opinie

Jumbo is niet de grootste uitdaging voor supermarkten

De komst van de Nederlandse supermarktketen Jumbo, die vandaag in Pelt haar eerste Belgische winkel opent, zet de winsten van de supermarkten nog meer onder druk. Toch is Jumbo niet de grootste bedreiging. Dat is de digitalisering, die in de foodretail nog moet beginnen, en ook spelers als Deliveroo en UberEats.

De komst van Jumbo verhit de gemoederen in de wereld van de supermarkten. Logisch, want de komst van Jumbo dreigt (nog meer) promodruk en druk op de marges te veroorzaken. Jumbo afficheert in Nederland agressief met een laagste prijs-garantie. En hoewel het die claim in België vooralsnog achterwege laat, is nu al duidelijk dat de komst van Jumbo de concurrenten zal dwingen tot  kortingen en dus een lagere winstgevendheid.

Die druk zal vrijwel meteen pijn doen, want in de sector is het vet al een tijdje van de soep. De winstmarges in de food retail zijn sowieso al laag en halveerden nog eens de laatste tien jaar (van 3 procent naar 1,5 procent, bron: Deloitte Monitor). Traditionele foodretailers als Carrefour en Match hebben het al geruime tijd moeilijk om hun omzetten, marktaandelen en marges te vrijwaren. 

©rv

Maar hoewel er veel inkt vloeit over Jumbo, is de Nederlandse speler wellicht niet de grootste uitdaging voor Belgische retailers. Het blijft uiteindelijk een klassieke concurrent die je als supermarktketen kan bestrijden met de klassieke wapens: goede locaties, scherpe prijzen, een sterk aanbod (zeker als dat vers is, zoals Lidl aantoont) en klantenervaring.

Andere uitdagingen zijn veel moeilijker te bekampen, laat staan te beconcurreren. Demografie is er zo een. Er zijn meer en meer singles vandaag, met minder tijd. Die zijn erg vatbaar voor alternatieven voor de trip naar de supermarkt. En die alternatieven zijn niet noodzakelijk andere supermarkten, maar oplossingen als HelloFresh en in toenemende mate zelfs Deliveroo en UberEats.

Jumbo blijft uiteindelijk een klassieke concurrent die je als supermarktketen kan bestrijden met de klassieke wapens: goede locaties, scherpe prijzen, een sterk aanbod en klantenervaring

De investeringsbank UBS publiceerde vorig jaar zelfs een rapport waarin ze zich afvroeg of koken ten dode opgeschreven is. De bank stelt dat tegen 2030 het overgrote deel van de maaltijden wellicht niet meer thuis gekookt wordt, maar vervangen wordt door bereide maaltijden, gedreven door een aantrekkelijke kostenstructuur, verbeterde logistiek en veranderende demografie.

E-commerce

Daarnaast is de opkomst van vegetarische of flexitarische levensstijlen geen goed nieuws voor de omzet en de marge van supermarkten. Vers vlees is een belangrijke reden om naar de supermarkt te gaan.

En tot slot is er de e-commerce, die al lelijk heeft huisgehouden in de kleding- en schoenensector. De supermarkt staat voor een diepgaande transformatie en we beginnen de eerste tekenen al te zien.

De tijd dat een supermarkt garant stond voor een gestage stroom van bezoekers (en daarmee werkgelegenheid en belastinginkomsten) ligt grotendeels achter ons

Voor belangrijke non-foodproducten is de concurrentie van e-commerce nu al bikkelhard. Gespecialiseerde webshops als diapers.com dreigen structureel aan de omzet van de supermarkt te knabbelen. Zo zag de Nederlandse retail in 2016 zijn omzet in non-food met 44 miljoen euro naar beneden duiken door een verschuiving naar e-commerce, en naar Action. 

Al die evoluties leiden tot minder aankopen in de supermarkt, waardoor de omzet per vierkante meter achteruit boert - en daarmee de marges.

Steden en gemeenten die vandaag hun handelszones opbouwen rond supermarkten, doen dat omdat een supermarkt een echte ‘traffic builder’ is. Maar die magneet voor consumenten wordt dus zwakker, en dat belooft een taai vraagstuk te worden voor steden en gemeenten die hun handelskernen leefbaar willen houden.

Magazijn

Is de supermarkt dan gedoemd te verdwijnen? Nee, maar ze zal ingrijpend (moeten) veranderen. Om het erg zwart-wit voor te stellen: van een toonbank waar je dingen gaat bestellen, zal de supermarkt evolueren naar een magazijn, een opslagplaats voor consumentengoederen in de ‘last mile’ rond de supermarkt. Daar komen consumenten hun goederen ophalen, of de supermarkt (of een andere speler) levert ze bij de consument thuis.

De Amerikaanse supermarktreus Walmart beweegt agressief in die richting. Hij creëerde verregaand geautomatiseerde systemen om boodschappen klaar te maken voor afhaling door de consument. De volgende stap is, logischerwijs, een systeem dat deze boodschappen tot bij de consument gaat brengen.

Ook de Britse supermarkt Ocado bouwde zijn indrukwekkende groei op een gelijkaardig systeem van automatisatie, lokale nabijheid en ongeëvenaarde logistiek. Dichter bij huis is dat ook het model dat Picnic volgt.

De tijd dat een supermarkt garant stond voor een gestage stroom van bezoekers (en daarmee werkgelegenheid en belastinginkomsten) ligt grotendeels achter ons

Deze toekomst is wellicht dichterbij dan veel consumenten denken. Om in zo’n model te verhinderen dat steden en gemeenten overspoeld worden door bestelwagens, mogen we ons wellicht verwachten aan spelers die de leveringen aan huis gaan bundelen voor de consument. 

Voor wie met retail en het beleid errond bezig is, zijn er twee grote conclusies. Food retail is een grote werkgever vandaag, en verdient het dat beleidsmakers de sector en zijn uitdagingen. Een crisis in de food retail is een crisis op de arbeidsmarkt. De structurele druk op de sector wordt niet altijd in rekening gebracht door beleidsmakers, zeker op lokaal niveau. De tijd dat een supermarkt garant stond voor een gestage stroom van bezoekers (en daarmee werkgelegenheid en belastinginkomsten) ligt grotendeels achter ons.

De uitdaging voor food retail is om een nieuwe plek te veroveren in het leven van de lokale consument zonder meegesleurd te worden in een prijzenslag, want dat wordt een race to the bottom waar niemand bij wint.

Lees verder

Tijd Connect