opinie

Pensioenbeleid eindigt bont en blauw

De plannen van de federale regering om in de pensioenen te snijden, overschrijden de grenzen van het sociaal fatsoen. Een volgende coalitie zal werk moeten maken van een pensioenbeleid dat wel samenhang en een draagvlak heeft.

Door Jan Cornillie, politiek directeur sp.a

Het recente gestuntel van deze liberale regering rond de pensioenmaatregelen van het Zomerakkoord legt haar bedoelingen met de vergrijzingsfactuur bloot. Ze wil die factuur wegbesparen om hoge inkomens en vermogens buiten schot te houden. Tegelijk wil ze het verschil tussen werken en niet werken voor de pensioenberekening groter maken.

Maar die combinatie lukt niet zo goed. Als de liberale partijen moeten kiezen tussen de twee, kiezen ze voor snelle besparingen ten koste van mensen die gewerkt hebben, zoals met de indexsprong en het afschaffen van de pensioenbonus (een beloning voor wie blijft werken, al kan hij met (vervroegd) pensioen, red.).

Het siert Open VLD-voorzitter Gwendolyn Rutten dat ze op tijd doorhad dat de pensioenbeslissingen onuitlegbaar waren, al had ze beter haar liberale kompanen van haar bocht ingelicht voordat ze beslist hadden.

Na die besparing is er nog één optie om het verschil tussen werken en niet werken groter te maken: een stevige verlaging van de pensioenen van mensen die geen job hebben op het moment van pensionering. Dat is wat de regering beslist had om te doen, maar de afgelopen dagen niet durfde uit te leggen.

Dat geblunder heeft gevolgen op lange termijn. Het pensioenbeleid is een rommeltje, zonder samenhang, verantwoording of draagvlak. Een pensioenvisie die een perspectief biedt op een duurzaam pensioencontract - ook voor jongeren - is verder af dan ooit. Met als toppunt een minister van Pensioenen die op tv oproept om vooral zelf te sparen.

Sinds het begin van de jaren 2000 gold de consensus om de pensioenfactuur te milderen met ‘langer werken’-maatregelen en meer jobs. Elke regering heeft sindsdien beslissingen in die richting genomen, waardoor de vergrijzingsfactuur effectief werd gemilderd.

Deze coalitie van de N-VA, Open VLD, CD&V en de MR maakte echter de overgang naar ‘minder pensioen’-maatregelen, met de indexsprong, het afschaffen van de pensioenbonus en de vermindering van de pensioenen van leerkrachten, politie-agenten en ambtenaren. Maatregelen die telkens waren ingegeven door besparingsoverwegingen zonder een coherente visie.

Met het Zomerakkoord wilden premier Charles Michel (MR) en co. verder gaan op dat elan: wie zijn job na zijn 50ste verliest, zou een lager pensioen voor de niet gewerkte jaren krijgen. Ook zou de pensioenberekening voor wie op vroege leeftijd is beginnen te werken niet langer gebeuren op basis van de 45 meest gunstige jaren.

Hardvochtig

Maar tussen droom en daad stond een zomer waarin duidelijk werd wie zijn pensioen verlaagd zou zien: mensen die vroeg zijn beginnen te werken en vaak voor hun 65ste al een volledige loopbaan achter de rug hebben. Mensen die bijna heel hun leven hebben gewerkt maar op hogere leeftijd werkloos zijn geworden. Mensen die willen werken, ook nadat ze op straat zijn gezet in een of andere ontslagronde, maar als 50-plusser nog moeilijk werk vinden. Je moet al heel hardvochtig zijn om in die mensen profiteurs te willen zien.

Een opbrengst van 20 miljoen in 2019 inschrijven betekent dat mensen die op zestien maanden van hun pensioen staan het slachtoffer zijn van een loopbaan waaraan ze niets meer kunnen veranderen.

De snelheid van uitvoering van de pensioenmaatregelen is bovendien een primeur. Een opbrengst van 20 miljoen in 2019 inschrijven betekent dat mensen die op zestien maanden van hun pensioen staan het slachtoffer zijn van een loopbaan waaraan ze niets meer kunnen veranderen. De regering negeert de verwachtingen van mensen die bijna hun hele leven hebben gewerkt.

De federale coalitie heeft de grenzen van het sociaal fatsoen overschreden. Het siert Open VLD-voorzitter Gwendolyn Rutten (die afgelopen weekend met haar sp.a-collega John Crombez in de clinch ging over de pensioenmaatregelen, red.) dat ze op tijd doorhad dat die beslissingen onuitlegbaar waren, al had ze beter haar liberale kompanen van haar bocht ingelicht voordat ze beslist hadden.

Snel electoraal gewin

Wat is de conclusie van deze onverkwikkelijke episode? Een: de pensioenfactuur is enkel nog te verminderen door een globale hervorming die het vertrouwen in het sociaal contract tussen werkenden en gepensioneerden en tussen mensen met verschillende loopbanen versterkt en niet verzwakt. Dat is onverenigbaar met een besparingsdoelstelling op korte termijn.

Liberale partijen kunnen besparen, maar geen consensus creëren over een grondige pensioenhervorming.

Twee: liberale partijen zijn niet bekwaam om de sociale zekerheid te hervormen. Ze kunnen besparen, ze kunnen hun vermeende achterban bedienen, maar ze hebben geen idee van hoe een brede consensus te creëren voor een grondige pensioenhervorming die het vertrouwen in de afspraken tussen generaties herstelt.

Drie: deze regering heeft geen draagvlak meer voor een grondige hervorming van ons pensioensysteem. Ze gooide de aanbevelingen van de Pensioencommissie overboord voor snel electoraal gewin gekoppeld aan een snelle besparing.

Er is nochtans nog altijd een debat nodig over kwalitatieve pensioenen in de toekomst, die de loopbaan centraal stellen en voldoende keuzevrijheid bevatten voor het individu. Het is uitkijken naar een volgende regering om daar werk van te maken.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud