opinie

Saoedi-Arabië en Qatar spelen spelletje zwartepieten

Docent buitenlands beleid Universiteit Antwerpen

Dat Qatar in een diplomatiek en economisch isolement wordt geplaatst door Saoedi-Arabië, Egypte, de Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein veroorzaakt opperste verwarring. Waarom plots die geopolitieke breuk? Is een herconfiguratie der allianties in het Midden-Oosten in de maak?

De breuk tussen Riyad en Doha komt twee weken na de reis van de Amerikaanse president Donald Trump naar Saoedi-Arabië. Dat land kocht de loyaliteit van de VS af door een ongeziene wapendeal van 110 miljard dollar, over tien jaar heen uit te breiden tot 350 miljard dollar. Tevens opende Trump het King Salman Open Counter Terrorism Center in Saoedi-Arabië en gaf hij een donderspeech die plots alle aandacht naar Iran afleidde. Riyad had een goede investering gedaan.

8 procent van ons aardgas komt uit Qatar.

Maar zowel Saoedi-Arabië als Qatar steunde in het verleden radicaal soennitische groepen in Syrië, ten minste toch onrechtstreeks. Qatar zag een Syrië zonder Assad als mogelijke route voor een gaspijplijn naar Europa. Saoedi-Arabië is mogelijk al het toppunt van zijn macht voorbij. Daarom wilde het in de regio bevriende soennitische regimes creëren. Maar op één cruciaal punt scheidden de wegen tussen Riyad en Doha: Qatar was de moslimbroeders in de regio steeds genegen.

©wim kempenaers (wkb)

Doha protesteerde dan ook toen president Morsi in Egypte in de gevangenis belandde. Het nieuwe Egyptische regime onder sterke man al-Sisi was in eerste instantie een Saoedische creatie van 5 miljard dollar per jaar. De Verenigde Arabische Emiraten gaven nog eens 3 miljard dollar. Zo ontstond een soennitische coalitie die onder andere in de oorlog in Jemen tegen de sjiitische Houthi’s ging vechten. Qatar deed uiteindelijk mee, mogelijk bij wijze van balanspolitiek.

Inmiddels was de strijd tussen sjiieten en soennieten het prisma waardoor Riyad de regionale betrekkingen percipieerde. Door Iran in het hokje van het terrorisme te plaatsen hoopt Riyad Teheran af te remmen. Dat past ook in de agenda van Israël.

Interne keuken

Al Jazeera, het soennitisch tv-station dat in Qatar ondergebracht is, suggereert dat de pro-Israëlische denktank Foundation for the Defense of Democracies en de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) samenwerkten. Ze lieten de suggestie de ronde gaan als zou Qatar zich bemoeien in de interne keuken van de omringende landen.

De bal ligt nu mogelijk in het kamp van de Turkse president Erdogan.

Ook zou de emir van Qatar, sjeik Tamim bin Hamad al-Thani, gesteld hebben dat er ‘geen reden is voor Arabische vijandigheid ten opzichte van Iran’. Begrijpelijk als je weet dat Qatar met Iran het Pars-gasveld deelt. De VAE zouden mogelijk graag de Amerikaanse vliegbasis in Qatar naar hun territorium laten overkomen. Maar Al Jazeera meent dan weer dat fracties in de Golfstaten mee achter de poging tot staatsgreep in Turkije zaten. Qatar is ondertussen de beste vriend van Turkije. In de crisis met Rusland hielp Qatar Turkije met gasleveringen. De bal ligt nu mogelijk in het kamp van president Erdogan.

Qatar hangt voor 49 procent van zijn voedselimporten af van de rest van het Midden-Oosten en wordt bedreigd in zijn soevereiniteit. In Qatar woont slechts 10 procent sjiieten. Het isolement van Qatar kan leiden tot een zichzelf waarmakende voorspelling waarbij de as tussen Rusland, Turkije en Iran versterkt kan worden. De VS staan erbij en kijken ernaar.

Het isolement van Qatar kan leiden tot een zichzelf waarmakende voorspelling waarbij de as tussen Rusland, Turkije en Iran versterkt kan worden

Voor ons is Qatar van belang voor onze leveringen van lng-gas in Zeebrugge. Van ons aardgas komt 8 procent uit Qatar. De ontwikkelingen in het Midden-Oosten moeten ons zorgen baren. Saoedi-Arabië en Qatar spelen een spelletje zwartepieten, maar zijn wellicht beide schuldig.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud