opinie

Politici moeten van de gelddrukpers afblijven

Peter De Keyzer

Het idee om de klimaatfactuur door te schuiven naar de Europese Centrale Bank maakt opgang. Maar dat is waanzin. Het verleden en het ECB-beleid van vandaag bewijzen dat elke inmenging van de politiek in het beleid van de centrale bank nefast is.

De afgelopen weken gonst het van de ideeën over hoe we het klimaatbeleid moeten financieren. Het recentste ei van Columbus is om de rekening door te schuiven naar de Europese Centrale Bank. Sommigen vinden dat de gelddrukpers naar goeddunken kan worden gebruikt om eender welk doel te financieren. Een beetje een mix van ‘La Casa de Papel’ met Dagobert Duck.

©Mediafin

Het is waanzin die ideeën zelfs maar te overwegen. De centrale bank is onafhankelijk en moet zich uitsluitend bekommeren om de prijsstabiliteit. Niets minder, maar vooral niets meer. Al de rest is een hellend vlak naar financiële instabiliteit en hyperinflatie.

Een voorbeeld uit het verre verleden, uit het recente verleden en van vandaag. De grootste voorstanders van een onafhankelijke centrale bank en een strikte inflatiedoelstelling zijn de Duitsers. Dat is niet toevallig. Ze zijn de verwoestende hyperinflatie van zo’n 100 jaar geleden nog niet vergeten. Toen moesten de Duitsers grote herstelbetalingen financieren vanwege de Eerste Wereldoorlog. Omdat het land dat geld nooit zelf kon verdienen, besliste de politiek eventjes geld bij te drukken en zo schulden af te lossen. Binnen de kortste keren kreunde het land onder een hyperinflatie en verdubbelden de prijzen dagelijks. Het leidde tot de volledige verwoesting van de Duitse middenklasse. Dat was dan weer een belangrijke oorzaak voor de opkomst van het nationaalsocialisme tien jaar later.

Wie de deur openzet voor politieke invloed op de centrale bank, zet de deur wagenwijd open voor instabiliteit en hoge inflatie.

Ook in de jaren 70 - na het einde van de goudstandaard - kreeg de politiek vat op de gelddrukpers. De overheidstekorten liepen op en de arm van centrale banken werd omgewrongen om die te financieren met de drukpers. Een ontsporende inflatie was het voorspelbare gevolg. Alleen een hard deflatoir beleid van sindsdien onafhankelijke centrale banken kon de inflatie de kop indrukken.

Eurozonecrisis

Sinds enkele jaren sluipt de politiek in Europa opnieuw de centrale bank binnen. Door de eurozonecrisis is ‘politieke stabiliteit in de muntunie’ een bijkomende doelstelling van de ECB geworden. Zo riep ECB-voorzitter Mario Draghi in 2012 dat hij ‘whatever it takes’ zou doen om het bestaan van de muntunie te garanderen.

De lage rentes die de ECB hanteert, worden dan ook niet gerechtvaardigd door een zwakke economie of veel te lage inflatie. Ze dienen om landen als Italië, Griekenland en Frankrijk ademruimte te geven. De negatieve neveneffecten zijn er voor iedereen.

De lage rentes hebben de budgettaire discipline overboord gegooid. De ‘whatever it takes’ van de ECB is gemuteerd in een ‘do whatever you like’ voor over heden.

In de eerste plaats zetten de lage rentes een geldtransfer op van sparende naar schuldlanden. Italië of Frankrijk kan zijn overheidstekorten gunstig financieren tegen abnormaal lage rentes. Spaarders en gepensioneerden in Duitsland of Nederland zien hun rente-inkomsten smelten als sneeuw voor de zon.

Ten tweede hebben de lage rentes de budgettaire discipline opnieuw overboord gegooid. De ‘whatever it takes’ van de ECB is gemuteerd in een ‘do whatever you like’ voor overheden. Grote tekorten of grote schulden, het maakt allemaal niet uit. De ECB garandeert via lage rentes de betaalbaarheid tot in de oneindigheid.

Overwaarderingen

Ten slotte leiden de te lage rentes tot overwaarderingen in de economie. Ze raken de huizenprijzen, de aandelenmarkten, de overheidsobligaties en de markt voor bedrijfsovernames. Vanaf het moment dat de politiek het monetaire beleid binnensijpelt, is het einde zoek.

We hebben vandaag echt geen nood aan nog meer monetaire voodoo.

Wie dan toch monetaire ketterij overweegt: waarom zou de ECB haar monetair beleid uitsluitend moeten inzetten voor het klimaat? Waarom dan niet voor de armoedebestrijding? Voor een verhoging van de defensie-uitgaven, gratis onderwijs of grote infrastructuurwerken? Wie de deur openzet voor ‘flavor of the day’ politieke keuzes, ondergraaft de onafhankelijkheid van de centrale bank en zet de deur wagenwijd open voor instabiliteit en hoge inflatie. Dat heeft het verleden keer op keer uitgewezen.

We hebben vandaag echt geen nood aan nog meer monetaire voodoo. We hebben net opnieuw meer monetaire orthodoxie nodig. De ECB is er niet om hogere groei mogelijk te maken - die bereik je alleen door hervormingen in individuele lidstaten. De ECB is niet de levensverzekering voor de muntunie - daarvoor moeten Europese politici zorgen. En de ECB is al helemaal geen jackpot die leningen voor een klimaatbeleid kan financieren. Ook dat moeten politici doen, door belastingen op te halen. Politici mogen beloven wat ze willen, ze moeten met hun vingers van de gelddrukpers blijven.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content