opinie

Migratie is nu anders

Erevoorzitter Vlerick Business School

Wie zelfs nog maar 50 jaar geleden naar de Verenigde Staten migreerde liet naast familie en vrienden een wereldbeeld achter. Een krant met nieuws over je geboorteland moest je gaan zoeken en was enkel te vinden in een grootstad.

Door Louis Verbeke, erevoorzitter Vlerick Business School

Toen ik in New York werkte, 40 jaar geleden, moest ik er helemaal voor naar Times Square. Je ging naar party’s waar echte (Belgische) chocolade beschikbaar was. Sabena personeel was zeer populair in New York om die reden. Indien je vanuit Berber of Koerdische gebieden naar België kwam, mogelijk analfabeet, kan die breuk alleen maar groter zijn geweest.

Advertentie

Migratie of van elders zijn, ook in de tweede of derde generatie, is anders geworden. Je kan nu elke dag TV bekijken en kranten van ginder lezen, supporter zijn van de voetbalploeg die je grootvader prefereerde, het lokale politieke nieuws volgen. Je kan zelfs over het vlees, de kruiden, het brood van ginder beschikken.

Je kan ook ieder jaar terug voor vakantie, zeer goedkoop, met je Europese inkomsten ginder vastgoed verwerven en familie in nood bijstaan. Je kan nu anders migreren, ten dele migreren, zeg maar. Je kan ook hermigreren naar ginder, minstens mentaal, zonder het sociale zekerheidscomfort van Europa te verlaten. Je gaat en bent dus niet meer “weg” zoals dat vroeger was.

De betekenis van migratie hangt ook af vanwaar je naartoe gaat. Het US ideaal is dat je wordt opgenomen in de “melting pot” waar de eigen identitaire afkomst zo snel mogelijk dient in op te gaan. De Europese unie heeft o.a. als doel dat Europeanen de eigen identiteit behouden. Het doel is verschillend blijven, zowat het omgekeerde van de “melting pot”.

Voor u in uw pen kruipt beste lezer, voorgaande zijn idealen die, zoals de meeste idealen, niet waargemaakt zijn. Zo werd apartheid (wat “separate but equal” heet in de VS) enkel ongrondwettelijk verklaard door de Supreme Court in 1966 in de zaak Loving vs Virginia, overigens de staat waar ik 5 jaar later zou gaan studeren.

In West-Europa is het Engels (of B.C.E. , bad Continental English) de lingua Franca geworden en worden zelfs in Frankrijk songs in het Engels geschreven.

Religie

Geloof is per definitie onbewijsbaar en gelijk en ongelijk afwegen dus zinloos. Wat we wel moeten analyseren is de politiek juridische feitelijkheid, de waarden, het ethos waar de religie aan contribueert of waar men zich tegen afzet.

Advertentie

In de Hindoe filosofie, met vele goden die vele waarheden symboliseren, is er zelfs ruimte voor atheïsme. Het Indische familierecht wordt bepaald door de geloofsgemeenschap waartoe je behoort. De rechten ingevolge echtscheiding bv. verschillen dus van de ene Indiër tot de andere. Voor wie niet gelovig is geldt de (civiele) wet. Het is wel behoorlijk chaotisch. De monotheïsten zijn minder flexibel. Voor hen kan er maar één waarheid zijn, ook juridisch.

Revoluties

De Franse en Amerikaanse revoluties maakten een einde aan de theocratie en de adel, een afgeleide van theocratie, koningin en keizers door God aangesteld. Die revoluties waren geen leuke verhalen: de Franse terreur, Napoleon, de Holocaust, slavernij, de Amerikaanse burgeroorlog.

De tweede revolutie kwam er met de (vele) verdragen voor de rechten van de mens waar de soevereinen in essentie gelijkheid en vrijheid beloofden waar te maken in de eigen en/of collectieve rechtsorde.

