opinie

Onderwijsorkest speelt te veel partituren

Voor ervaren leerkrachten zijn de jongste PISA-resultaten geen verrassing. We hebben ze niet nodig om te weten dat er iets schort. Onze dagelijkse realiteit zegt genoeg.

Meer en meer leerlingen vatten het secundair onderwijs aan zonder de maaltafels uit het hoofd te kennen. De studenten die hoger onderwijs beginnen, kennen de dt-regels niet meer.

©RV DOC

Wat we dringend nodig hebben, is een duidelijke visie op onderwijs. Waar willen we naartoe? De laatste 20 jaar is het onderwijs ingezet als maatschappelijke gelijkmaker. Nadrukkelijk inzetten op zorg of op ieders talent heeft nu eenmaal zijn prijs. Daar is op zich niets mis mee, maar zowel op intellectueel, cultureel, sociaal of economisch vlak is de maatschappij niet gelijker geworden. Integendeel, de zwakkere leerlingen gaan er op welk domein dan ook het meest op achteruit. Maar ook de sterkste leerlingen worden onvoldoende uit hun comfortzone getrokken. Wordt het niet dringend tijd om het onderwijs te herdenken?

Het Vlaamse regeerakkoord is nochtans duidelijk en wil meer inzetten op kennisvermeerdering en op de leerkracht, om zo de neerwaartse spiraal om te buigen. Maar raken alle violen op elkaar afgestemd? Voorlopig ziet het daar niet naar uit. Het onderwijsorkest speelt zelfs verschillende partituren, uitgedeeld door een belangrijke groep academici en onderwijsverstrekkers die hun eigen ideologisch deuntje opgevoerd willen zien. We hebben een moedige orkestmeester en dirigent nodig die het orkest op dezelfde lijn krijgt. Wat moet daarvoor gebeuren?

Een belangrijke groep academici en onderwijsverstrekkers willen hun eigen ideologisch deuntje opgevoerd zien.

Heel wat valabele inzichten uit wetenschappelijke literatuur over de kennis van het leren worden uit ideologische overtuiging niet gepromoot. Informatie omzetten in kennis en inzicht vraagt heel specifieke stappen. Concentratie is hierbij van ‘lerensbelang’. De school moet haar tempelklimaat in ere herstellen en alle ruis uit het klaslokaal bannen. Een aantal zelfactiverende werkvormen veroorzaken te veel verstrooiing. Leerlingen moeten weer meer tijd krijgen om te leren, te herhalen en van buiten te leren. Je wordt pas vaardig en creatief als je eerst een solide kennisbasis opgebouwd hebt. Dat fundament vraagt tijd en moet al in de kleuter- en basisschool aangelegd worden. ‘Leuk’ moet er een andere invulling krijgen. Het zal over voldoening en plicht moeten gaan.

Kapstokken

In het secundair onderwijs moet het curriculum afgeslankt en eenduidiger worden. Computer- en groepswerkjes (waarbij de ijverigste leerling soms de dupe is) moeten plaats maken voor het opnemen en verwerken van kennis. Wie onvoldoende kapstokken heeft, kan er geen nieuwe inzichten aan ophangen. Sommige leerlingen raken dolgedraaid door de vele leuke taakjes die ze te verwerken krijgen en met een beetje knip- en plakwerk volbrengen. Leerlingen moeten gewoon meer tijd krijgen om nieuwe kapstokken aan te maken. Leerkrachten moeten deze kapstokken resoluter aanreiken en laten inoefenen.

De oplossing ligt niet enkel in gedifferentieerd onderwijs, zoveel is duidelijk geworden. Leerlingen en hun ouders moeten beseffen dat naar school gaan inzet en discipline vereist

Leerlingen met achterstand of voorsprong moeten gespecialiseerd onderwijs krijgen. De oplossing ligt niet enkel in gedifferentieerd onderwijs, zoveel is duidelijk geworden. Leerlingen en hun ouders moeten beseffen dat naar school gaan inzet en discipline vereist. De smartphone- en andere socialemediatijd zal voor sommige leerlingen ingeperkt moeten worden. Ze zorgen niet alleen voor concentratie- en tijdverlies, sommige lesopdrachten zijn net zo goed een goedkope smoes om digitaal wat rond te hangen.

De academici moeten hun dada opbergen en zich niet alleen vastklampen aan ‘hun’ interpretatie van wetenschappelijk onderzoek. Laat ze ook eens stage lopen in kleuter-, basis- of secundaire scholen. Dat ze maar eens aan den lijve ondervinden wat je als leerkracht nodig hebt. Dat geldt ook voor de vele vrijgestelden die rondjes rijden rond het onderwijsveld en veel advies en bijkomende druk geven.

Grillen

De leerkrachten moeten moedig zijn en weerstand bieden wanneer de eigenheid van de school onder druk staat. De school is immers een unieke plaats waar je iets aangeboden krijgt dat je elders niet zomaar vindt. Als we daar als leerkracht in falen, maken we onszelf overbodig en kun je leerlingen evengoed voor een of ander elektronisch apparaat zetten. Te veel leerkrachten geven moedeloos toe aan de grillen van sommige leerlingen, ouders en economische krachten, bijvoorbeeld via invulboeken. Zo vervellen ze tot robotjes.

Wanneer het lerarenambt ook van buiten niet in ere hersteld wordt, beloven de komende PISA-resultaten geen beterschap. Hoe dat moet gebeuren? Nee, niet met loonopslag. Dat zou al te gemakkelijk zijn.

De directies en bestuurders moeten tijdens de vele vergaderingen - nu meetings genoemd - veel meer stilstaan bij het leerproces van leerlingen. Meestal gaat de agenda over van alles en nog wat, maar niet over de kwaliteit van het leerproces.

De maatschappij moet zich bezinnen over welke leerkrachten ze in de toekomst wil. Wanneer het ambt ook van buiten niet in ere hersteld wordt, beloven de komende PISA-resultaten geen beterschap. Hoe dat moet gebeuren? Nee, niet met loonopslag. Dat zou al te gemakkelijk zijn. Wacht niet te lang, want het tekort begint te nijpen. En de lerarenopleiding ? Ja, bewaak alsjeblieft beter de instroom en vertel de aspiranten het ware verhaal: leerkracht is het mooiste beroep ter wereld, maar het is heel hard werken en je moet geloven in de groei van mensen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud