opinie

Niemand is dus verantwoordelijk

De grootste fout die sinds 26 mei werd gemaakt wordt stilaan duidelijk. N-VA-voorzitter Bart De Wever had meteen na de verkiezingen informateur moeten worden, net als in 2010 en 2014.

De formatie sleept zich eindeloos voort. Dan begint de inspiratie van de commentatoren op te geraken. Clichés vieren hoogtij. Ze worden eindeloos herhaald en gaan een eigen leven leiden. Hoeveel keer heb ik deze al niet gehoord: ‘Koning Filip rijdt een foutloos parcours.’ Qué? Bijna acht maanden na de verkiezingen is men zelfs nog niet aan onderhandelen toe. Dan spreken we beter over een koninklijk brokkenparcours.

©Photo News

Tenminste, als we het spelletje meespelen om de koning verantwoordelijk te stellen voor alle formele beslissingen tijdens de formatie. In werkelijkheid is die federale regeringsvorming een schimmig gebeuren. Veel wordt achter de schermen bedisseld door de partijvoorzitters. Maar zij kunnen hun verantwoordelijkheid afwentelen op de koning. Het staatshoofd heeft dat nu eenmaal zo beslist, weet je wel, we moeten dat respecteren. De koning kan niet ter verantwoording worden geroepen. Wat hij doet, wordt formeel gedekt door de regering, maar die is ontslagnemend.

Schuld

Met andere woorden, niemand is verantwoordelijk. Daardoor weten we niet wiens schuld het is dat we vandaag nog nergens staan. Wel wordt het stilaan duidelijk wat de grootste fout is die men sinds 26 mei heeft gemaakt. Bart De Wever had al meteen na de verkiezingen informateur moeten worden, net als in 2010 en 2014.

De informateurs krijgen twee weken om na te gaan wat het voor de formatie betekent dat Bart De Wever het woordje ‘confederalisme’ niet heeft uitgesproken tijdens zijn nieuwjaarsspeech.

Dat de grootste partij als eerste aan zet komt, is ook vanuit democratisch oogpunt het meest aangewezen. Achteraf beschouwd is het zeer vreemd dat men daar deze keer van is afgeweken. Maar wie is ‘men’? De koning? Andere voorzitters die hun veto hebben gesteld tegen De Wever? Of De Wever zelf, die het op dat moment niet wou doen? De historici zullen het moeten uitvissen.

Had de N-VA-voorzitter al in de zomer het initiatief gekregen, dan was veel vroeger duidelijk geworden hoe de kaarten lagen. Het is enigszins begrijpelijk dat men acht maanden later niet zoveel zin meer heeft in een rondje De Wever, met beperkte slaagkansen. Ook al omdat die poging, om geloofwaardig te zijn, toch minstens even lang moet duren als het rondje Magnette, dat 35 dagen heeft geduurd.

Als de dood

Maar anderzijds, kan een federale regering worden gevormd zonder Vlaamse meerderheid, terwijl de voorzitter van de grootste Vlaamse partij nooit aan zet is gekomen, ook al dringt die daar nu al maanden hard op aan? Dat kan men toch echt niet maken. Het is logisch dat CD&V als de dood is voor zo’n scenario.

Nu krijgen de informateurs twee weken om na te gaan wat het voor de formatie betekent dat De Wever het woordje ‘confederalisme’ niet heeft uitgesproken tijdens zijn nieuwjaarsspeech. Belachelijker kan het niet worden, vooral omdat de N-VA zich al sinds de verkiezingen opvallend gematigd en constructief opstelt.

Kan een federale regering worden gevormd zonder Vlaamse meerderheid, terwijl de voorzitter van de grootste Vlaamse partij nooit aan zet is gekomen, ook al dringt die daar nu al maanden hard op aan? Dat kan men toch echt niet maken.

De partij zou een voorbeeld moeten nemen aan het akkoord tussen conservatieven en groenen in Oostenrijk, lazen we begin deze maand. De enen krijgen hun zin inzake migratie, de anderen inzake klimaat. Maar was het niet precies zo’n compromis dat N-VA-boegbeeld Theo Francken al op 23 september heeft voorgesteld? Een socialer beleid voor de PS, een forser migratiebeleid voor de N-VA, was de ruil waarmee hij uitpakte. Alleen kreeg hij van de PS meteen het deksel op de neus.

‘Voor de N-VA is het het confederalisme of niets.’ Dat is nog zo’n cliché dat welig tiert in de Franstalige pers. Maar ik heb nog geen enkele N-VA-politicus dat zo horen zeggen. De Vlaams-nationalisten legden er zich snel bij neer dat er momenteel geen tweederdemeerderheid is voor het confederalisme. De partij ging wel na hoe met een gewone meerderheid communautaire stappen vooruit kunnen worden gezet. Onder meer in deze krant werd bericht over gedetailleerde plannen om delen van het arbeidsmarktbeleid, het lokale veiligheidsbeleid en de ziekenhuisfinanciering de facto te regionaliseren (De Tijd, 12 oktober). Blijkbaar heeft vooral de MR zich daar mordicus tegen verzet.

Pose

Is die opvallend gematigde opstelling van de Vlaams-nationalisten louter pose? Bij de N-VA hoor je verschillende geluiden. Iemand als Siegfried Bracke pleit al geruime tijd voor een compromis met de PS. Anderen vinden dat het niet aan de N-VA is om België te redden en hopen op een Vlaams-nationale meerderheid aan Vlaamse kant in 2024.

Maar ook de radicalen begrijpen dat de partij zich nu constructief moet opstellen. Enkel zo kunnen de andere partijen de schuld krijgen voor de vorming van een federale regering zonder Vlaamse meerderheid. Om die reden vindt iedereen het gematigde discours van De Wever prima, zij het om uiteenlopende redenen.

De N-VA bevindt zich momenteel in een sweet spot. Ondanks de interne meningsverschillen kan de partij één front blijven vormen. Met dank aan de PS.

De N-VA bevindt zich momenteel in een sweet spot. Ondanks de interne meningsverschillen kan de partij één front blijven vormen. Met dank aan de PS. Maar wat als de PS nu plots zou zeggen dat ze met die gematigde Bart De Wever wel zaken wil doen? Dan dreigt het ook in de N-VA hommeles te worden.

Nog zoiets dat je vaak leest: ‘De koning verkiest een regering met de N-VA.’ Want dan blijft België stabiel en verkleint de kans op een Vlaams-nationale meerderheid in 2024. Lees: dan maakt de N-VA minder kans om de volgende verkiezingen te winnen. Misschien is dat alweer een cliché dat nergens op slaat. Alhoewel, in dit geval zou het kunnen kloppen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud