opinie

Notaristarieven updaten? Graag, maar in de juiste context

Directeur-generaal van de Federatie van het Notariaat

De tarieven van de notarissen zijn al jaren niet meer geactualiseerd. Het notariaat is bereid ze te herzien, maar in het juiste kader.

Het Prijzenobservatorium merkt terecht op dat de erelonen die de notarissen hanteren, teruggaan op een Koninklijk Besluit van 1950, een KB dat nota bene maar één keer is aangepast, in 1980. Dat is ondertussen ruim 40 jaar geleden.

©rv

Het notariaat is dan ook voorstander van een update, en is daarover in overleg met minister van Justitie Vincent van Quickenborne (Open VLD). Belangrijk is dat de tarieven destijds zijn ingegeven vanuit de bekommernis dat elke burger voor dezelfde prijs toegang moet krijgen tot dezelfde dienstverlening van een notaris.

De minister dringt onder meer aan op een verlaging van de kosten bij de aankoop van een woning. Voor het notariaat is dat bespreekbaar. Ook de notarissen vinden het belangrijk dat het verwerven van een woning voor zo veel mogelijk (jonge) gezinnen een haalbare kaart blijft.

Ook de notarissen vinden het belangrijk dat het verwerven van een woning voor zo veel mogelijk (jonge) gezinnen een haalbare kaart blijft.

Tussen haakjes: bij de aankoop van een woning vormt niet ‘de notaris’ het grootste deel van de factuur, maar de belastingen (registratiebelastingen en btw). Bij de aankoop van een woning van 250.000 euro bedraagt het ereloon van de notaris minder dan 1 procent van de totale aankoopkosten. 

Toch hopen de notarissen dat het debat niet wordt verengd tot alleen vastgoedtransacties. De conclusie van het Prijzenobservatorium is wat dat betreft te kort door de bocht. Door de stijging van de woningprijzen én het toegenomen aantal vastgoedtransacties zijn de inkomsten die de notarissen daaruit verwerven de jongste jaren gestegen. Maar de bruto-inkomsten zeggen niets over de rendabiliteit van de notariskantoren.

Het Prijzenobservatorium houdt geen rekening met de verhoogde kosten. De afgelopen jaren hebben de notarissen veel geïnvesteerd om de toegenomen complexiteit bij te benen. In twintig jaar zijn er 60 procent (hooggekwalificeerde) medewerkers bijgekomen. De Belgische notarissen stellen nu ruim 8.000 mensen te werk. Alle kantoren doen ook een meer dan serieuze financiële bijdrage, rechtstreeks of onrechtstreeks, om allerhande processen te digitaliseren.

Dat alles dient één einddoel: dat de koper van een woning in België ‘met een gerust gemoed’ zijn nieuwe woning kan betrekken. Dat lijkt evident, maar is het niet. De notariskantoren doen talloze controles. Is er een voorkooprecht? Ligt de woning in overstromingsgebied? Zijn de nodige bouwvergunningen verleend? Zijn alle vereiste attesten voorhanden? Heeft de verkoper zijn schulden betaald?... Daardoor is de kans uiterst klein dat er na de aankoop lijken uit de kast vallen.

De notariskantoren doen talloze controles. Daardoor is de kans uiterst klein dat na de aankoop van vastgoed lijken uit de kast vallen.

De notaris waakt er ook over dat eventuele schuldeisers van de verkoper niet bij de koper aankloppen. In andere Europese landen heeft de koper die garanties niet en moet hij zelfs een advocaat in de arm nemen om zijn nieuwe woning met dezelfde gemoedsrust te kunnen betrekken. De notaris is in ons land ook aansprakelijk voor de goede uitvoering van zijn verplichtingen.

Notarissen geven bij de aankoop van een woning cruciaal advies over de mogelijke gevolgen voor de koper. Heeft die kinderen uit een eerdere relatie en vergt dat geen speciale schikkingen? Moeten de kopers geen extra regeling treffen als ze alleen feitelijk of wettelijk samenwonen? Kunnen de ouders een voorafgaandelijke schenking doen, en hoe?

Andere aktes

Die vragen brengen ons bij de relatief beperkte kostprijs voor andere aktes zoals een schenking, de opmaak van een notarieel testament, de overname van een woning na echtscheiding... Ook die tarieven zijn in jaren niet geactualiseerd.

Volgens het Prijzenobservatorium houdt een notariskantoor aan een dossier gemiddeld 230 euro over. Terwijl een notaris en zijn juristen vaak uren besteden aan advies en de afwikkeling van een dossier.

Daarbij komt dat notarissen niet blind zijn voor diensten waar de concurrentie speelt, zoals bij een echtscheiding door onderlinge toestemming, de afhandeling van nalatenschappen of bemiddeling. Dat houdt het notariaat op scherp.

Het Prijzenobservatorium komt tot de slotsom dat een notariskantoor, na aftrek van alle kosten, gemiddeld 230 euro overhoudt aan een dossier. Terwijl een notaris en zijn juristen vaak uren besteden aan advies en de afwikkeling van een dossier.

Het aantal klachten tegen notarissen is klein. Tegenover het totale aantal geregistreerde notariële aktes in 2019 ging het om amper 0,09 procent. Dat zijn peanuts. Onderzoek wijst uit dat de burger veel vertrouwen heeft in de notaris, precies omwille van zijn juridische expertise en de zekerheid die hij biedt. Het zou dan ook jammer zijn het debat uit de juiste context te rukken.

Jan Sap

Directeur-generaal van de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat (Fednot)

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud