegenen die nog iets van dat systeem te goed hebben nooit talrijker waren.

Symptoombestrijding

De discussie over besparen of belasten kan me eerlijk gezegd gestolen worden. De strategie die aan alle andere voorafgaat en altijd werkt, is die van de wendbaarheid. Systemen kunnen maar overleven en groeien als ze wendbaar zijn. En het feit dat het onze dat niet is, ondermijnt nu al zijn groei en binnenkort wellicht ook zijn legitimiteit. Zowel het recept van links als dat van rechts is symptoombestrijding zolang onze wendbaarheid niet structureel verbetert. En die wendbaarheid neemt almaar af naarmate het toekomstbeslag stijgt.

Het onevenwicht tussen de generaties dreigt het hele systeem te doen omvallen. Of het buigt of barst, zal ook afhangen van de flexibiliteit van de verdedigers van de verworven rechten. Ik hoop daarom dat de mensen die de komende weken op straat komen beseffen dat ze betogen tegen de toekomst.

Lees verder

Gesponsorde inhoud