opinie

Snel een privacyveilige contactopsporingsapp, aub!

België moet snel een wettelijk kader creëren om een privacyveilige app toe te laten die de verspreiding van het coronavirus kan tegengaan. Die app is minder invasief dan contactopsporing.

Een paar weken geleden ben ik gevraagd mee te helpen bij het opzetten van het systeem voor contactopsporing. Het basisprincipe is eenvoudig: om de verspreiding van het coronavirus te voorkomen worden personen die in nauw contact zijn geweest met een besmette persoon gecontacteerd. Als ze symptomen vertonen, wordt hen een prioritaire test aangeboden. Als ze geen symptomen vertonen, wordt hen gevraagd een tijd in quarantaine te gaan, zodat ze het virus niet (onbewust) verder verspreiden.

Dat systeem heeft al bij tal van andere infectieziekten, zoals tuberculose, zijn waarde bewezen. In normale situaties gebeurt de contactopsporing door een handvol gezondheidsinspecteurs. Omdat daar nog altijd te veel besmette personen voor zijn, wordt nu een contactcenter ingezet.

Contactopsporing via een contactcenter is nodig, maar heeft ook beperkingen. Het is afhankelijk van het feit dat je mensen telefonisch kan bereiken. Het werkt traag en is relatief duur. Het is gebaseerd op het geheugen van de mensen en het laat niet toe contacten op te sporen met mensen die de besmette persoon niet kent, bijvoorbeeld op het openbaar vervoer, in een restaurant of op een cultureel event.

Er bestaat een app die is uitgebouwd door een groep van wetenschappers en waarvan de broncode openbaar en gratis beschikbaar is.

Daarbij kan een app aanzienlijk helpen. Er bestaat een app die is uitgebouwd door een groep van wetenschappers en waarvan de broncode openbaar en gratis beschikbaar is. Als gebruikers van de app nauw met elkaar in contact komen, wordt tussen elkaars toestellen inhoudsloos ‘gebrabbel’ uitgewisseld. Daaruit kan elkaars identiteit niet worden afgeleid. Evenmin kan worden afgeleid waar het contact heeft plaatsgevonden. Als iemand besmet is, publiceert die zijn ‘gebrabbel’ van de voorbij dagen op een centrale server. Iedereen die dat ook in het geheugen van zijn toestel vindt, weet dat hij in nauw contact is geweest met een besmet persoon, zonder dat onthuld wordt wie dat is en waar het contact plaatsvond. De betrokkene kan dan de nodige maatregelen nemen. Het ‘gebrabbel’ van de besmette persoon op de centrale server verdwijnt automatisch na 14 dagen. Als er geen besmettingen meer zijn, loopt de centrale server leeg en heft het systeem zichzelf op.

De app, die door de Europese Unie wordt aangeraden, is volgens de European Data Protection Board, de privacywaakhond op Europees vlak, conform aan de regelgeving voor gegevensbescherming. De lidstaten wordt wel aangeraden het gebruik van de app wettelijk te omkaderen.

Sommige wetenschappers willen dat de app ook permanent informatie inzamelt via gps over de plaats waar een persoon zich bevindt. Op die manier willen ze hotspots van mogelijke besmettingen in kaart brengen en personen waarschuwen als ze een dergelijke hotspot naderen. Maar in tegenstelling tot het systeem hierboven is dat erg privacy-invasief. Want personen moeten dan melden dat ze besmet zijn zonder dat hun anonimiteit gewaarborgd is en ze worden permanent gevolgd. Ook al stellen de betrokken onderzoekers dat de gegevens geanonimiseerd worden, ik denk niet dat zo'n systeem het noodzakelijke vertrouwen van de burgers kan genieten.

Wettelijk kader

Ik hoop dat België niet lang meer wacht om een wettelijk kader te creëren en de aanzet te geven voor het snel gebruik van de privacyveilige versie van de app, die veel minder privacy-invasief is dan contactopsporing via een contactcenter. Het is onverantwoord de burgers niet in de mogelijkheid te stellen een dergelijke app vrijwillig te downloaden en te gebruiken om elkaar te beschermen. Het gaat hier niet om een gadget, maar om een wezenlijk instrument voor bescherming van de volksgezondheid.

Er bestaat een app die is uitgebouwd door een groep van wetenschappers en waarvan de broncode openbaar en gratis beschikbaar is.

Sommigen twijfelen aan de effectiviteit van de app. Ze werpen op dat die maar zin heeft als voldoende mensen ze vertrouwen en installeren. Het vertrouwen moet verdiend worden. Daarom is een wettelijk kader nodig dat te privacy-invasieve functies verbiedt, tenzij de burger daar zelf uitdrukkelijk mee  instemt.

Het leidt geen enkele twijfel dat de app effectief kan zijn op plaatsen waar veel mensen samenkomen. Ik kan me moeilijk voorstellen dat werknemers van een bedrijf zo'n app niet massaal vrijwillig installeren om te weten of ze op het werk, of op de trein of de bus, in contact zijn geweest met een besmet persoon. Het zou hen grotere zekerheid geven. Een verantwoordelijke werkgever laat eventuele betrokkenen ook onmiddellijk thuiswerken, zodat hij een besmettingshaard in zijn bedrijf vermijdt. Daarover kunnen ongetwijfeld goede afspraken worden gemaakt tussen sociale partners. In de ondernemingsraad van de organisatie die ik leid, was de interesse in elk geval enorm. 

Ik kruip niet snel publiek in mijn pen, maar nu vond ik het absoluut nodig. Ik hoop dat mijn oproep gelezen en aangehoord wordt. Beleidsmakers, verenig u alstublieft, beslis snel en maak dat er één app komt voor het hele land. Het kan snel, veilig en tegen een verwaarloosbare kostprijs.

Lees verder

Gesponsorde inhoud