opinie

Parijs moet ons nog meer doen streven naar een Europese islam

Imam in Gent en hoofd van de Islamic Development and Research Academy (IDARA).

Het beste middel tegen de blinde terreur en het gewelddadig extremisme is een islamitische vernieuwing en een Europese islam. De oude structuren waarop de moslimgemeenschap zich beroept, bereiken de jongeren en de vele moslims amper, laat staan dat ze er grip op hebben.

Door Brahim Laytouss, imam in Gent en onderzoeker aan de Universiteit Antwerpen waar hij werkt aan een doctoraat over radicalisering bij moslims

Islamitische Staat (IS) heeft voor de zoveelste keer zijn moordlust en willekeur bewezen door onschuldige burgers in Parijs te doden. De terreurgroep plaatst zich zo niet enkel buiten de islam, maar ook buiten de mensheid. Moslimjuristen noemen die terreurdaden een vorm van 'hirabah', een oorlog tegen de samenleving: ‘... dat jullie niemand mogen doden - wat God verboden heeft - behalve volgens het recht...’ (Koran 6:151)

De profeet zei ook: ‘Er is geen man die een spreeuw of iets kleiner kan doden, zonder dat het dat verdient, of God zal hem erover ondervragen.’ (An-Nasai )

IS heeft zich met zijn wandaden niet enkel buiten de islam, maar ook buiten de mensheid geplaatst.

Dat gaat over het onterecht doden van een dier. Wat moeten we dan zeggen tegen personen die honderden mensen koelbloedig afmaken en er schaamteloos ‘Allahu Akbar’ bij schreeuwen? Denken ze echt God te verheerlijken en vrezen ze niet daarvoor vroeg of laat ondervraagd te worden?

De terreur en angst die IS probeert te zaaien, mogen ons zeker niet intimideren. We mogen niet vervallen in een dichotomie van wij en zij.

Gezien de kwetsbaarheid van onze democratische rechtsorde, zijn er soms acute en uitzonderlijke maatregelen nodig. De noodtoestand van 12 dagen, die in Frankrijk is afgekondigd, is noodzakelijk om de veiligheid maximaal te garanderen. Ook de extra bewaking van de (Europese) binnengrenzen kan relevant zijn, voor een korte duur. Toch blijf ik geloven dat een islamitische vernieuwing en de Europese islam, die de grenzen van het goede in de mens ontsluit en niet de landgrenzen afsluit, de beste middelen zijn tegen de blinde terreur en het gewelddadig extremisme. Rechteloosheid of uitsluiting mag nooit als argument gebruikt worden om de leer van de islam, die aanspoort tot het goede en oproept een bijdrage te leveren aan de maatschappij,  zomaar opzij te schuiven of er regelrecht tegenin te gaan.

Lessen

De structuur en de organisatie van de moslims zijn dringend aan vernieuwing toe. De oude structuren waarop de moslimgemeenschap zich beroept, bereiken de jongeren en de vele moslims amper, laat staan dat ze er grip op hebben.

IDARA, (Islamic Development And Research Academy) is volop bezig via een digitaal platform en een nieuwe website die leemte op te vullen. Zowel communicatief als inhoudelijk moet er een evenwichtig discours worden uitgestuurd en moet het gebrek aan valide islamitische literatuur worden aangepakt. Dat kan onder meer door aangepaste islamitische boeken online ter beschikking te stellen.

De zoektocht naar identiteit moet volgens een inclusieve visie gebeuren, waarbij de moslims zich in de maatschappij inpassen en zich er niet tegen moeten keren of zich ervan moeten afzonderen.

Ze zullen zich moeten inzetten voor burgerlijke participatie en een evenwichtige religiebeoefening. Dat noem ik steeds weer en bewust de gematigde islam, en die staat voor mij synoniem met een Europese islam.

