opinie

Justitie dweilt met de kraan open, maar het debat kan niet alleen over de emmers gaan

Het is dweilen met de kraan open bij justitie. Magistraten, advocaten, griffiers schreeuwen om bijkomende emmers om al dat water op te vangen. Maar we mogen het debat niet beperken tot de emmers. We moeten ook naar de kraan en het buizenwerk kijken.

Door Barend Blondé, medeoprichter van FrahanBlondé en managementadviseur voor vrije en juridische beroepen.

De toestand bij justitie is schrijnend. Niemand die dit kan ontkennen. De media smult er gretig van. De middelen voor justitie zijn te beperkt. Ook dat zal niemand ontkennen. Ook minister van Justitie Geens niet. Iedereen die goed geluisterd heeft naar de minister, weet dit.

Reik de hand naar technologie en nieuwe werkmethodes. Dit signaal moet vanuit justitie zelf komen. Die dimensie ontbreekt vandaag in de communicatie vanwege de actoren van justitie.

De rechtsstaat is chronisch ziek en dat is slecht nieuws voor de democratie en de maatschappij. De actoren van justitie trekken terecht aan de alarmbel. Zo kan het niet verder. Maar, zoals in het verleden, blijft men altijd maar op dezelfde nagel kloppen: meer middelen en mensen. Meer emmers dus. Ik hoor heel erg weinig over de kraan en de buizen: hoe gaat justitie die mensen en middelen in de toekomst inzetten? Het antwoord kan toch niet langer zijn: ‘zoals ze we ze in het verleden hebben ingezet’?

Nog geen tien jaar geleden zijn er belangrijke middelen naar justitie gegaan. Tientallen miljoenen gingen naar het Phenix-project. Dat moest justitie informatiseren maar mislukte jammerlijk. De zwarte piet was voor Onkelinx en de firma Unisys.

Er is heel veel fout gegaan bij Phenix, veel buiten justitie om. Maar laat ons toch ook voorzichtig stellen dat de conservatieve en verdeelde krachten in het justitieapparaat niet meteen bevorderlijk waren voor het succes. Binnen justitie verkneukelden sommigen zich aan deze mislukking.

Vandaag maakt Phenix cynisch genoeg zijn naam waar: het rijst op uit zijn as en justitie krijgt het falen als een boemerang terug in het gezicht. Een degelijke informatisering had vandaag wel degelijk soelaas geboden en had de nood aan emmers draaglijker gemaakt.

Waarom hebben in het verleden zoveel ministers, adviseurs en bedrijven hun tanden stuk gebeten op justitie? Waren ze allemaal inderdaad incompetent? Of zou het toch ook kunnen dat justitie zelf een taaie brok is als het om verandering gaat?

Bijsluiter

Een goed jurist is gedrild in het detecteren van gevaren en risico’s, in het vinden van de fouten, de onvolmaaktheden, de gaten. Daarin zijn ze opgeleid en getraind. Het is een talent waar particulieren en ondernemingen graag beroep op doen. Maar die sterkte is ook een zwakte als het gaat over verandering. Juristen hebben het onder meer moeilijk met verandering omdat ze zo goed zijn in het inventariseren van de risico’s en mogelijke problemen. Wie op voorhand te veel met de bijsluiter bezig is, neemt het medicament niet meer.

Bij elke informaticus, human resources manager en organisatiedeskundige die met het justitieapparaat in aanraking komt, jeuken de vingers om de vele mogelijkheden voor efficiëntieverbetering aan te pakken. Organisatiestructuur, planning, automatisering, procesbeheer, talent management…

Justitie moet begrijpen dat de tijd van de blanco cheques voorbij is. De maatschappij zal en moet niet investeren in emmers als niet ook de kraan en het buizenwerk wordt aangepakt. Hetzelfde lot ondergaan de ziekenhuizen, de scholen, de gemeenten, het leger.

Justitie heeft fantastische juristen maar justitie mag zelf toch niet blind blijven voor het feit dat het op al die vlakken nog in de kinderschoenen staat. Op vlak van technologie staat men niet alleen nog bijna nergens. Er is ook bij velen een fundamenteel gebrek aan nieuwsgierigheid over wat technologie zou kunnen betekenen. Misschien verrassend voor velen, maar vandaag zijn het de notarissen die de voortrekkers zijn voor informatisering en digitalisering in justitie.

Justitie vraagt terecht meer middelen. Maar het moet begrijpen dat de tijd van de blanco cheques voorbij is. De maatschappij zal en moet niet investeren in emmers als niet ook de kraan en het buizenwerk wordt aangepakt. Hetzelfde lot ondergaan de ziekenhuizen, de scholen, de gemeenten, het leger. Minister Geens voelt zich wellicht meer loodgieter dan hem lief is, maar hij toont minstens de durf om ook aan het buizenwerk te sleutelen.

Toon ons het plan. Leg uit hoe de schaarse middelen in de toekomst nog beter zullen ingezet worden. Reik de hand naar technologie en nieuwe werkmethodes. Dit signaal moet vanuit justitie zelf komen. Die dimensie ontbreekt vandaag in de communicatie vanwege de actoren van justitie. Vraag meer middelen maar toon ook de bereidheid om zelf te veranderen, om heilige huisjes af te breken, om de eigen werking in vraag te stellen. Het zal de dialoog met de politiek en de burger vereenvoudigen en de kans op resultaat verhogen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud