opinie

Ruimere taxshelter geeft burger meer zeggenschap over centen

Als de burger zelf kan bepalen waar een deel van zijn belastinggeld naartoe gaat, voelt die zich meer betrokken en minder ontevreden. Een ruimer taxsheltersysteem kan daartoe leiden.

Het vertrouwen in de overheid en de politiek kwijnt weg. Dat kopte De Tijd vorige week. Een kernelement is het grote ongenoegen over ons fiscale systeem. We betalen met een ruime middengroep veel belastingen en krijgen er verbazend weinig voor terug.

©Tom Verbruggen

Er heerst ongenoegen omdat de lasten niet fair verdeeld zijn. Er zijn een pak fraudeurs en door internationale competitie tussen staten kunnen multinationals gunstmaatregelen zoals excess profit rulings afdwingen waardoor ze amper of geen belastingen betalen.

Er heerst ook ongenoegen omdat de overheid niet verstandig met ons geld omspringt. Het staatsapparaat is inefficiënt en duur. Kerntaken worden niet goed uitgevoerd, terwijl geld wordt verspild aan minder essentiële taken, zoals aan overbodige politieke instellingen en postjes, maar ook aan levensbeschouwingen en cultuur.

‘Primum vivere deinde philosophari.’ Eerst moet aan de primaire levensbehoeften worden voldaan. Dan pas kunnen we ons bezighouden met filosofie en cultuur. Die oude wijsheid geldt ook voor onze overheid. Gebruik het belastinggeld om de kerntaken op een efficiënte manier uit te voeren. Geef ons een performante justitie en defensie, onderwijs en onderzoek, gezondheidszorg en sociale zekerheid, en mobiliteit - straks staan we overal en altijd stil, letterlijk en figuurlijk.

Gebruik het belastinggeld om de kerntaken, zoals defensie, onderwijs en justitie, efficiënt uit te voeren

Beperk de bestuurlijke instellingen en het overheidsbeslag tot wat nodig is voor een goed bestuur. Hebben we de Senaat, de provincies of 19 gemeenten in Brussel nodig?

Mag er dan nog belastinggeld gaan naar religieuze, levensbeschouwelijke en culturele instellingen? Ja, maar op een andere manier dan vandaag, met name rechtstreeks door de burgers.

In de huidige taxshelterregeling kan een vennootschap geld voorbehouden voor een specifiek project en daarmee zelfs nog een belastingvoordeel realiseren. Gek genoeg heeft Vlaanderen dat oorspronkelijk ingezet voor een thema dat we bezwaarlijk als belangrijk kunnen beschouwen voor ons welzijn: de Vlaamse film. Gelukkig is dat onlangs uitgebreid naar wat bredere culturele doelstellingen, zoals het Brussels Philharmonic.

Laten we het systeem van de taxshelter uitbreiden en toegankelijk maken voor elke belastingplichtige, ook de gewone burger. Laat elke burger of bedrijf voor bijvoorbeeld een vijfde van de verschuldigde inkomsten- en vennootschapsbelasting zelf bepalen naar welke culturele of levensbeschouwelijke goede doelen het geld moet gaan. Daarbij is het dan zelfs niet nodig om er fiscale voordelen aan te verbinden, zoals in de huidige regeling.

Afslanken

Daaraan zijn verschillende voordelen verbonden. De overheid moet religie en cultuur niet meer subsidiëren en de bestaande taxshelterbelastingverminderingen verdwijnen. Het ministerie van Cultuur kunnen we zwaar afslanken, samen met alle mogelijke commissies van experten om het geld te verdelen.

Ook de VRT kunnen we verkopen. Het is aan elke zender om zichzelf waar te maken, zonder overheidsgeld. De vroegere educatieve functie van de VRT is al lang verdampt. Het is nuttiger om in te zetten op een kwaliteitsverbetering van ons onderwijs.

Laat elke burger of bedrijf voor bijvoorbeeld een vijfde van de inkomsten- of vennootschapsbelasting zelf bepalen naar welke projecten het geld moet gaan

De burger kan bepalen waar een deel van zijn belastinggeld naartoe gaat. Autonomie is een essentieel element van het welzijn. De burger voelt zich meer betrokken. De betaalde belastingen krijgen een concreter gezicht en de motivatie om belastingen te betalen neemt toe. Het grootste deel van het geld gaat naar kerntaken van de overheid. Daar krijgt de burger ook daadwerkelijk iets voor terug. Met een ander deel van zijn belastinggeld kan hij autonoom beslissen wat hij wil ondersteunen en helpen te financieren.

De religieuze en culturele instellingen kunnen zelf het heft in handen nemen en burgers overtuigen van de kwaliteit van hun werking. Het risico dat bijvoorbeeld de experimentele kunst daardoor in de problemen komt, is beperkt. Kwaliteit drijft altijd boven. Er zijn veel mensen die vandaag genieten van kunstoptredens, waarom zouden ze er dan geen belastinggeld willen aan spenderen?

Ook andere goede doelen moeten van het taxsheltersysteem kunnen genieten. De financiering van kwaliteitsvol onderwijs en onderzoek blijft een kerntaak van de overheid, en is zo belangrijk dat daarbovenop gerust ook extra financiering mag komen vanuit de taxshelterregeling. Elke euro die naar wetenschappelijk onderzoek gaat, is goed besteed.

Lees verder

Tijd Connect