Advertentie

Op z'n slechtst is links-liberalisme enkel pragmatisch

'Macron staat voor dezelfde uitdagingen als D66. Ook voor hem zal het niet makkelijk zijn om programmapunten uit te voeren als hij moet schipperen tussen ex-leden van de PS en Les Républicains.' ©ANP

Emmanuel Macron staat voor dezelfde uitdagingen als de Nederlandse partij D66. Zich profileren als pragmaticus en politieke vernieuwer houdt gevaar in.

Door Niels Morsink, medewerker aan het Instituut voor de Overheid (KU Leuven)

Wie wint, heeft vrienden. De Vlaamse politieke partijen vielen over elkaar om Emmanuel Macron bloemetjes toe te werpen. Nochtans is er in Vlaanderen geen links-liberale partij meer, zoals de beweging En Marche! van Emmanuel Macron of D66 in Nederland. Nu in beide buurlanden het links-liberalisme electorale successen boekt en ook in Groot-Brittannië de Liberal Democrats mogelijk een comeback maken, wordt het opnieuw relevant om het links-liberalisme onder de loep te nemen. Het is in ieder geval niet nieuw. De Volksunie was tot op zekere hoogte een linksliberale partij. Vele leden maakten de overstap naar Open VLD, zoals oud-VU’er Sven Gatz die in 2001 een boek over het links-liberalisme mee samenstelde. Dat boek met de titel ‘Een vierde weg?’probeert te definiëren wat links-liberalisme inhoudt. Dat is niet makkelijk. Uit de bundel van Daniël Boomsma ‘De keuze van D66’ blijkt dat ook D66 daar 50 jaar lang mee worstelde.

Links-liberalisme wil het individu bevrijden. Niet enkel door obstakels weg te halen, maar door het actief te ondersteunen om zichzelf te ontplooien. Onderwijs speelt daar een belangrijke rol in en kwam zowel in de recente campagne van D66 als in de campagne van En Marche! sterk aan bod.

Links-liberale partijen willen wars van ideologieën op een pragmatische manier problemen oplossen. Volgens D66 wil pragmatisme zeggen dat de keuze voor de middelen in de politiek niet moet worden gedicteerd door de beginselen. Links-liberale partijen profileren zich ook vaak als politieke vernieuwer. Om de kloof tussen de burger en de politiek te dichten moest volgens D66 het Nederlandse politieke systeem op de schop. Er zou een rechtstreekse verkiezing van de minister-president en kiesdistricten komen. Beide voorstellen zijn er nog steeds niet.

Maar op z’n slechtst is links-liberalisme enkel pragmatisch. D66 positioneerde zich bij een regeringsdeelname telkens als schakel tussen de linkse PVDA en de rechtse VVD zonder zelf programmapunten te verwezenlijken. Op de formule van politieke vernieuwer komt ook snel sleet. Telkens als D66 deelnam aan regeringen, verloor de partij de volgende verkiezingen. Vandaar de bekende boutade dat voor D66 regeren halveren betekent. Uiteindelijk was het niet D66 die met de systeemkritiek het brede kiespubliek bereikte, maar Pim Fortuyn.

Een teleurstelling rijker zouden de Fransen zich in 2022 meer dan ooit tot anti-establishmentpartijen zoals het FN kunnen wenden.

Macron staat voor dezelfde uitdagingen als D66. Hij is gewaarschuwd dat zich profileren als pragmaticus en politieke vernieuwer gevaar inhoudt. Ook voor hem zal het moeilijk zijn om programmapunten uit te voeren als hij moet schipperen tussen regeringsleden die van de linkse PS en de rechtse Les Républicains komen. Na vijf jaar regeren zal ook hij zich niet meer als politieke vernieuwer kunnen profileren. Regeren kan ook voor hem halveren betekenen. Een teleurstelling rijker zouden de Fransen zich in 2022 meer dan ooit tot anti-establishmentpartijen zoals het Front National kunnen wenden.

Dat succesvolle links-liberale partijen een pro-Europees engagement gemeen hebben, lijkt wel een teken aan de wand dat de Europese gedachte nog lang niet dood is. Hetzelfde enthousiasme over de EU vinden we terug bij de Open VLD. Omdat Open VLD en de N-VA vandaag liberale economische programma’s hebben, zou het voor Open VLD strategisch zijn om zich op de maatschappelijke breuklijn eerder links te profileren tegenover de conservatieve N-VA. Onder de slogan ‘Goesting in de toekomst’ leek dat het geval, maar met het gehamer op de radicale islam zit de partij nu rechts in het identiteitsdebat.

Ik zie links-liberalen in Vlaanderen niet meteen een nieuwe partij oprichten, maar ook in Frankrijk leek een zege voor een links-liberale eenmanspartij onmogelijk. Wie weet gaat Vlaanderen toch ‘En marche!’ op de vierde weg. De gegadigden zijn gewaarschuwd, het is een pad met hoge toppen en diepe dalen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud