opinie

Kan Coucke Anderlecht nog redden?

De diepe crisis waarin de voetbalclub RSC Anderlecht dit weekend is beland, komt niet uit de lucht vallen. Het is het verhaal van een aangekondigde dood. Maar ondernemingen, en voetbalclubs, die tegen de afgrond aankijken, kunnen uit hun as herrijzen.

De wittebroodsweken van Marc Coucke als nieuwe eigenaar van RSC Anderlecht hebben niet lang geduurd. Na de bedroevende resultaten bij de aanvang van deze competitie namen analisten eind september van vorig jaar al het woord ‘crisis’ in de mond. Daarbij rees telkens opnieuw de vraag wat het DNA van de paars-witte ploeg is. Iets waar menig ondernemer op overnamepad mee worstelt.

Het DNA zit diep verankerd in de identiteit, de cultuur en de waarden van elke organisatie. Dat DNA laat zich niet vastleggen in een ‘due dilligence’ of een ‘dashboard’. Het is latent aanwezig in de dagelijkse omgangsvormen, de normen en regels, de belevingen. Vaak zelfs onuitgesproken. Voor een buitenstaander duurt het meestal heel lang vooraleer hij doordringt tot het DNA van een organisatie. In Barcelona is dat treffend uitgedrukt in het credo ‘Mes que un club’. Een voetbalclub - en bij uitbreiding elke onsterfelijke onderneming - is meer dan een notariële akte of een excellspreadsheet met kwartaalcijfers.

In mijn nieuwe boek ‘De onsterfelijke onderneming’ toon ik aan de hand van 40 jaar Apple aan dat de identiteit, de cultuur en de waarden helemaal bovenaan de pikorde staan in een onderneming die op de langere termijn wil overleven. Veel overnames en fusies mislukken door onoverbrugbare culturele verschillen, die diep geworteld zitten in het DNA. Je kan een systeem proberen te veranderen, maar vaak zal het systeem jou veranderen. Dat is wat Coucke & co. hebben ervaren.

De wederopbouw van Anderlecht zal een werk van lange adem zijn. Welke adviezen kunnen Coucke en Anderlecht erbovenop helpen?

Zich versneld aanpassen aan de nieuwe tijden. De uitwassen van de verrotte managementcultuur uit het verleden hardnekkig blijven bevechten en uitroeien tot op het bot. De echte macht van Anderlecht zat al jaren niet meer in de bestuurskamer. Er was een dubieus parallel circuit gegroeid dat de echte sportieve én financiële lakens uitdeelde. De operatie propere handen moet in het Astridpark zelf beginnen, en niet alleen in de gebouwen van de voetbalbond.

Het DNA van de club in ere herstellen. Niet als een blijk van nostalgie, hoe belangrijk emoties ook zijn, maar vooral als een baken voor de toekomst. Alleen wie een duidelijk ijkpunt heeft (zeg maar identiteit), zal slagen in zijn opdracht om de ploeg in nieuw vaarwater te loodsen. De keuze om Michael Verschueren de sportieve leiding van de club toe te vertrouwen, is daarom een goede keuze, die niets te vroeg kwam. Verschueren heeft zich afgelopen week trouwens nadrukkelijk opgeworpen als het bruggenhoofd van de ploeg in moeilijke tijden (in afwezigheid van de voorzitter).

De sterkste band van een supporter met een voetbalclub is een bloedband, die van generatie op generatie wordt doorgegeven.

De boel samenhouden. Twee weken geleden ontvouwden de supporters van Borussia Dortmund een tifo met een beeld van een vader en zoon in zwart-gele clubkleuren en de boodschap (vrij vertaald): ‘Als kind kwam ik met mijn papa naar Dortmund, die op zijn beurt met zijn papa meekwam.’ De sterkste band van een supporter met een voetbalclub is een bloedband, die van generatie op generatie wordt doorgegeven. Onderzoek naar Engelse voetbalclubs toonde enkele jaren geleden aan dat de afstamming en de clubliefde van de grootvader en de vader in veel gevallen bepalend is voor welke ploeg men vandaag supportert. Het is een langetermijnrelatie, voor het leven zelfs. Het maakt dat voetbalploegen niet afsterven en vaak weer uit hun as weten te herrijzen. Het maakt ook dat spelers, trainers en bestuurders slechts tijdelijke huurlingen van een voetbalmerk zijn. Dat merk bestaat en overleeft alleen bij de gratie van zijn supporters. Dat werd vrijdag op het veld van Standard door de paars-witte supporters op zeer brutale wijze duidelijk gemaakt.

Ja, een bedrijf dat diep is gezonken, kan uit zijn as herrijzen. Maar het is weinige gegeven. Ruim 20 jaar geleden stond Apple Computer door wanbeleid aan de rand van een faillissement. Verloren zoon Steve Jobs kwam na een gedwongen ballingschap weer aan boord van het gezonken schip. Hij slaagde er met veel bloed, zweet en tranen in om Apple opnieuw op koers te krijgen, en naar ongekende hoogten te leiden. Zal Coucke er de komende maanden en jaren in slagen die krachttoer te herhalen? Staat hij voor de oplossing, of wordt hij zelf een deel van het probleem? De toekomst van Anderlecht ligt in zijn handen, én in die van de supporters. Maar dan liefst met champagnevoetbal, zonder Bengaals vuur, en samen de ‘koekenbak’ dansend in het Astridpark.

Fons Van Dyck Marketingstrateeg, auteur van ‘De onsterfelijke onderneming’ en jarenlang Anderlechtsupporter.

Lees verder

Tijd Connect