opinie

Kan technologie de woede temperen?

Ian Bremmer

Technologie kan een goed antwoord zijn op de woede tegen het politieke establishment. Maar de aanpak is niet zonder gevaar, leert het Indiase identificatiesysteem Aadhaar.

Als er één ding is dat mensen dezer dagen verenigt, dan is het de woede tegen het politieke establishment. Het voorbije decennium heeft die woede het politieke landschap grondig veranderd, nationaal en internationaal. In de Verenigde Staten leidde de woede tot de verkiezing van Donald Trump. In Oekraïne bracht ze een tv-komiek aan de macht. In Algerije en Soedan verdreef ze lang regerende dictators. In Mexico leidde ze tot de verkiezing van de linkse Andrés Manuel López Obrador. In Brazilië tot die van de rechtse Jair Bolsonaro.

Woede is niet rechts of links, het is een fenomeen. De kern is het wijdverspreide gevoel dat regeringsleiders en democratische instellingen het volk in de steek hebben gelaten, dat het ooit afgesloten sociaal contract niet langer voldoet. Om dat contract te vernieuwen en naar de 21ste eeuw te brengen, doen regeringen in rijke en arme landen een beroep op nieuwe technologie. Dat biedt ongeziene mogelijkheden. Maar het houdt ook risico’s in voor de politieke vrijheden, leert Aadhaar in India.

Aadhaar is een ambitieus biometrisch identificatiesysteem. De Indiase regering zette het in 2010 op om de sociale dienstverlening aan de zowat 1,3 miljard burgers op te volgen. Het idee: Indiërs die intekenen, krijgen in ruil voor een irisscan en vingerafdrukken een unieke, twaalfcijferige code. Met dat identificatienummer kunnen ze sneller en veiliger aanspraak maken op uitkeringen. De overheid kan beter de sociale fraude opsporen en belastingen innen.

Door Aadhaar aan haar financiële inclusieprogramma te koppelen kan de Indiase overheid geld overschrijven naar bankrekeningen van onderdanen die zich anders geen bankrekening kunnen veroorloven vanwege de kosten. Daardoor kan de overheid de belastingteruggave, de gezondheidsdiensten en vrijwel alle andere overheidsuitgaven rechtstreeks naar de bevolking overschrijven, zonder een beroep te doen op de loodzware bureaucratie en de bijbehorende corruptie.

Bij de introductie van het systeem beloofde de regering - toen onder leiding van de Indiase Nationale Congrespartij - dat toetreden vrijwillig zou blijven. Maar onder de huidige premier Narendra Modi en zijn Bharatiya Janata Party werd Aadhaar geleidelijk aan meer en meer verplicht, ook al was Bharatiya Janata Party aanvankelijk tegen de invoering. Voor Modi is het de ideale methode om zich ervan te verzekeren dat alle kinderen een gratis lunch op school krijgen, dat iedereen aan de slag gaat en de belastingen betaalt die hij moet betalen, en dat de ouderen op tijd hun pensioen krijgen.

Angst

Ondanks alle beloften die Aadhaar inhoudt, zijn er ook veel gevaren aan verbonden. Het eerste probleem is logistiek: om het identificatiesysteem efficiënt te laten werken is overal elektriciteit en internet nodig, en dat missen nog miljoenen Indiërs. Daarnaast heerst grote bezorgdheid over de privacy. In september 2018 oordeelde het Indiase hooggerechtshof dat de verplichte link tussen Aadhaar en bepaalde diensten - denk aan het openen van een bankrekening, het bestellen van vliegtuigtickets of mobiele verbindingen - ongrondwettelijk is.

In India leert het identificatiesysteem Aadhaar dat technologie risico’s inhoudt voor de politieke vrijheden.

Het meest verontrustend is dat er nu een gecentraliseerde biometrische databank van meer dan 1 miljard Indiërs bestaat, rechtstreeks gekoppeld aan hun bankrekening. Behalve de angst voor overheidsmisbruik leeft de vrees dat de databank een doelwit kan worden van hackers. Aadhaar heeft al een reeks al dan niet geslaagde aanvallen achter de rug.

De Indiase regering steunt op het systeem vanwege de grote voordelen, zonder goed te beseffen wat de risico’s zijn. Dat leidt - begrijpelijk - tot klachten bij de bevolking. Aadhaar, met in zijn zog gelijkaardige systemen, wordt een van de belangrijkste politieke verhalen van de volgende generatie.

Lees verder

Tijd Connect