De revolutie bestond erin een einde te maken aan de absolute rechten van de soeverein over de eigen burgers en zou uiteindelijk leiden tot de verplichting om zo nodig militair een einde te maken aan zware schendingen van mensenrechten. Dit soeverein werd aan plichten onderworpen en kan zich niet meer in dit verband op de “raison d’état” beroepen.

De Voltaire’s van vandaag

Paus Franciscus, naar aanleiding van Charlie Hebdo, stelde dat wie lacht met religie zich aan een tegenstoot mag verwachten. Hij verlengt de traditie van de “index”, die tot 1965 zowat alles wat het lezen waard is (inclusief uiteraard Voltaire) als een aanslag op “de waarheid” heeft verboden.

In de Guardian van 14 januari 'A look at the writings of […] Badawi' staat een vertaling van de teksten die hem een veroordeling tot 1000 zweepslagen in Saoedi-Arabië opleverden. Hem (en vele anderen) wordt verweten de Islam te beledigen. Hij schreef dat de verlichting Europa heeft bevrijd, dat een staat die op religie steunt zich beperkt tot 'een kring van vrees', dat het niet kan 4,5 miljard mensen als ‘kafir’ te beschouwen, dat religie gaat om een persoonlijke relatie met God en politiek niet mag vertaald worden. Hij werd niet vervolgd voor afvalligheid. Daar staat de doodstraf op!

De Koran kent, lees ik, vele interpretaties. Er wordt gesteld dat “de Islam” niet bestaat. Allicht! Maar er is wel een definitie van de rechten van de mens die door 45 landen die lid zijn van de Organisatie van Islamitische Samenwerking, als de Verklaring van Caïro, werd aangenomen, ook in het Engels, het equivalent van de Europese Conventie, zeg maar.

De tekst maakt duidelijk dat Islam de gids moet zijn van de gehele mensheid en dat de Sharia de ultieme norm moet blijven van alle recht. Mensenrechten zijn degene die door de profeet zijn geopenbaard. Uit de opsomming van “universele” vrijheden is de vrijheid van godsdienst verdwenen (en dus ook het recht op afvalligheid).

Beperkingen op het recht tot huwen zijn verboden, maar niet diegene die op religie gebaseerd zijn. Discriminatie is verboden, behoudens op basis van godsdienst. Vrouwen zijn ‘equal to men in human dignity’ en ‘the husband is responsible for the maintenance and welfare of the family’.

De opvoeding van de kinderen hoort volgens de Sharia te gebeuren. Asiel is niet toegestaan aan wie de Sharia heeft overtreden. Ook wetenschap en kunst zijn aan de Sharia onderworpen. De Sharia bepaalt welke straffen moeten en kunnen, waaronder lijfstraffen en de doodstraf voor afvalligheid.

We horen individuele godsdiensten te respecteren, niet het politieke of juridische gebruik dat ervan gemaakt wordt.

Voorgaande is geen geloofsbelijdenis; het is een juridisch-politieke tekst die 45 landen willen afdwingen. Het is alsof in de EU Verdragen zou staan dat iedere wet en ieder artikel met de christelijke leer moet worden afgetoetst.

Er waren in 2012 maar twee landen met een moslim meerderheid die als democratisch worden bestempeld: Indonesië en Turkije. Van de 51 landen die de Democracy Index (van The Economist Intelligence Unit) als autoritair (het meest onvrij) beschouwt, heeft het overgrote deel een islamitische meerderheid.

We kunnen en mogen het probleem van de politieke islam die de persoonlijke relatie met een godswezen vertaalt in macht, niet ontkennen of bv. met culturele of sociaal-economische argumenten goedpraten. Op een paar beweerdelijke theocratieën na gaat het om autocraten die religie gebruiken en migranten beïnvloeden.

Heel veel islamitische mensen hebben met hun leven voor universele principes betaald. We horen individuele godsdiensten te respecteren, niet het politieke of juridische gebruik dat ervan gemaakt wordt.

Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.