Het mag zeker geen strijd of psychologische verstoring in de identiteitsontwikkeling bij moslimjongeren in het Westen worden. Ze moeten zich thuis voelen en niet het gevoel hebben een niet-graag geziene gast te zijn. Ze moeten zich inzetten voor burgerlijke participatie en een evenwichtige religiebeoefening. Dat noem ik steeds bewust de gematigde islam en die staat voor mij synoniem voor een Europese islam. Dan pas zullen die jongeren beseffen dat de maatschappij waarin ze geboren werden, opgroeiden en leven en waar ze hun toekomst en die van hun kinderen voort zullen uitbouwen, ook de hunne is.

De Europese islam kan alleen vorm krijgen door hem academisch te  onderbouwen.

Sommigen proberen de geldigheid van de benaming ‘Europese islam’ in twijfel te trekken door te zeggen dat er maar één islam bestaat. Het valt op dat dat simplisme uit de hoek komt van zij die theologisch zwak onderlegd zijn of die de islam maar oppervlakkig hebben bestudeerd. Zij die de islam liever niet als een veelzijdig of divers fenomeen  zien. Op die manier kunnen ze hem de dynamische kracht ontnemen om zich aan te passen aan in tijd en ruimte .

Zowel de politieke islam als het jihadisme misbruiken bepaalde dogma’s steeds weer, louter om hun doelen te bereiken.

De vernieuwing van de islam is het beste antwoord op het groeiende radicalisme. Het zal de islam helpen een volwaardige plaats te verwerven in het nieuwe Europa. De Europese islam kan een feit worden zolang men geen afbreuk doet aan zijn vaste beginselen en zijn hoge doelstellingen, in de islam bekend als de Maqaasid  Al-‘Ulya . Ook de interpretatiekaders die de Europese islam wil bieden tegen het jihadisme en het wahabisme zullen objectief en theologisch onweerlegbaar zijn.

De uit de koran stammende term jihad wordt ideologisch ingezet door de jihadisten door steeds zodanig naar passages of verzen in de koran te verwijzen dat het uitsluitend over een gewapende strijd of oorlogsvoering gaat.

Die strategie klopt niet en is onvolledig. Zowel de politieke islam als het jihadisme misbruiken bepaalde dogma’s steeds weer, louter om hun doelen te bereiken. Ze mogen het dan wel hebben over fragmenten uit de islam, maar die zijn geen correcte weerspiegeling van de godsdienst. Het is zelfs een denkfout aan te nemen dat jihadisme of terreur een interpretatie of variant van de islam kan zijn.

Voor alle duidelijkheid, de aanslagen in Parijs zijn geen jihad zoals de jihadisten beweren, maar terreurdaden gepleegd door terroristen.

De 'Islamic Fiqh Council', een van de gezaghebbende internationale islamitische organisaties die geleerden, specialisten en islamitische denkers uit verschillende islamitische landen groepeert, definieert terrorisme als volgt:

De aanslagen in Parijs zijn geen Jihad zoals de jihadisten beweren, maar terreurdaden gepleegd door terroristen.

‘Terrorisme is een afschuwelijke aanval uitgevoerd door individuen, groepen of staten tegen de mens (zijn godsdienst, leven, intellect, eigendom en eer). Het omvat alle vormen van intimidatie, schade, bedreiging, doden zonder gerechtvaardigde oorzaak en alles wat verband houdt met om het even welke vorm van gewapende diefstal waardoor de wegen onveilig worden, banditisme, elke daad van geweld of van bedreiging die bedoeld is om een misdadig plan individueel of collectief uit te voeren, met de bedoeling de mensen angst aan te jagen en met afschuw te vervullen door hen te kwetsen of hun levens, vrijheid, veiligheid of omstandigheden aan gevaar bloot te stellen; het kan ook de vorm aannemen van het toebrengen van schade aan het milieu of aan een openbare of private voorziening, of het blootstellen van een nationale of natuurlijke rijkdom ('resource') aan gevaar. Dit zijn allemaal uitingen van onheil in het land, die God aan moslims verboden heeft te begaan.’

Om een vreedzame samenleving met de komende generatie moslims te garanderen, moet er snel werk worden gemaakt van de Europese islam. Daarin zijn waarden zoals wetenschappelijkheid, vrijheid, respect en menselijkheid enkele fundamenten waarmee de sociale cohesie en de superdiversiteit in onze maatschappij bewaard kunnen worden.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud