opinie

Laten we vermogensbelastingen afschaffen in plaats van er in te voeren

CEO van de groep Steylaerts

Ons land telt al tal van vermogensbelastingen, die veel Vlamingen als onbillijk ervaren. Die rechtvaardiger maken, of zelfs afschaffen, kan de overheidsinkomsten doen stijgen, schrijft ondernemer Patrick Steylaerts.

De pleitbezorgers van een vermogensbelasting vergeten vaak te vermelden dat België al diverse vormen van vermogensbelasting kent, waaronder de onroerende voorheffing, de effectentaks, de successierechten, de schenkbelastingen en de beurstaks. In hun pleidooien wordt onveranderlijk verwezen naar Marc Coucke, terwijl de rekening van bijkomende vermogensbelastingen in de praktijk wellicht eerder terechtkomt bij pakweg het koppel op leeftijd dat een eigen woning heeft bijeengespaard en een geërfd appartementje verhuurt.

  • De auteur
    Patrick Steylaerts is de CEO van de Steylaerts-groep.
  • De kwestie
    Ons land kent al diverse vormen van vermogensbelasting, zoals de onroerende voorheffing en de erf- en schenkbelastingen.
  • De conclusie
    In plaats van een nieuwe vermogensbelasting in te voeren, schaffen we beter enkele bestaande af. Dat is niet alleen rechtvaardiger, het kan de overheid ook meer inkomsten opleveren.
Advertentie
Advertentie

De gemiddelde Vlaming ervaart vermogensbelastingen als erg onbillijk. Daarom pleit ik voor een tegenovergestelde beweging: de afschaffing van vrijwel alle vormen van vermogensbelasting. Dat zou niet alleen als rechtvaardiger worden ervaren, ze kan ook de overheidsinkomsten doen stijgen en de globale belastingdruk doen dalen. Te mooi om waar te zijn? Niet echt, zoals internationale voorbeelden aantonen.

Onroerende voorheffing

Volgens een onderzoek van de Universiteit Gent uit 2017 ervaren de Belgen de onroerende voorheffing als de onrechtvaardigste vorm van belastingen. Vlaanderen ontvangt jaarlijks ongeveer 3,3 miljard euro aan onroerende voorheffing. De exacte kosten voor de inning zijn moeilijker te berekenen, maar alleen al het opstellen en versturen van de ongeveer 2,8 miljoen aanslagbiljetten door Vlabel, de Vlaamse belastingdienst, kost vele miljoenen aan personeelskosten en informatica. 

Hoewel de afschaffing van die belasting in eerste instantie een nettoverlies aan inkomsten van ruim 2,5 miljard euro zou betekenen, verdwijnt daarmee de onrechtvaardige situatie waarbij mensen belastingen betalen voor het loutere bezit van een gezinswoning, belastingen die bovendien worden berekend op basis van een decennia-oud kadastraal inkomen.

Dat kan worden gecompenseerd door een forfaitaire belasting van bijvoorbeeld 30 procent op de helft van de werkelijke huurinkomsten, waarbij de kosten forfaitair op 50 procent worden vastgelegd. De huurinkomsten bedragen in Vlaanderen ongeveer 29 miljard per jaar, waardoor die belasting zo’n 4,35 miljard kan opbrengen, wat het verlies aan inkomsten uit de onroerende voorheffing ruimschoots compenseert. 

Advertentie

Door de kosten forfaitair te berekenen en verhuurders niet hun werkelijke kosten te laten bewijzen, worden de extra administratieve lasten voor de overheid en de belastingplichtigen tot een minimum herleid. Ook het risico dat ze de belasting in de huurprijzen doorrekenen wordt zo beperkt. Voor de meeste verhuurders lijkt een forfaitaire belasting van de facto 15 procent op de totale huurinkomsten, in combinatie met de schrapping van de onroerende voorheffing, een faire deal. 

Van de belastingen op huurinkomsten moet onvermijdelijk een deel naar de gemeenten en de provincies vloeien, want die ontvangen vandaag via de opcentiemen ruim 90 procent van de onroerende voorheffing.

Erf- en schenkingsbelasting

De erf- en schenkingsbelastingen ervaren de meeste Vlamingen als een vorm van dubbele belastingen, omdat het geërfde of geschonken vermogen al eerder is belast.

De jaarlijkse inkomsten uit erfbelastingen bedroegen in 2022 in Vlaanderen ongeveer 1,7 miljard op een totaal van 14,3 miljard euro aan aangegeven belastbare erfenissen. Wellicht ligt het werkelijk geërfde bedrag veel hoger.

Een forfaitaire erfbelasting van 3 procent ongeacht de graad van verwantschap of de grootte van de erfenis zou de zaken transparanter en rechtvaardiger maken en meer inkomsten voor de overheid genereren.

Een forfaitaire erfbelasting van 3 procent ongeacht de graad van  verwantschap of de grootte van de erfenis zou de zaken transparanter en rechtvaardiger maken en bovendien meer inkomsten voor de overheid genereren. Onder andere Duitsland, Japan en het Verenigd Koninkrijk hebben vergelijkbare drastische verlagingen en vereenvoudigingen van de erfbelasting doorgevoerd. Telkens leidde dat tot een aanzienlijke stijging van het aantal aangiften en stabiele tot zelfs stijgende inkomsten. Ook in Vlaanderen hebben eerdere hervormingen niet geleid tot een daling van de inkomsten. Logisch, omdat bij eenvoudigere en lagere tarieven de prikkel om bijvoorbeeld buitenlandse constructies op te zetten grotendeels wegvalt.

Dat kan worden gecombineerd met een forfaitaire belasting van 1 procent op alle schenkingen, ongeacht de graad van verwantschap en de grootte van de schenking.  Het verschil met het tarief van de erfbelastingen kan mensen aanmoedigen (een deel van) hun vermogen vroeger aan de volgende generaties over te dragen, zodat die niet moeten wachten tot ze zelf bejaard zijn. 

In 2022 ontving Vlaanderen 434 miljoen aan schenkingsrechten op een totaal geschonken vermogen van 20,3 miljard. Hoewel het ontvangen bedrag aan schenkingsrechten met een schenkingsbelasting van 1 procent mogelijk slechts gedeeltelijk wordt goedgemaakt, betekent dat bodemtarief wellicht een aanzienlijke stimulans voor de economie in het algemeen en de woningmarkt in het bijzonder. Ter compensatie kunnen uitzonderingen tegen het licht worden gehouden en worden geschrapt.

Kortom, nog meer vermogensbelastingen zou een erg slecht en contraproductief idee zijn. Veel efficiënter en rechtvaardiger is een aantal van de bestaande belastingen, ook die die hier niet aan bod kwamen, drastisch maar slim te hervormen en te vereenvoudigen. Dat zou de lasten beter verdelen en ze voor de meeste Vlamingen ook verlichten, een stimulans geven aan onze economie en leiden tot stabiele of zelfs stijgende overheidsinkomsten.

Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.