opinie

Op naar verdachte presidentsverkiezingen

De Amerikaanse presidentsverkiezingen worden een beproeving voor de democratie. Tegen de achtergrond van de afzettingsprocedure zullen de partijen elke uitslag in twijfel trekken.

Donald Trump is drie jaar aan de macht. In die tijd heeft hij de politieke normen in binnen- en buitenland op hun kop gezet en de Amerikaanse politieke scheidslijnen herschikt van ‘links versusrechts’ naar ‘wij tegen zij’. Hij heeft ook de regels voor presidentiële communicatie herschreven, tweet na tweet. Toch staat de republiek nog overeind, als bewijs van de veerkracht van de Amerikaanse democratie en de instellingen die haar stutten.

Maar er is onheil op komst. Ik kan u met zekerheid een en ander vertellen over de komende twaalf maanden in de Amerikaanse politiek. Eén: de Senaat zal zich over het afzettingsproces tegen Trump buigen. En twee: hij gaat vrijuit in de door de Republikeinen gedomineerde parlementaire kamer. De echte vraag is wat dan gebeurt. Nagenoeg alle wegen leiden naar nek-aan-nekverkiezingen die bijna de helft van de bevolking als illegitiem beschouwt, los van wie gaat winnen.

Volgens de Democraten en hun aanhang zal een vrijpleiting van Trump door de Senaat gebaseerd zijn op politieke berekening in plaats van op objectieve feiten. En dus zal een eventuele postimpeachment-verkiezingsoverwinning zijn besmeurd door een door hen als onrechtmatig ervaren vrijspraak. Net zo vervelend voor de Democraten is dat een triomferende Trump in zijn vrijspraak een bewijs zal zien dat de traditionele regels van de Amerikaanse politiek niet voor hem gelden, en dat hij zich overeenkomstig zal gedragen.

Een flink deel van de Amerikanen zal de verkiezingsuitslag als gemanipuleerd beschouwen.

De kans is groot dat Trump uit is op inmenging van buitenlandse spelers waarvan hij weet of vermoedt dat ze hem herverkozen willen zien. Zowel het Witte Huis als de door de Republikeinen gedomineerde Senaat heeft weinig appetijt getoond om de verdediging van de VS tegen buitenlandse inmenging in de verkiezingen te versterken, en dat heeft veel kritiek uitgelokt. Mocht Trump worden uitgeroepen tot winnaar van de verkiezingen, dan zullen zijn politieke tegenstanders razend zijn over zijn aanblijven én over het gedelegitimeerde proces dat tot zijn herverkiezing heeft geleid.

Er is natuurlijk geen garantie dat Trump de verkiezingen wint, zelfs als hij aan de klachten in de afzettingsprocedure ontsnapt. Feit is dat zijn populariteit in de hele VS nooit boven 50 procent is gestegen. Mocht Trump verliezen, dan is het zeer goed mogelijk - volgens sommigen zelfs ‘zeer waarschijnlijk’ - dat hij zich tegen de buitenlandse krachten keert waarover zijn kritikasters nu klagen, en de schuld voor zijn verlies bij hen legt. Het is ook helemaal niet zeker dat hij zijn verlies zal toegeven, waarmee hij de legitimiteit van de Amerikaanse verkiezingen verder besmeurt.

Hooggerechtshof beslist

De kans is groot dat de verkiezingen moeten worden beslecht door het steeds gepolitiseerdere Hooggerechtshof, en dat nu nog maar 38 procent van de Amerikanen ‘redelijk veel tot heel veel’ vertrouwen heeft in de instelling. In 2000 was dat nog 47 procent. En in tegenstelling tot 2000 - de laatste keer dat het Hooggerechtshof over een presidentsverkiezing moest beslissen - is de kans dit keer veel kleiner dat de verliezende partij gracieus zal toegeven, in het belang van de democratie. Zeker nu die partij al maanden volhoudt dat haar politieke opponenten een existentiële bedreiging vormen voor het politieke systeem.

Ik zeg niet dat 2020 het jaar wordt waarin de Amerikaanse democratie in vlammen opgaat. Dat zal niet gebeuren. De VS hebben eeuwen aan hun democratische fundamenten gebouwd, en hun instellingen om die te beschermen blijven weerbaar. Maar gezien de cyclus die eraan komt - afzettingsprocedure, verkiezingen, juridisch getouwtrek - zullen de verkiezingen door een flink deel van de Amerikaanse bevolking als gemanipuleerd worden beschouwd.

Dat is niet alleen slecht nieuws voor de Amerikanen, maar voor de hele wereld. De binnenlandse chaos zal doorsijpelen in de geopolitiek. Nerveuze bondgenoten zullen aankijken tegen de zwakste Amerikaanse president sinds Richard Nixon in het Watergateschandaal was verwikkeld. En als u dacht dat bondgenoten op hun hoede zijn om hun lot aan de VS te koppelen, wacht dan maar tot volgend jaar.

Lees verder

Gesponsorde inhoud