opinie

Partijen van de arbeid gevraagd

Rika Coppens

Werk wordt ongetwijfeld een van de kernthema’s in de regeringsvormingen. De partijen moeten lef tonen om een vooruitstrevend arbeidsmarktbeleid uit te werken. Niet alle nodige maatregelen zijn even fijn.

Lang geleden moesten mensen werken om te overleven. Werk was een noodzaak. Vandaag leven we in andere tijden. Door innovatie, de sociale zekerheid, welvaart en economische groei leven we in een van de rijkste landen ter wereld, en genieten we van een hoge levensstandaard. Werk ligt meer dan ooit aan de basis daarvan. Het levert ons eten op, maar geeft ook zin en betekenis aan ons leven. De regeringsonderhandelaars moeten meer dan ooit inzetten op de ‘zin om te werken’. Een vooruitstrevend arbeidsmarktbeleid moet steunen op vier pijlers.

Flexibiliteit

We hebben een verregaande flexibiliteit nodig bij de werkgever én de werknemer. Het adagium van ‘één werkgever, één carrière, één arbeidsstatuut’ moet plaats maken voor mogelijkheden om je job te boetseren naargelang je evoluerende noden. Denk aan deeltijds werken, flexi-jobs, bijklussen, van statuut veranderen, meerdere opdrachtgevers tegelijk hebben, of een tijdje vrijaf nemen om voor de kinderen te zorgen.

Zo’n flexibele carrière zal wel langer duren dan velen willen. De pensioenleeftijd moet absoluut naar 67 jaar. In vergelijking met onze buurlanden zijn de loopbanen in België veel te kort: gemiddeld stopt de Belg met werken op 61 jaar. In Nederland is dat 63, in Zweden zelfs 66.

Ook mag het loon niet meer aan anciënniteit alleen gekoppeld worden. Dat loon zal fluctueren tijdens de loopbaan. Levenslange werkloosheidsuitkeringen moeten bovendien worden afgeschaft, want die dreigen van ons - terecht opgebouwde en goed functionerende - sociale zekerheidssysteem een vals vangnet te maken. De sociale zekerheid moet doen waarvoor ze écht dient: mensen die uit de boot vallen een maatschappelijke zekerheid geven.

Inclusiviteit

We moeten meer mensen aan het werk krijgen én ze daar langer houden. Wie arbeidsongeschikt wordt of langdurig ziek is, moet sneller weer aan de slag. Denk ook aan projecten die vluchtelingen op de arbeidsmarkt integreren. Of aan maatregelen om Walen en Brusselaars in Vlaanderen aan de bak te helpen. Het is wrang te zien dat de werkloosheid in Vlaanderen 3,4 procent bedraagt, in Wallonië 8,5 procent en in Brussels zelfs 13,2 procent. Los van de verkiezingsuitslagen is de import van arbeidskrachten een must. We hebben werkwillige mensen van overal nodig om de ‘war for talent’ te winnen. Voor een ruim scala aan knelpuntberoepen en lang openstaande vacatures is een actieve arbeidsmigratie een bittere noodzaak.

Onderwijs

Om een breed activeringsbeleid te voeren moeten de komende regeringen inzetten op beter onderwijs. Meer aandacht voor duaal leren, STEM-opleidingen en creatieve en innovatieve studierichtingen moet de participatiegraad drastisch verhogen. Ook moeten werkgevers inspanningen leveren om hun werknemers bij te scholen. Of zoals een topvrouw van de consultant EY het onlangs stelde: ‘work will become synonymous with education.’ Hier is dus ook een taak voor de werknemers weggelegd.

Innovatie

Een vooruitstrevend arbeidsmarktbeleid mag niet bang zijn van innovatie. De digitale eisen op de werkvloer nemen toe, en toch is vandaag maar 18 procent van de Vlamingen echt bereid zich bij te scholen. Willen we alle vacatures in ons land invullen en beletten dat de digitale kloof een ravijn wordt, dan is een ‘digitale upgrade’ van de 4,5 miljoen werkende Belgen een conditio sine qua non.

En ja, niet alle maatregelen zullen even aangenaam zijn. Het vergt straffe politici om gedurfde stappen te zetten naar een visionair arbeidsmarktbeleid en zo onze zuur verdiende welvaart veilig te stellen. Eigenlijk zou elke politieke partij het best ‘partij voor de arbeid’ heten.

Werken is de motor van alles. Het geeft de mens eigenwaarde, het zorgt voor een inkomen en sociale zekerheid, het helpt de economie te groeien, verbindt mensen, en garandeert een veilige toekomst voor onze kinderen. Werken maakt van ons betere en gelukkigere mensen. Om al die mooie waarden te realiseren moeten we - met z’n allen - serieuze inspanningen leveren. Moed en lef zijn nodig om van arbeid de kern te maken van een nieuw Vlaams en federaal regeerakkoord, en op die manier de aansluiting met de Europese top niet te verliezen.

Of de komende regeringen een linkse of rechtse stempel krijgen, ze moeten meer mensen langer en duurzamer aan de slag krijgen. Werkgevers en werknemers moeten allebei hun verantwoordelijk nemen. De vraag is: welke partij durft het voortouw te nemen?

Lees verder

Tijd Connect