opinie

Mogen wij alstublieft onze leerlingen ook kennis bijbrengen?

Ons onderwijs steunt op minstens drie foutieve pedagogische en didactische principes.

Door Bénédicte Verbeeck, leerkracht aan het Maria-Boodschaplyceum (aso) in Brussel. Schrijft in eigen naam.

Vijf jaar geleden schreef ik hier een brief met de vraag om meer duidelijkheid over de verwachtingen die men aan leerkrachten stelt. Vandaag worden we overspoeld met tegenstrijdige berichten: de topman van Katholiek Onderwijs Vlaanderen vindt dat we te veel eisen van de leerlingen, de KU Leuven pakt uit met een studie waaruit blijkt dat het onderwijsniveau in het katholiek onderwijs daalt.

©rv

Men had zich de kosten van veel studies kunnen besparen door te luisteren naar de mensen in het werkveld, de leerkrachten. De praktijk toont al lang aan dat ons onderwijs berust op een aantal foutieve pedagogische en didactische principes. Ik haal er hier drie aan. Omdat ik talen geef zal ik focussen op taalonderwijs, maar collega’s in andere vakken ondervinden gelijkaardige problemen.

1) Leren is een inductief proces

Men gaat ervan uit dat de leerling uit een aantal concrete toepassingen zélf kan opmaken welke regel aan de basis ligt. Dit lukt misschien in de moedertaal: een kind dat vaak genoeg het juiste hoort, kan zijn eigen uitspraak en zinsbouw aan de hand hiervan corrigeren. Het lukt echter niet voor een taal die je enkel op school hanteert. En laat dit nu net het geval zijn met het Nederlands in Vlaamse scholen: voor veel leerlingen is het hun tweede of zelfs derde taal.

Er is geen kunnen zonder kennen. Dit is niet elitair of intellectualistisch. Het geldt overal

Ook de Nederlandstalige heeft baat bij inzicht in grammatica. Léér de leerlingen hoe logisch talen in elkaar steken en gun ze het plezier om met dit inzicht vorderingen te maken. Nu worstelen zij in het laatste jaar van het secundair nog met de dt-regel.

Iedereen is het erover eens dat kinderen makkelijk talen leren. Waarom wil men dit potentieel dan niet ontginnen door van kindsbeen af de schooltaal grondig aan te leren?

2) Vaardigheden primeren

Scholen mogen niet te veel nadruk leggen op kennis. Maar er is geen kunnen zonder kennen. Dit is niet elitair of intellectualistisch. Het geldt overal. De jongeman die bso-onderwijs gevolgd heeft en achter de toonbank in de slagerij staat, ként de namen van de soorten charcuterie en wéét hoe dik de sneetjes moeten zijn. Toch reiken wij leerlingen die verder willen studeren soms een diploma uit terwijl ze voor sommige vakken niet eens de helft behalen van de eindtermen (de minimale vereisten). Liever dat dan schooluitval.

We leven in een kennismaatschappij. Mogen wij, alstublieft, onze leerlingen kennis bijbrengen?

3) De school moet leuk zijn

Leerkrachten doen ontzettend veel moeite om de lessen boeiend te maken: debatten, literatuurlessen doorspekken met filmfragmenten, lessen laten aansluiten bij de leefwereld van de jongeren… (Een van mijn leerlingen reageerde: ‘Maar onze leefwereld kénnen wij al!’)

Men stelt vast dat veel leerlingen het secundair beginnen met een leerachterstand. Toch lost men dit probleem niet op, men schuift het door

Tot onze spijt stellen wij vast dat onze pogingen tevergeefs zijn. De desinteresse van sommige leerlingen is schokkend. Ze komen te laat naar de les, hebben geen materiaal bij en ploffen neer met een air van ‘Entertain me!’. Ze laten op alle mogelijke manieren blijken dat zij liever een andere studierichting zouden volgen of gewoon willen gaan werken. Hun negatieve houding straalt uit op de hele klas, maar als zij niet slagen in hun studies moeten wij dit uitvoerig verantwoorden, alsof het onze schuld is.

Neerwaartse spiraal

Men stelt vast dat veel leerlingen het secundair beginnen met een leerachterstand. Toch lost men dit probleem niet op, men schuift het door. Inmiddels zet het zich al door in het hoger onderwijs, waar ook toekomstige leraars gevormd worden. Hoe geraken we uit deze neerwaartse spiraal?

Het tovermiddel van de pedagogen heet ‘differentiatie’. Zelfs de ondersteuners, uitgezonden door Katholiek Onderwijs Vlaanderen, krijgen niet uitgelegd hoe dit gerealiseerd moet worden.

We kunnen de leerlingen intrinsieke motivatie bijbrengen door te focussen op hun vorderingen. Die uitdaging ontbreekt nu omdat we jaar na jaar leerstof moeten herhalen, want anders kan een groot deel van de klas niet volgen. Dat is niet leuk, nog allerminst voor wie wél mee kan. Het tovermiddel van de pedagogen heet ‘differentiatie’: in één klas, tijdens hetzelfde lesuur, extra uitleg geven aan de zwakkeren, oefeningen aan de leerlingen die op niveau staan én uitdagingen aan de sterkeren. Zelfs de ondersteuners, uitgezonden door het Katholiek Onderwijs Vlaanderen, krijgen niet uitgelegd hoe dit gerealiseerd moet worden.

De lat gelijk leggen dus, aan het begín van het secundair onderwijs, en hoog genoeg. Zo creëer je gelijke kansen en til je het onderwijsniveau op. Stop de verkleutering en haal méér uit de leerlingen door hun meer structuur en meer kennis aan te reiken. Maak duidelijk dat zij zelf mee verantwoordelijk zijn voor hun vormingsproces, hun toekomst… en die van onze maatschappij. Ook dat is intrinsiek motiverend: weten dat je dankzij je scholing iets kunt bijdragen aan de wereld van morgen.

Lees verder

Tijd Connect