opinie

Rapport van expertencomité voor koop- en concurrentiekracht is geen shoppinglist

Hoogleraar economie UGent

Staar u niet blind op tankkaarten en snelheidsbeperkingen. Het rapport van het expertencomité inzake koopkracht en concurrentievermogen is geen shoppinglist maar een gebalanceerd, omvattend en optimaliserend voorstel dat het best in zijn geheel wordt uitgevoerd.

'De afspraak' wijdde enkele weken geleden een volledig debat aan de voorstellen van het expertencomité inzake koopkracht en concurrentievermogen. Een hypothetisch debat, want het comité vergaderde op ongeveer hetzelfde moment over zijn analyse en mogelijke maatregelen. Er bestond dus nog helemaal geen rapport met voorstellen. Een mens zou zich beginnen af te vragen waarover dat mediadebat dan ging. Het gevolg is dat de meeste media nog altijd vooral over een snelheidsbeperking kwaken nu er wel een rapport is.  

Daling energievraag

We beginnen ons rapport met maatregelen om een daling van de energievraag aan te moedigen. We adviseren een structuur op te zetten om gepast te kunnen reageren als zich opnieuw extreme prijsschokken voordoen of deze winter een energiecrisis zou ontstaan. Veel elementen bestaan, maar de overkoepelende coördinatiestructuur ontbreekt. Daarnaast vergroot een snelle daling van het energieverbruik de kans dat de winterenergievoorraad zal volstaan.

Veel elementen om gepast te reageren bij nieuwe prijsschokken of een energiecrisis deze winter bestaan, maar de coördinatie­structuur ontbreekt.

Daarom suggereren we een aantal snelle maatregelen, zoals het beperken van het autogebruik en de maximumsnelheid, het matigen van de kantoortemperatuur, het aanmoedigen van het openbaar vervoer en het stimuleren van telewerk. Maar ook structurele maatregelen zijn nodig. Het is daarbij aangeraden het persoonlijk gebruik van bedrijfstankkaarten te beperken en versneld werk te maken van investeringen voor een hogere energie-efficiëntie van sociale woningen en woningen in de lagere middenklasse. 

Koopkracht

We zijn voorstander van de uitgebreide sociale tarieven. Daarnaast stellen we voor ook de lagere middenklasse, die net niet in aanmerking komt, te beschermen door energiecheques die niet afhangen van verbruik maar van inkomen en gezinssamenstelling. Op die manier milderen we de extra zware negatieve impact op de koopkracht voor groepen die een groot deel van hun inkomen besteden aan energie, maar behouden we toch de sterke prijsincentives voor vermindering van verbruik en voor energie-efficiëntie.

Om te vermijden dat de middenklasse een deel van de indexatie van haar inkomen ziet wegvloeien naar de overheid doordat ze in een hogere belastingschaal terechtkomt, stellen we voor de indexatie van de belastingschalen te vervroegen.

Tewerkstelling

Een hogere tewerkstelling zou helpen. Dit zou de loondruk en dus de loonprijsspiraal in onze economie inperken. Bovendien is tewerkstelling een van de beste garanties tegen koopkrachtverlies. We stellen daarom een aantal maatregelen voor om de werkloosheids- en armoedeval te ontmantelen, de participatie van kwetsbare groepen te verhogen, het probleem van invaliditeit en werkonbekwaamheid te herbekijken, mismatches op de arbeidsmarkt aan te pakken en regionale mobiliteit op de arbeidsmarkt te verbeteren.

Omdat effectieve maatregelen om de tewerkstelling te verhogen complex en breed zijn, is er ook een goede verstandhouding nodig met de verschillende regio’s en de lokale actoren. Daarvoor is allicht een aparte expertengroep nodig.

Elektriciteitsprijzen

We behouden de verlaagde btw op elektriciteit omdat dit een snelle en effectieve manier is om het tijdelijk verlies aan concurrentiekracht in de Belgische economie te milderen. Om begrotingsneutraal te zijn en tezelfdertijd de juiste stimulansen te geven, moet de belasting op elektriciteit weer stijgen wanneer de olie- en gasprijzen dalen. We doen dit door een slimme verhoging van de accijnzen, waarbij we voor een basispakket aan elektriciteit een lagere accijns opleggen.

We zetten federale tarieven op de elektriciteit- en gasrekening maximaal om in accijnzen. We zetten de accijnzen zodanig dat de finale kWh-prijsratio van elektriciteit en gas schommelt tussen 2 en 2,5. Verwarming met warmtepompen wordt dan rendabel. Daarnaast leggen we energieleveranciers op om minstens een variabel en een vast contract aan te bieden. Om ervoor te zorgen dat die vaste contracten degelijk zijn, mogen leveranciers op vaste contracten weer een gereguleerde verbrekingsvergoeding vragen.

Bedrijven

We zetten een systeem in de steigers om onverhoopte winsten veroorzaakt door de stijging van de gasprijs af te romen, maar geven vrijstellingen voor spelers die die winsten voldoende investeren in groene technologieën, zoals zon, wind, energie-efficiëntie, vraagmanagement en batterijen op netwerkschaal. Bedrijven die in de problemen komen door de hogere energiekosten kunnen rekenen op een versoepeling van de bancaire voorwaarden, staatsgaranties en versterkte incentives om hun energieverbruik te verminderen en efficiëntie te verhogen, zoals versnelde afschrijvingen voor groene investeringen. 

Automatische loonindexatie

Tot slot stellen we voor dat de sociale partners overwegen het systeem van automatische indexering van de lonen, gekoppeld aan de bewaking van de concurrentiekracht, te optimaliseren. Het huidige systeem heeft in deze crisis geleid tot een - hopelijk tijdelijke - verslechtering van de concurrentiekracht en bedreigt niet alleen de budgetten van bedrijven maar ook die van lokale overheden.

We stellen voor de situatie goed op te volgen om te kunnen oordelen wanneer een correctie nodig is, de elektriciteits- en gasprijzen op een meer accurate manier op te nemen in de index, de referentie-indexen verder af te vlakken en de gezondheidsindex aan te passen aan het dalende belang van stookolie. Doen!

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud