opinie

Parlementsleden moeten de stikstofregels heroverwegen

Landbouwer, journalist bij VILT en ex-woordvoerder N-VA

Niet alleen in Vlaanderen, ook in Nederland blijkt het stikstofdossier politiek dynamiet. De N-VA en de VVD bezinnen zich het best over de gevolgen.

Het viel wat tussen de plooien van het nieuws, maar de stichting Huiskat Thuiskat wil huisarrest voor poezen afdwingen. Wetenschappers berekenden dat de circa 4 miljoen katten in Nederland jaarlijks 18 miljoen vogels vangen. Volgens juristen is de toepassing van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn dan onverbiddelijk: baasjes zijn verplicht hun sluipmoordenaars op fluwelen pootjes binnen te houden.

Op het moment dat partijen hun grootste talenten ontgoocheld zien afhaken wegens gebrek aan impact, zou het bij iedereen moeten doordringen dat een parlement iets te zeggen moet hebben.

Nog groter misschien is de milieudruk van honden: niet alleen zijn ze een probleem voor wild, door hun hondenpoep veroorzaken ze ook een stevige stikstofdepositie. Onderzoekers van de UGent berekenden onlangs dat vier passerende honden per dag voldoende zijn om de kritische drempel van de meeste habitattypes te overschrijden. Een landbouwbedrijf met dezelfde impact zou dus gesloten worden.             

Voorlopig zijn het theoretische voorbeelden, maar het helpt om de consternatie bij de boeren over het stikstofbeleid te begrijpen. Bedrijven die al generaties bestaan, moeten verdwijnen door nieuwe juridische en wetenschappelijke inzichten. Nochtans hadden verkozen politici bij de aanwijzing van de natuur en later bij de invulling van de natuurdoelstellingen dure eden gezworen dat er voor de landbouwbedrijven geen gevolgen zouden zijn. Die belofte konden ze niet waarmaken.

De essentie

  • De auteur: Bram Bombeek is landbouwjournalist voor VILT, jurist en ex-woordvoerder van de N-VA.
  • De kwestie: In Vlaanderen en Nederland is het stikstofdossier politiek dynamiet.
  • Het voorstel: De N-VA en de VVD bezinnen zich het best over de gevolgen.

Dat overkomt hen weleens vaker op Europees niveau. De afspraken over de monetaire en budgettaire stabiliteit van de eurozone zijn verankerd in het Maastrichtverdrag. Dat is de allerhoogste Europese rechtsbron, maar in de praktijk zijn die regels dode letter. Dat creëert niet alleen een beeld van politici die hun woord niet houden, maar veel erger nog: van Europese wetgeving die met twee maten en gewichten werkt.

Democratie

In het stikstofverhaal heeft onze democratie zichzelf grotendeels buitenspel gezet. De Nederlandse regering-Balkenende probeerde nog de aanwijzing van de natuurgebieden bij de Commissie te laten herzien, maar kreeg van anonieme ambtenaren te horen dat die ‘definitief en onherroepelijk’ was. Zo coulant als het omspringt met de monetaire regels, zo strikt is Europa als het op milieuwetgeving aankomt. De Vlaamse regering heeft zelfs niet eens geprobeerd bij te sturen.

Het is eigen aan ons democratisch proces dat wetten tot stand komen in een zorgvuldige afweging van belangen. De natuur, de maatschappij en de economie liggen constant met elkaar in de balans. Na verloop van tijd en in wijzigende contexten moet een nieuwe belangenafweging mogelijk zijn door onze eigen verkozen parlementen. De ondoordachte manier waarop we zoveel van onze wetgeving naar het Europese niveau hebben getild maakt die noodzakelijke heroverweging veel moeilijker en in de praktijk zelfs onmogelijk.

Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir laat graag uitschijnen dat het stikstofprobleem al lang op de radar van de politiek staat, maar dat valt met een korrel zout te nemen.

In Nederland floot de achterban van de VVD de eigen minister terug, nog geen 24 uur nadat ze haar stikstofplan had voorgesteld. Ze stevenen daar af op een frontale botsing tussen de liberaal-conservatieve kernwaarden zoals eigendomsrecht en ondernemerschap, en de beleidsagenda als regeringspartij. Ook daar zullen straks casussen als die van de boerderij van de abdij van Averbode opduiken: eeuwenoude en voor een conservatief sacrale landschappen die moeten wijken voor de doelstellingen van de moderne milieubureaucratie.

De oud-journaliste Caroline van der Plas vertelt met haar radicale boerenpartij BoerBurgerBeweging (BBB) een verhaal van een wereldvreemde, Haagse elite die haar klimaat- en milieuagenda opdringt aan de ‘deplorables’ op het platteland. Samen met de boeren dreigen ook de economische vitaliteit en de sociale voorzieningen in het buitengebied te verdwijnen. Nu is de BBB nog een eenmansfractie, maar in de peilingen is ze al de derde partij van Nederland.

Demir

In Vlaanderen laat minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) graag uitschijnen dat het stikstofprobleem al lang op de radar van de politiek staat, maar dat valt met een korrel zout te nemen. In haar verkiezingsprogramma repte de N-VA met geen woord over stikstof, al was er wel aandacht voor andere belangrijke milieuproblemen zoals lichtvervuiling (te bestrijden met een heus ‘duisternisplan’) en geluidsnormen voor heipalen van windmolens op zee.

Politici engageren zich via vage, supranationale wetgeving waar niemand tegen kan zijn. Almaar concretere rechtspraak vult achteraf de kleine lettertjes in, met drastische en onvoorzienbare gevolgen.

Dat versterkt opnieuw het beeld van ‘sluipende besluitvorming’. Politici engageren zich via vage, supranationale wetgeving waar niemand tegen kan zijn. Almaar concretere rechtspraak vult achteraf de kleine lettertjes in, met drastische en onvoorzienbare gevolgen. Juridisch is dat in principe een mechanisme dat voor de N-VA bijzonder gevoelig moet liggen. Niet zo lang geleden deed de partij een regering vallen over een dossier waarin exact hetzelfde dreigde te gebeuren.

Juridische soevereiniteit kan je niet een beetje verdedigen. Je verdedigt ze volledig of je verdedigt ze niet. Het is aan de parlementsleden hun job te doen en de stikstofregels te heroverwegen. Op het moment dat partijen hun grootste talenten ontgoocheld zien afhaken wegens gebrek aan impact zou het bij iedereen moeten doordringen dat een parlement iets te zeggen moet hebben. Als gedreven politici er zelf niet meer in geloven, wat zouden we het dan van de gewone burger verwachten?

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud