opinie

Kiezen tussen kapitalisme en democratie

hoogleraar internationale politieke economie aan de Johns Hopkins Universiteit in Washington, DC.

Als het bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen tussen Donald Trump en Bernie Sanders gaat, wordt het een keuze tussen kapitalisme of democratie.

Nu Bernie Sanders in de eerste drie Democratische voorverkiezingen de meeste stemmen verzamelde, is hij zonder twijfel koploper in de race. In de grotendeels blanke staatjes Iowa en New Hampshire was zijn overwinning redelijk krap. Pete Buttigieg, de jonge burgemeester van South Bend in Indiana, moest nipt de duimen leggen, terwijl Joe Biden teleurstellend op een respectievelijk vierde en vijfde plaats eindigde. 

Maar in de zilveren staat Nevada, met een multi-etnische bevolking, liet Bernie met 47 procent van de stemmen zijn tegenstanders ver achter zich, met Biden goed voor 20 en Buttigieg 14 procent. Sanders won bij alle bevolkingsgroepen, met uitzondering van de 65-plussers.

Heel waarschijnlijk behaalt Biden vanavond een mooie overwinning in South Carolina, de vierde staat die naar de stembus trekt, waar hij erg populair blijft bij de zwarte bevolking. Het zal Obama’s voormalige vicepresident ongetwijfeld
wat momentum bezorgen.

Het establishment van de Demo­cratische partij is in paniek vanwege het reële perspectief dat Bernie Sanders het kan halen.

Maar op dinsdag 3 maart - Super Tuesday - doet de multimiljardair Michael Bloomberg zijn langverwachte intrede in de Democratische strijd, als 14 staten, waaronder kleppers als Californië en Texas, naar de stembus trekken. Daarna vallen zeker kandidaten af. Amy Klobuchar en Tom Steyer zijn dan wellicht weg, en ook voor Buttigieg en Elizabeth Warren wordt het moeilijk in de race te blijven, tenzij ze het onverwacht enorm goed doen in bepaalde staten.

Als we de jongste peilingen mogen geloven, wordt het een driestrijd tussen de drie B’s: Bernie, Biden en Bloomberg. De drie oudere blanke mannen van rond de 78 geloven de beste kaarten te hebben om in november de 73-jarige Donald Trump te verslaan. Bernie heeft de trouwste aanhangers en het charisma. Biden heeft de Obama-connectie en de staat van dienst. Bloomberg heeft het geld, zo veel zelfs dat hij zich bijna versprak door te suggereren dat hij de verkiezingen praktisch kon kopen.

Maar Sanders voert een veel betere campagne dan de verstrooide en hoogdravende Biden en de droge en hooghartige Bloomberg. Na dinsdag zou het weleens erg moeilijk kunnen worden Sanders nog in te halen. Bernie ligt ver voor in de peilingen in Californië, Colorado, Virginia, en Massachusetts. Het is nipter in Texas en North Carolina, waar Biden en Bloomberg ook kans maken, terwijl Biden goed blijft scoren in de gematigde zuidelijke staten Alabama en Tennessee.

Het establishment van de Democratische partij is in paniek vanwege het reële perspectief dat Sanders het kan halen. Zijn politieke revolutie - gezondheidszorg voor iedereen, gratis hoger onderwijs, hogere minimumlonen - gaat voor hen veel te ver. Het idee dat een trotse ‘democratische socialist’ straks hun vaandeldrager wordt, is een horrorscenario in de hogere echelons van de partij.

De 38-jarige Buttigieg verwoordde de frustratie van de gematigde flank van de partij in het jongste debat. Hij had niet veel zin de rest van het jaar te luisteren naar het gebulder van Trump en zijn nostalgie voor de maatschappelijke orde van de jaren vijftig, en naar het gepredik van Sanders, die heimwee heeft naar de revolutionaire ijver en sociale omwentelingen van de jaren zestig.

Maar de elite van de Democratische partij is al eens afgestraft geweest in 2016, toen Hillary Clinton nipt verloor van Trump. Toen al was het duidelijk dat Sanders een beweging in gang had gezet. Zijn progressieve ideeën zijn populair bij grote delen van het Amerikaanse volk, voor wie de American Dream niet rijmt met hun dagelijkse realiteit.

Terwijl de meeste experts in Washington DC ervan overtuigd zijn dat Trump de democratische socialist uit Vermont gemakkelijk zal verslaan, zeggen de meeste peilingen iets anders. Sanders is ook beter geplaatst dan Biden of Bloomberg om de partij weer te verenigen deze zomer, als de wonden van de voorverkiezingen snel moeten helen. Maar dé vraag is dan wel of alle gematigde Democraten de kandidatuur van Sanders steunen, of liever thuisblijven.

Als Sanders op de conventie in juli in Milwaukee een meerderheid van Democratische gedelegeerden achter zich krijgt, kunnen de Amerikanen zich opmaken voor een keuze tussen kapitalisme en democratie.

Trump heeft tijdens zijn eerste termijn getoond dat hij weinig respect heeft voor de Amerikaanse rechtsstaat, de scheiding der machten, en de vrijheid van de media. Nog eens vier jaar Trump berokkent misschien wel onherstelbare schade aan de Amerikaanse democratie. Maar de banken, het grootkapitaal, en de zakelijke belangen zijn veilig onder Trump. Die kunnen dan hopen op nog lagere belastingen.

Sanders kan het vertrouwen in de democratie herstellen in de Verenigde Staten, maar wil het weinig gereguleerde kapitalisme hier omtoveren tot een Europese sociale markteconomie. Dat zal de hogere inkomens en de big business veel geld kosten. Wie wint, is zeker geen uitgemaakte zaak.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud