opinie

Keuze tussen redden van levens of economie is lastig

In de coronacrisis botsen de belangen van de volksgezondheid en de economie. Maar de vrij harde botsing kan worden verzacht. De economische prijs kan worden uitgesmeerd in de toekomst, en het moet mogelijk zijn veel mensen weer veilig aan het werk te krijgen.

‘We redden mensenlevens, maar we vermoorden de economie. Is dat wel zinvol?’, vroeg de Nederlandse econoom Mathijs Bouman zich recent af in zijn column in Het Financieele Dagblad. De lockdown in heel wat landen - in verschillende versies - heeft de economie grotendeels doen stilvallen.

©Debby Termonia

De lockdownmaatregelen zijn bedoeld om de curve van de epidemie af te vlakken, zodat de ziekenhuizen de stroom van coronapatiënten aankunnen, vooral op intensieve zorgen, waar het aantal bedden gelimiteerd is.

Maar hoe strenger de maatregelen, hoe groter de negatieve impact op de economie. En uiteindelijk op de begroting. Want dat kost de overheid tientallen miljarden, in de vorm van gederfde inkomsten en van extra uitgaven voor financiële hulp aan gezinnen en bedrijven.

Het doet de vraag rijzen hoeveel het ons waard is 1.000 coronaoverlijdens minder te hebben. Ook de gezondheidseconoom Lieven Annemans stelde die dinsdag in een opiniebijdrage in deze krant. Als ruwe schatting gaf hij aan dat we nu in België 15 miljoen euro veil hebben om één leven te redden. Dat telt aardig op, als we denken zo 4.000 overlijdens te kunnen voorkomen.

Een beschaafde samenleving kan er zich niet bij neerleggen dat bejaarden die in een woonzorgcentrum verblijven bij voorbaat opgegeven worden als ze met het coronavirus zijn besmet. Of is elk mensenleven toch niet evenveel waard?

Die rationele economische analyse, die gemaakt moet worden, geeft op het eerste gezicht aan dat de trade-off tussen de gezondheids- en de economische bekommernissen - die voor de bevolking ook van belang zijn, zeker op langere termijn - momenteel scheefzit. Maar ook andere elementen moeten mee in rekening worden gebracht. En er zijn onbekenden.

Onzekerheid

Dit coronavirus, dat de longziekte Covid-19 veroorzaakt, is nieuw. Er is nog relatief weinig bekend over hoe het zich verspreidt, hoe de epidemie zich ontwikkelt in de bevolking, en hoe dodelijk het is. De officiële cijfers van de Chinese overheid over het aantal coronadoden in de stad Wuhan, waar de epidemie uitbrak, zijn volgens sommige berichten een schromelijke onderschatting. Er bestaan intussen wel computermodellen die projecties proberen te maken. Maar ook die vertrekken van aannames waarvan niet zeker is dat ze juist zijn.

Ook is er onzekerheid over de economische schade. Is die blijvend? Zal de economie herstellen als de lockdown wordt versoepeld of opgeheven? En op welke termijn? Kan dat binnen enkele weken, of pas binnen een paar maanden? Onder toonaangevende economen in de VS, ondervraagd door de universiteit van Chicago, is er een consensus dat het te snel terugschroeven van de lockdownmaatregelen de economische schade kan vergroten. Exacte wetenschap is dat echter allemaal niet.

Hoe onze beleidsmakers deze gezondheidscrisis aanpakken, kan op langere termijn grote structurele politieke gevolgen hebben. Maar dat geldt ook voor hoe ze de economische crisis aanpakken.

Daarbovenop komen belangrijke niet-economische overwegingen. Een beschaafde samenleving kan het zich niet veroorloven mensen te laten sterven omdat er geen plaats is voor hen in het ziekenhuis. Toestanden zoals die in Italië en Spanje verwacht je niet in een ontwikkeld land.

Een beschaafde samenleving kan er zich niet bij neerleggen dat bejaarden in een woonzorgcentrum bij voorbaat opgegeven worden als ze met het coronavirus zijn besmet. Of is elk mensenleven toch niet evenveel waard?

Hoe onze beleidsmakers deze gezondheidscrisis aanpakken, kan op langere termijn grote structurele politieke gevolgen hebben. Maar dat geldt ook voor hoe ze de economische crisis te lijf gaan.

Minder hard

Uiteindelijk gaat het erom welke economische prijs we als samenleving bereid zijn te betalen om het aantal coronaoverlijdens zo beperkt mogelijk te houden. Die economische prijs kan voor een stuk worden uitgesmeerd in de toekomst.

Tegelijk kunnen we de botsende belangen van de gezondheidszorg en de economie in deze coronacrisis minder hard maken. Door het verhogen van de capaciteit van de ziekenhuizen om coronapatiënten op te vangen, vooral in de afdeling intensieve zorgen, mag de curve van het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames iets hoger pieken. Dat biedt ruimte om de lockdownmaatregelen wat te versoepelen en de economie enige ademruimte te geven.

Er moet massaal kunnen worden getest wie besmet is en wie niet, en wie al immuniteit heeft verworven. En mogelijke nieuw besmette mensen meteen opsporen, en ze isoleren.

De overheid neemt al maatregelen om te proberen vermijden dat de economie structurele zware schade oploopt door de coronacrisis. Het moet ook mogelijk zijn de lockdownmaatregelen doordacht te versoepelen, zodat sommige economische activiteiten hernomen kunnen worden, met respect voor alle voorzorgsmaatregelen om het risico op besmetting te voorkomen.

Dat geldt voor sommige bedrijven, voor sommige winkels. Het moet mogelijk zijn heel wat mensen opnieuw aan het werk te krijgen in veilige omstandigheden.

Een voorwaarde is dat massaal kan worden getest wie (niet) besmet is, en wie al immuniteit heeft verworven. En we moeten nieuwe besmette mensen meteen opsporen, en ze isoleren. Meten is weten. In Zuid-Korea lijkt die aanpak te werken. Tot dusver toch.

Lees verder

Gesponsorde inhoud