opinie

Kiezer koos niet voor communautaire kaping van verkiezingen

Ex-politiek directeur sp.a

Kiezers stemden tegen de regeringen, de huidige én de vorige. Tegen ongecontroleerde migratie, aantasting van de koopkracht en/of gebrek aan klimaatambitie. Tegen beleid of een gebrek eraan. Maar niet tegen België of de EU. We mogen niet toelaten dat de nationalisten ons land onbestuurbaar maken door hun separatisme na verkiezingen op te dringen.

De Vlaams-nationalisten zien in de verkiezingsuitslag een bevestiging van hun ‘twee democratieën’-theorie. In Vlaanderen ging de proteststem naar extreem-rechts en blijft N-VA de grootste partij. In Wallonië ging de proteststem naar extreem-links en blijft de PS de grootste partij. Dat is een opportunistische lezing. Want overal in België werd vooral tegen de regering gestemd. Geen enkele regering verloor de voorbije 20 jaar zoveel zetels aan Vlaamse kant dan de centrumrechtse regering-Michel zonder Franstalige meerderheid. De regeringspartijen van de voorbije 10 jaar verloren in deze verkiezing samen 34 zetels op 150: 15 gingen naar extreem-rechts, 10 naar extreem-links en 9 naar de groenen.

©Thierry du Bois

De extreem-rechtse zetels vooral in Vlaanderen, de extreem-linkse vooral in Wallonië, dat klopt. Maar ook in de Vlaamse steden was de ruk naar links groter dan de ruk naar rechts. Groen en PVDA kregen in Antwerpen, Gent, Leuven en Brussel meer proteststemmen achter zich dan Vlaams Belang. In Gent en Leuven is Groen de grootste partij. Zijn dat dan ook aparte democratieën?

De kiezer heeft tegen de huidige politiek en voor een ander beleid gestemd, en dat kan links of rechts gaan. Niet iedereen zal zijn zin krijgen. Maar een minderheid in één van de twee taalgroepen is geen aanfluiting van de democratie. De eerste die een meerderheid van 75 zetels +1 bouwt, kan zijn regeerprogramma uitvoeren. Dàt is democratie. Zo was het tijdens de voorbije regering-Michel en tijdens de regering-Di Rupo, en zo moet het ook volgende keer.

Aanvaardbaar gemaakt

Uiteraard zijn daarbij de grootste partijen eerst aan zet. En dan wordt snel duidelijk dat N-VA en PS het zichzelf niet makkelijker hebben gemaakt door de radicalere alternatieven van Vlaams Belang en PTB achterna te hollen en groot te maken. Door de vraag naar gecontroleerde migratie aan te dikken met anti-islamuitspraken, heeft de N-VA het Vlaams Belang opnieuw gelegitimeerd. Vlaams Belang kopte de bal foutloos binnen. Door de PTB achterna te gaan met onbetaalbare sociale eisen, heeft de PS extreem-links verder aanvaardbaar gemaakt. Gelijk wie regeert, zal moeten uitleggen dat de realiteit genuanceerder en complexer is en dat instabiliteit zijn prijs heeft. Loontje komt om zijn boontje.

Er zijn akkoorden mogelijk over gecontroleerde migratie, koopkracht en klimaat die verder gaan dan het beleid van de vorige regeringen en die binnen het Europese kader blijven

De N-VA staat voor haar eigen brexit-moment. Ze heeft verwachtingen gecreëerd die ze niet kan inlossen. Ze heeft een oplossing - confederalisme - die ze niet kan uitvoeren. Ze heeft de enige meerderheid verloren die haar kon ondersteunen. Tough luck. N-VA moet het nu maar oplossen. Wie het porselein breekt, moet het betalen. De andere Vlaamse partijen moeten kalm maar consequent zijn. Geen staatshervorming, geen regering met extremen en geen initiatief in de eerste 100 dagen. Niet uit rancune, maar uit oprechte bezorgdheid voor België én voor Vlaanderen. Want Vlaanderen vergrijst, verkleurt en verstedelijkt in snel tempo. Brexit hangt als een zwaard van Damocles boven de Vlaamse economie. Vlaanderen heeft doortastend beleid nodig, geen langgerekte staatshervorming.

Grootste partij

De grootste partij moet het land boven de partij kunnen plaatsen en een inhoudelijk aanbod doen om een meerderheid achter zich te krijgen. Er zijn akkoorden mogelijk over gecontroleerde migratie, koopkracht en klimaat die verder gaan dan het beleid van de vorige regeringen en die binnen het Europese kader blijven. Er zijn ook akkoorden mogelijk om de politiek zelf nederiger en zuiniger te maken. N-VA moet met een plan van oplossing komen waarvoor ze een meerderheid kan vinden. Al de rest is campagne-praat.

We zijn daar al eens geweest in 2011: pas wanneer de interest op de Belgische staatsschuld begint te stijgen, zal blijken hoeveel tijd er verloren is

Nu lijkt dat nog onschuldig. Maar we zijn daar al eens geweest in 2011: pas wanneer de interest op de Belgische staatsschuld begint te stijgen, zal blijken hoeveel tijd er verloren is. De confederalisme-claim is niet meer dan een oppervlakkige campagne-stunt, zonder meerderheid noch mandaat. Hoe langer N-VA er aan vasthoudt, hoe groter de instabiliteit en de schade voor Vlaanderen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud