opinie

Politieke onzekerheid is terug in Europa, en dat zal de markten niet ontgaan

Als Frankrijk en Duitsland leiderschap en richting missen, geldt dat voor heel Europa. En dan komen de financiële markten om de hoek kijken.

In dit belangrijke verkiezingsjaar zijn al meerdere grote veranderingen opgedoken. Na India of Zuid-Afrika nu ook in Europa. Bij de Europese verkiezingen heeft extreemrechts grote winsten geboekt. Niet in het minst in Frankrijk, maar evengoed in Duitsland of Italië. De resultaten leiden tot verdeeldheid in de nationale assemblees, wat de goedkeuring van nieuwe wetten moeilijker maakt.

  • De auteur
    Frank Vranken is hoofdstrateeg van de private bank Edmond de Rothschild Europe.
  • De kwestie
    Met de overwinningen van extreemrechts in Frankrijk en Duitsland mist Europa richting en leiderschap.
  • De conclusie
    De risicopremie voor het aanhouden van Europese obligaties zal toenemen. Ook ons land komt in het vizier van de financiële markten.
Advertentie

Frankrijk is de klap op de vuurpijl. President Macron heeft er, na de nederlaag van zijn partij bij de Europese stembusgang, vervroegde parlementsverkiezingen uitgeschreven. Die worden eind juni en begin juli gehouden, in twee ronden. Daarmee daagt hij Marine Le Pen en haar partij Rassemblement National (RN), de grote winnaars, uit. Hij wil laten zien dat ze alleen maar voor oppositie staan en zelf niets te bieden hebben.

Sommige van hun standpunten over Europa zijn inderdaad onevenwichtig. Toch opent Macron mogelijk de doos van Pandora. Als het RN een meerderheid haalt, is Macron tot de presidentsverkiezingen van 2027 veroordeeld tot een cohabitation, een ongemakkelijke en bijna onwerkbare situatie.

Kredietwaardigheid

Frankrijk is niet bepaald een voorbeeldige leerling als het gaat om de staatsbegroting. Nog maar een paar weken geleden heeft het kredietbureau Standard & Poor's de kredietwaardigheid van het land verlaagd van AA naar AA-. Het vermeldde als verklaring het groeiende jaarlijkse tekort en de politieke fragmentatie, die volgens het bureau de kans sterk verkleint dat broodnodige hervormingen het begrotingsprobleem verlichten. INSEE, het nationale bureau voor de statistiek, bevestigde onlangs het tekort van 5,5 procent van het bruto binnenlands product.

Politieke stabiliteit is ook ver te zoeken in Duitsland. De SPD van bondskanselier Olaf Scholz leed een zware nederlaag bij de Europese parlementsrace en in de oostelijke deelstaten kwam het extreemrechtse AfD als eerste uit de bus. In de nationale coalitie laat de spanning zich al voelen, en die zal alleen maar toenemen als het over de begroting gaat. De SPD en de groenen verschillen daar danig van mening met de liberale partij en haar minister van Financiën.

Frankrijk en Duitsland vormen de hoeksteen van de EU en de eurozone. Als beide landen leiderschap en richting missen, is dat ook het geval voor Europa. Precies daar komen de financiële markten om de hoek kijken. De risicopremie voor het aanhouden van Europese obligaties, die van land tot land varieert, zal toenemen. Dat wordt weerspiegeld in het verschil of de spread tussen de obligatierente van een bepaald land en die van Duitse bunds.

Landen met een slechte reputatie op begrotingsgebied zullen daar het meest onder lijden. Dat zagen we al de dag na de verkiezingsuitslag, toen de euro daalde tegenover de dollar. De Franse beurs kreeg de stevigste klappen. Franse banken en bedrijven die gedeeltelijk afhankelijk zijn van overheidsuitgaven voor infrastructuur werden het hardst getroffen, omdat beleggers twijfelen aan de populistische geachte standpunten van het RN.

Zonder Frankrijk en de vervroegde verkiezingen daar hadden internationale investeerders onze politieke en budgettaire situatie mogelijk over het hoofd gezien. Nu is de kans groot dat ze er een vergrootglas op leggen.

Speculanten

Dat gezegd zijnde, is de EU van 2024 niet de EU van 2012, toen we de eurocrisis meemaakten. De opvattingen over gemeenschappelijke EU-financiering zijn geëvolueerd en het blok is minder heterogeen geworden. Maar speculanten kunnen de Europese standvastigheid hoe dan ook op de proef stellen en de obligatie- en valutamarkten kunnen weleens periodes van volatiliteit meemaken. Een zwakkere euro kan de kansen op verdere renteverlagingen door de Europese Centrale Bank verkleinen, want een zwakkere euro betekent hogere invoerkosten en dus mogelijk een hogere inflatie.

En België? Dat onze begrotingssituatie er niet beter voorstaat dan die van Frankrijk hoeft geen betoog. De gouverneur van onze nationale bank heeft onlangs nog gewaarschuwd de zaken ernstig aan te pakken. Ook hier staan we voor de grote uitdaging om een nieuwe regering te vormen die ons tekort aanpakt. Zonder Frankrijk en de vervroegde verkiezingen daar hadden internationale investeerders onze binnenlandse politieke en budgettaire situatie mogelijk over het hoofd gezien. Nu is de kans groot dat ze er een vergrootglas op leggen. Alleen al daarom is het racen om een nieuwe regering te vormen.

Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.