opinie

Klop de loonnorm pas dit najaar af

Professor arbeidseconomie aan de UGent

Laat ons voor één keer de traditie niet ten volle volgen. In het belang van een eerlijk loon voor werknemers en de concurrentiepositie van de bedrijven.

0,4%. Dat is hoeveel de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB) inschat dat onze lonen dit en volgend jaar maximaal mogen stijgen boven op de index. Hun inschatting vormt om de twee jaar de aftrap van verdere onderhandelingen in de Groep van Tien, die bestaat uit - jawel - elf vertegenwoordigers van de belangrijkste werkgeversorganisaties en vakbonden. Zij kloppen samen de loonnorm af.

Die onderhandelingen leidden tot sociale vrede in de Belgische bedrijven. Van de vele tradities en instituties die ons sociaal-economisch beleid kent, is dat een mooie. Toch vind ik dat we voor één keer die traditie niet ten volle moeten volgen. Dat we voor één keer niet in het voorjaar, maar pas in het najaar de loonnorm moeten afkloppen. Laat ons de komende maanden voorzichtigheidshalve de lonen niet verhogen boven de index, maar pas in pakweg september de eventuele bijkomende stijging vastleggen.

Schakels

Het is bijna onmogelijk nu een passende loonnorm af te kloppen. We hebben in feite geen idee van de verwachte loonevolutie in Nederland, Frankrijk en Duitsland, waar we onze lonen op afstemmen. In technische termen: het betrouwbaarheidsinterval rond 0,4 procent van de CRB is groot. Het kan evengoed 0 of 1 procent zijn.

Dit najaar zullen we een veel beter zicht hebben op de evolutie van de coronacrisis en zullen we veel betere projecties kunnen maken van de loonevolutie in de buurlanden.

We weten niet wat corona nog zal geven op de arbeidsmarkt. Die is één schakel in een ketting van drie schakels. De mate waarin we de gezondheidscrisis onder controle krijgen, bepaalt in welke mate de economische productie in 2021 op die van 2019 of op die van 2020 zal lijken. Die bepaalt dan weer de mate waarin werkgevers winstgevend zijn en mensen kunnen aantrekken of moeten ontslaan.

In het najaar zullen we een veel beter zicht hebben op de evolutie van de coronacrisis, zowel voor gezondheid als economie, en zullen we dus veel betere projecties kunnen maken van de loonevolutie in de buurlanden.

Verwijdering

De onderhandelingen nu op de spits drijven, kan bovendien leiden tot een verwijdering tussen werkgeversorganisaties en vakbonden. Voor de vakbonden is de bovengrens van 0,4 procent voor opslag onaanvaardbaar.

Een goede verstandhouding in het sociaal overleg is meer dan ooit nodig.

Nochtans is een goede verstandhouding in het sociaal overleg meer dan ooit nodig. De regering-De Croo heeft, ondanks de coronacrisis, grote ambities om de werkzaamheidsgraad te laten stijgen. Dat is broodnodig omdat alle begrotingen in dit land rekenen op die stijging om de sociale zekerheid de komende jaren dezelfde kwaliteit te geven. Wat de regering-De Croo niet afklopte, zijn maatregelen om de hogere werkzaamheid te bereiken. Daarvoor kijkt ze naar de akkoorden tussen de sociale partners. 39 verwijzingen naar hen telde ik in het regeerakkoord.

Op Vlaams niveau sloten de sociale partners met het plan 'Alle Hens Aan Dek' akkoorden over degelijke relancemaatregelen. Na moeilijke jaren voor het sociaal overleg op nationaal en gewestelijk niveau - herinner u de discussies over de zware beroepen - doet dat de hoop rijzen op grote akkoorden. Daar mag natuurlijk geen loonnormdebacle tussen fietsen.

Paradepaard

Wat als de Groep van Tien zich niets aantrekt van de bovengrens van 0,4 procent en een hogere loonnorm zet? Volgens De Tijd hopen sommige vakbonden dat bevoegd minister Pierre-Yves Dermagne (PS) de deur openzet om af te wijken van de loonmarge die de CRB vooropzet.

Dat zou een extreem slecht idee zijn. De berekeningen van de CRB zijn gebaseerd op de loonwet van 96. Dat is mogelijk de beste arbeidsmarktwet van de voorbije decennia. Andere bepalingen maken de tewerkstelling in België vrij duur en rigide, maar door de loonkosten in ons land vast te klikken aan de evolutie in de buurlanden laat de loonwet de loonkosten niet ontsporen.

De loonwet van 96 is misschien wel de beste arbeidsmarktwet van de voorbije decennia.

Laat die wet varen en bedrijven worden verplicht tot automatisering of een verplaatsing van de productie naar het buitenland als ze niet uit de internationale markt geduwd willen worden. De komende maanden valt sowieso jobverlies te verwachten. Een verslechtering van onze concurrentiepositie kunnen we missen als kiespijn.

De slotsom is dat de formules in de loonwet van 96 strikt gevolgd moeten worden bij het bepalen van de loonnorm, maar dat we die formules veel scherper kunnen toepassen over enkele maanden. In het belang van een eerlijk loon voor werknemers en de concurrentiepositie van bedrijven kunnen we de loonnorm voor één keer beter in het najaar afkloppen.

Stijn Baert

Professor arbeidseconomie aan de UGent

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud