opinie

Nieuwe Iraanse president slaat vriendelijke toon aan, maar laten we ons daar niet op miskijken

Op het eerste gezicht ligt in Iran eindelijk een radicale verandering in het economisch beleid en in de socio-politieke vrijheden in het verschiet. Maar er zijn redenen genoeg om daaraan te twijfelen.

De Iraniërs hebben vorige week een nieuwe president gekozen. Met 53,7 procent van de stemmen in de tweede ronde wordt de zogenaamd hervormingsgezinde Masoud Pezeshkian de opvolger van Ebrahim Raisi, die in mei bij een helikopterongeluk omkwam.

Van democratische verkiezingen is geen sprake - de selectie van de kandidaten gebeurt door het regime - hoogstens worden die nagebootst. Net als bij vorige verkiezingen lag het opkomstcijfer historisch laag: 40 procent, een cijfer dat de Iraanse autoriteiten hebben aangekondigd en dus niet geverifieerd kan worden.

Advertentie

Het lage opkomstcijfer toont eens te meer dat de kloof tussen veel Iraanse burgers en de staat erg groot is en bij elke verkiezing nog toeneemt. De Iraniërs hebben allerlei redenen om ontevreden te zijn. Het land kampt met een torenhoge inflatie van 43 procent en de rial heeft meer dan een derde van zijn waarde verloren. Voor veel Iraniërs is het overleven geblazen.

Aan die aanhoudende onvrede onder de stille massa heeft Pezeshkian tijdens zijn campagne willen tegemoetkomen door te stellen dat Iran deze keer echt naar economische voorspoed moet groeien. Hij doelt daarmee op nieuwe gesprekken met het Westen over de nucleaire deal van 2015. Een einde aan de economische sancties kan de waarde van de Iraanse munt opnieuw doen stijgen en de inflatie afzwakken. Het reanimeren van de nucleaire deal hangt evenwel sterk af van wie dit najaar tot nieuwe Amerikaanse president gekozen wordt.

De jongste generatie stemgerechtigden blijft sceptisch tegenover het islamitische regime, waardoor het vroeg of laat omvergeworpen zal worden.

Advertentie

Daarnaast heeft Pezeshkian een kwestie opgeworpen die de geestelijken liever doodzwijgen: de dood van Jina Mahsa Amini. Die jonge Koerdisch-Iraanse vrouw is door de zedenpolitie vermoord omdat ze de hoofddoek niet zoals het hoort droeg. Onder de noemer Vrouw, Leven, Vrijheid volgden daarop maandenlange antiregimeprotesten in 2022.

‘Iedereen moet naar voren komen en verantwoordelijk worden gehouden, in plaats van dat meisje op te pakken, in elkaar te slaan en uiteindelijk haar lichaam (aan haar familie) af te leveren’, zei Pezeshkian tijdens een tv-debat.

Advertentie

Op het eerste gezicht ligt daarmee eindelijk een radicale verandering in het economisch beleid en in de socio-politieke vrijheden in het verschiet. Maar er zijn redenen genoeg om daaraan te twijfelen.

Kledingvoorschriften

Pezeshkian blijft een president onder het bewind van de opperleider van het islamitische regime. Om fundamenteel van koers te veranderen heeft hij onvoldoende beweegruimte. In een interview heeft hij gezegd dat hij ‘geen nieuw beleid op poten zal zetten’ en ‘zal respecteren wat de voorgangers hebben gebouwd’. Hij heeft ook alle begrip voor zaken als internetblack-outs bij protesten.

Niet alleen is hij altijd loyaal geweest aan het islamitische regime, hij heeft in 1979 mee de islamitische regels in het leven geroepen op universiteiten en in ziekenhuizen, zoals de verplichte hoofddoek en andere kledingvoorschriften voor vrouwen. Dat vertelde hij zelf in een interview in 2014.

Kortom, de nieuwe Iraanse president lijkt een vriendelijke toon aan te slaan tegen zowel de ontevreden binnenlandse bevolking als het achterdochtige Westen. Dat blaast de legitimiteit van het islamitische regime nieuw leven in. Of hij er daadwerkelijk in slaagt de kloof met de ontevreden burgers te dichten en het land uit zijn economisch isolement halen is moeilijk te voorspellen. Als een paal boven water staat wel dat de jongste generatie stemgerechtigden sceptisch blijft tegenover het islamitische regime, waardoor het vroeg of laat omvergeworpen zal worden.

Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.