opinie

Maak van leraars geen Zwitserse zakmessen

Moet elk maatschappelijk knelpunt doorgespeeld worden naar het onderwijs om daar zijn ‘oplossing’ te vinden? Het antwoord is natuurlijk neen. Toch lijkt het erop dat de leraar steeds vaker de rol van maatschappelijk ‘miracle worker’ opgedrongen krijgt. Voortaan moet hij ook aanspreekpunt ‘de-radicalisering onderwijs’ zijn. Hoeveel ‘tools’ en opdrachten kan zo’n maatschappelijk Zwitsers zakmes aan?

Door Falke Houben en Wilke Scheers, studenten Pedagogische Wetenschappen aan de KU Leuven

De leraar dient een ideaalbeeld na te streven. Dat staat zo in het beroepsprofiel en de daarbij horende basiscompetenties die de leraren moeten verwerven. Elke leerkracht moet begeleider zijn van leer- en ontwikkelingsprocessen, is een opvoeder, een inhoudelijk expert, een organisator, een innovator/onderzoeker, een partner van ouders/verzorgers, een lid van een schoolteam, een partner van externen, een lid van de onderwijsgemeenschap, en tenslotte dient hij ook een cultuurparticipant te zijn.

Van de leraar wordt dus verwacht dat hij een belangrijke maatschappelijke taak volbrengt. Een voorbeeld: het departement Onderwijs en Vorming voert een nieuw aanspreekpunt ‘de-radicalisering onderwijs’ in. Het zou de taak van de leraar en de scholen zijn om de radicalisering van jongeren tegen te gaan. Maar is dit wel de taak van scholen en leraren?

Een de-professionalisering van de leraar ligt hier op de loer.

Het lijkt wel een trend. Zeer veel van wat misloopt in onze samenleving, veel maatschappelijke en politieke problemen worden doorgespeeld naar het onderwijs. Men lijkt te veronderstellen dat alles aangeleerd kan worden. Zo ook met de radicalisering van Vlaamse jongeren, naar voren geschoven als een probleem waar het onderwijs een oplossing voor kan bieden. Het onderwijs zou de jongeren moeten ‘aanleren’ hoe ze hun draai moeten vinden in onze op hol geslagen maatschappij.

Daardoor verschuift de kerntaak van de leraar - lesgever, ontwikkelaar van individuen met kennis van de maatschappij en de wereld waarin ze leven - naar de achtergrond. Een de-professionalisering van de leraar ligt hier op de loer. Leerlingen verzamelen in de klas rond een onderwerp, hen warm maken voor het willen leren, lijkt irrelevant te worden. De leraar moet geen professional meer te zijn in zijn vak. Hij krijgt daarentegen een takenpakket dat zo disparaat en veeleisend dreigt te worden dat het onmogelijk uit te voeren is. Verbaast het dan dat het lerarenberoep niet meer aantrekkelijk is?

Wij pleiten niet voor een wereldvreemd onderwijs, maar wel voor goed onderwijs dat zijn grenzen respecteert en dat zich mag toeleggen op zijn kerntaken

Wij pleiten niet voor een wereldvreemd onderwijs, maar wel voor goed onderwijs dat zijn grenzen respecteert en dat zich mag toeleggen op zijn kerntaken: kennis aanbieden en individuen ontwikkelen tot ‘goede’ burgers. Wij willen onderwijs dat voor iedereen gelijk is en dat niet focust op verschillen tussen leerlingen. Dat onderwijs kàn perspectief bieden aan jongeren die in deze samenleving hun draai niet meer vinden en een uitweg zoeken in radicalisering. Essentieel is dat we opnieuw ruimte en tijd geven aan waar goed onderwijs voor dient, met leraren die zich daar opnieuw op kunnen toeleggen.

Vroeger was men er van overtuigd dat het de taak is van de ouders om hun kinderen op te voeden tot goede burgers. Nu wordt die taak steeds vaker op leerkrachten afgewenteld, waardoor die anno 2015 lijkt weg te kwijnen onder de druk. De samenleving vraagt zich af waarom, maar knikt ondertussen gedwee ‘ja’ op alle verantwoordelijkheden die het onderwijs op zijn schouders geladen krijgt. Het is de hoogste tijd om in te zien dat dit niet langer kan. Onze leraren hebben dat al ervaren.

 

 

Lees verder

Gesponsorde inhoud